Wanneer het ieder weekend kermis is in de stad, dan mis je de echte kermis toch niet?

De grote zomerkermis in Leeuwarden gaat dit jaar niet door. De nieuwe exploitant André Vonk heeft laten weten dat er met zoveel data geschoven moest worden dat hij er horendol van werd. Er was in zijn optiek geen ruimte meer voor een mooie, kwalitatief goede kermis. Dat laatste was zijn opdracht, zo vertelde hij mij aan de telefoon. Maar de ene keer was er dit en de andere keer was er dat, aldus de teleurgestelde kermisman. Hoe het nu komt met de zomerkermis kon hij mij niet vertellen. De zomerkermis wordt een najaarskermis. En of dat gaat lukken? ‘Ik heb geen glazen bol, anders stond ik wel op de kermis’, aldus Vonk.

De neergang van de kermis is een landelijke trend. En een beetje ondernemer weet dan dat hij zijn bakens moet verzetten. In het geval van de kermis moet dit niet zo moeilijk zijn. Tenslotte hebben we het hier over ambulante handel, die zeer snel kan inspelen op actuele ontwikkelingen. Maar dan moet een gemeente als uitnodigende partij wel een beetje meewerken. Leeuwarden heeft zich in dat opzicht de laatste jaren van haar slechtste kant laten zien. En als we niet oppassen, gaat het met die andere ambulante partijen dezelfde kant op.

Traditionele markten zijn net als oude mensen: die moet je niet verplaatsen. Dan gaan ze dood. Je moet met markten, juist omdat ze zo kwetsbaar zijn, behoedzaam opereren. Het zal velen niet zijn opgevallen maar het aanbod van de bloemetjesmarkt kende dit jaar enkele vreemde kostgangers. Die hadden weinig van doen met de handel in bloemen. Ook de bloemenmarkt werd verplaatst, net als de zaterdagmarkt. Die laatste markt is niet alleen verplaatst maar ook nog uitgebreid. Dat, ook al beschik ik niet over een glazen bol, zal onherroepelijk ten koste gaan van de vrijdagmarkt.

Iedereen die wel eens in Frankrijk komt kent de feestelijke dorpsmarkten. Altijd druk. Ik kan het mij niet voorstellen dat er daar zo onachtzaam met de markt wordt omgesprongen. Van België is bekend dat het er qua stedenbouwkunde vrolijk aan toe gaat. Maar vergis je niet, zo vertelde mij onlangs een Leeuwarder architect: daar laten de belanghebbenden zich het kaas niet van het brood eten. Een architect is in België nog een gerespecteerd vakman en geen ondergeschoven medewerker die ten dienste staat van de aannemer.

De marktkooplieden zouden veel meer van zich moeten laten horen. Ze hebben goud in handen als het gaat om de levendigheid van de stad. Dat goud mag niet verspild worden door mannen die een willekeurig beleid uitvoeren.

Terug naar de neergang van de kermis. Die neergang begon met de verbouw van het Wilhelminaplein, waarop de zomerkermis decennialang stond. Tijdens de ombouw van het plein – er kwam een vernieuwde parkergarage en er verscheen een lint met winkels en woningen – verhuisde de kermis naar het parkeerterrein achter het WTC-complex. Een ramp volgens de exploitanten, die steen en been klaagden. Het jaar daarna werd uitgeweken naar het Jacob Catsplein, dat was nauwelijks een verbetering.

Niet alleen de zomerkermis kreeg klappen, ook de Lunatokermis, die tijdens de paasdagen op het Cambuurplein staat, is er niet beter op geworden. Ook hier zorgde ‘beleid’ voor afnemend plezier. De twee brede rijstroken langs het terrein van de Lunatokermis, gecreëerd onder het motto: ‘de brandweer moet er langs kunnen’, zorgden voor een onaangenaam geïsoleerd pleintje op het grote parkeerterrein van het Cambuurplein. Wil je iets in Leeuwarden dwarsbomen, dan wordt al snel de hulp ingeroepen van de veiligheidsdiensten. De dranghekkenmaffia volgt.

Historica Ellen Schat heeft regelmatig gepubliceerd over de Leeuwarder kermissen. Er kan door haar binnenkort een slothoofdstuk aan worden toegevoegd, wanneer we zo achteloos omgaan met onze mooie markten.

Andries Veldman

kermis