304.412 opnamen uit de Nedergerechten

Stadhuis Leeuwarden op een prent van Abraham Jacobsz. Hulk (1785)

(tekst: Tresoar)

Meer dan 300.000 opnamen uit de Nedergerechten online

[Fryske tekst hjirûnder] Op de website van Tresoar zijn vandaag 304.412 opnamen uit de Nedergerechten van Friese gemeenten geplaatst. De Nedergerechten waren lokale rechtbanken in de grietenijen (gemeenten) en steden van Friesland in de periode van de late Middeleeuwen tot 1811. Zij hielden zich bezig met criminele, civiele en vrijwillige rechtspraak.

In 2009 is de stichting Vrienden van de Archieven in Friesland (FAF) begonnen met het digitaliseren van de bij Tresoar aanwezige archieven van de Nedergerechten. Alle archiefstukken zijn weliswaar op microfiche op de studiezaal Tresoar te raadplegen maar een aantal van deze fiches is van slechte kwaliteit. In eerste instantie was de inspanning er op gericht om alleen te digitaliseren ter vervanging van deze fiches. In de loop der tijd is dit project echter in de breedte gegroeid waardoor het nu de ambitie is om het complete Nedergerechtsarchief te digitaliseren. Vandaag is het eerste deel daarvan online beschikbaar gesteld.

Zowel voor algemeen historisch als voor genealogisch onderzoek zijn de Nedergerechten van groot belang. Naast informatie over (kleine) rechtzaken bevinden zich ook weesrekeningboeken, aanstellingen van voogden, boedelbeschrijvingen, verkopingen en hypotheken in de Nedergerechten. Voor wat betreft criminele zaken mocht het nedergerecht alleen lichte overtredingen behandelen, maar in de zogenaamde Informatieboeken wordt verslag gedaan van vooronderzoek van criminele zaken die werden opgestuurd naar het Hof van Friesland.

Het deel van de Nedergerechten wat nu op internet beschikbaar is gesteld, omvat nog maar zo’n 10% van de honderden meters Nedergerechtsarchief in de depots van Tresoar. Van sommige gemeenten zijn nog maar een beperkt aantal stukken gefotografeerd, terwijl van een kleine gemeente als Schiermonnikoog het gehele Nedergerecht nu digitaal beschikbaar is.

========================
Fryske tekst

Mear dan 300.000 opnamen út de Nedergerjochten online

Op de webside fan Tresoar binne hjoed 304.412 opnamen út de Nedergerjochten fan Fryske gemeenten pleatst. De Nedergerjochten wiene lokale rjochtbanken yn de gritenijen (gemeenten) en stêden fan Fryslân yn de perioade fan de lette Midsiuwen oant 1811. Sy holden har dwaande mei kriminele, sivile en frijwillige rjochtspraak.

Yn 2009 is de stifting Freonen fan de Argiven yn Fryslân (FAF) begûn mei it digitalisearjen fan de by Tresoar oanwêzige argiven fan de Nedergerjochten. Alle argyfstikken binne wol op mikrofysje op de stúdzjeseal fan Tresoar te rieplachtsjen mar in oantal fan dizze fysjes binne fan minne kwaliteit. Yn earste ynstânsje wie de ynspanning der op rjochte om allinne te digitalisearjen as ferfanging fan dizze fysjes. Yn de rin fan de tiid is dit projekt lykwols yn de breedte groeid wêrtroch it no de ambitie is om it folsleine Nedergerjochtsargyf te digitalisearjen. Hjoed is it earste diel dêrfan online beskikber steld.

Sawol foar algemien histoarysk as foar genealogysk ûndersyk binne de Nedergerjochten fan grut belang. Njonken ynformaasje oer (lytse) rjochtsaken sitte der ek weesrekkenboeken, oanstellingen fan fâlden, boedelbeskriuwingen, ferkeapingen en hypoteken yn de Nedergerjochten. Foar wat kriminele saken oanbelanget mocht it nedergerjocht allinne lichte saken behannelje, mar yn de saneamde ‘ynformaasjeboeken’ wurdt ferslach dien fan foarûndersyk fan kriminele saken dy’t opstjoerd waarden nei it Hôf fan Fryslân.

It stik fan de Nedergerjochten wat no op ynternet beskikber steld is, omfettet noch mar sa’n 10% fan de hûnderten meters Nedergerjochtsargyf yn de depots fan Tresoar. Fan guon gemeenten binne noch mar in beheind oantal stikken op ‘e foto set, wylst fan in lytse gemeente as Skiermuontseach it hiele Nedergerjocht no digitaal beskikber is.

Nedergerechten