Observatorium: Leeuwarder PvdA eindelijk in debat over cultuur

(tekst: Observatorium Politiek Leeuwarden)

Politiek en cultuur in Leeuwarden. PvdA gaat eindelijk in debat.

– expertmeeting VVD beantwoordde al veel vragen

– overwegingen bij collegeonderhandelingen moeten boven tafel komen

– verziekte relatie gemeente – instellingen moet aangepakt worden

– snel overgaan tot overtuigend beleid op terrein cultuur, creatieve industrie, en culturele hoofdstad

– PvdA moet als grootste partij verantwoordelijkheid nemen

De PvdA organiseert vrijdag a.s. een discussiebijeenkomst voor leden en belangstellenden over cultuur. Op een dergelijke bijeenkomst wordt binnen de PvdA al lang aangedrongen. Afgaande op de uitnodiging zal het accent liggen op de vormgeving van de cultuureducatie in Leeuwarden. Dat lijkt een te beperkte opzet. Daar komt bij, dat enkele maanden geleden op initiatief van de Leeuwarder VVD een heel geslaagde expertmeeting – met name voor de raadsleden – is georganiseerd over cultuur en cultuureducatie. Het �wijken-concept� werd door de deskundigen – onafhankelijk van elkaar, goeddeels naar het rijk der fabelen verwezen. Met deze informatie kan op een belangrijk onderdeel de discussie van vrijdagavond al snel worden afgerond. Dat geeft ruimte voor andere kwesties.
In dit verband lijken hieronder genoemde discussiepunten relevant:

1. Het besluit bij de vorming van het zittende college om Parnas te sluiten

In het collegeprogramma – ongeveer een jaar geleden – kwam de beoogde sluiting van Parnas zeer onverwacht. Tijdens de campagne werd er – ook door de PvdA – met geen woord over gesproken.
Als er al bezuinigingen op cultuur zouden moeten plaatsvinden, dan waren daarvoor diverse mogelijkheden. Totnogtoe hebben de collegepartijen op geen enkele manier duidelijk gemaakt waarom juist Parnas dient te worden aangepakt.

2. Tekorten Harmonie

Ten tijde van de onderhandelingen over het nieuwe collegeprogramma was bekend
– intern ambtelijk bij de gemeente en bestuurlijk in ieder geval bij diverse collegeleden – dat er zich bij de Harmonie ernstige tekorten voordeden. De gemeente is daarvoor aansprakelijk.
Tijdens de campagne, maar bijvoorbeeld ook later, bij een ledenvergadering van de PvdA, bedoeld als ledenraadpleging, werd wel over de bezuinigingen t.a.v. Parnas gesproken. Van de kant van de leden bleek daarover scepsis. Wethouder Florijn, die hier de leden voorlichtte, repte met geen woord over de problematiek bij de Harmonie. De wethouder moet van mening zijn geweest, dat teveel slecht nieuws wel eens tot te veel vragen van de leden zou kunnen leiden. Er zijn leden die vinden dat de wethouder hier zijn eigen afdeling op het verkeerde been heeft gezet.
Het is nu tijd dat binnen de PvdA helderheid komt over de overwegingen bij de college-onderhandelingen, en dat een oordeel wordt geveld over de werkwijze van de wethouder, en de onderhandelaars van de PvdA.

3. Uitspraken wethouder Diks

De tekorten bij de Harmonie zijn door de wethouder lang verzwegen. Daarover is vorig jaar een interpellatiedebat gevoerd. De wethouder zei tijdens dit debat, dat Parnas het slachtoffer is van de situatie bij de Harmonie. Merkwaardig genoeg is op deze uitspraak in de raad verder niet ingegaan.
Het is nodig, dat daarover alsnog helderheid komt. Ook daarbij geldt, dat er meer inzicht nodig is in de documenten en overwegingen, die bij de collegeonderhandelingen op dit punt een rol hebben gespeeld.

4. De nota Cultuurvuur: een miljoen euro meer nodig voor cultuur

Wethouder Diks had als voorganger wethouder Bleize, ook de groenlinkse kleuren toegedaan. Wethouder Bleize presenteerde in haar jaren een nieuwe cultuurnota �Cultuurvuur�. Hieruit sprak – zij zij geprezen – enige ambitie. De nota – waar het college zich achter stelde – vroeg om een verhoging van de budgetten voor cultuur met bijna een miljoen euro.
Binnen de gemeenteraad verliep de discussie over deze nota onbevredigend. De raad wilde een nader onderzoek naar het functioneren van de culturele instellingen. Dit onderzoek kwam er ook. Het resultaat was duidelijk: de gemeente Leeuwarden zit voor een dubbeltje op de eerste rang. De instellingen doen hun werk, gelet op de beschikbare middelen, goed.
Uit het onderzoek bleek ook, dat de gemeente Leeuwarden relatief weinig geld aan cultuur uitgaf.

De raad heeft deze discussie nooit voltooid. Op mysterieuze wijze is – met voorbijgaan aan bijvoorbeeld een geruchtmakende publicatie van de culturele instellingen in de LC – overgegaan tot de orde van de dag. Die orde bleek later de bezuinigingsorde te zijn, in plaats van de benodigde verhoging van het budget.
In de richting van de instellingen, en van de burgerij, is de werkwijze van de raad onzorgvuldig, zo niet onbehoorlijk, geweest.
Binnen de PvdA dient de gang van zaken nu eindelijk eens een fatsoenlijke evaluatie te krijgen.

5. De relatie gemeente – culturele instellingen

Uit recente gebeurtenissen – tekorten Harmonie, bekend worden van jarenlange bezwaarschriftenprocedures Parnas, totaal verstoorde verhoudingen tussen gemeente en omroep Mercurius – is informatie naar voren gekomen, die wijzen op het al veel langer bestaan van moeizame relaties tussen culturele instellingen en gemeente. Waar de fouten precies liggen, en wat oplossingen kunnen zijn, valt van buitenaf niet een twee drie te beantwoorden. Helder is wel, dat er conclusies nodig zijn ten aanzien van het bestuurlijk/ambtelijk functioneren van de gemeente Leeuwarden, waar het gaat om het cultuurbeleid.

6. Onderzoek creatieve industrie

De gang van zaken rond de nota Cultuurvuur toonde aan, dat de gemeente de cultuur in feite verwaarloost.
Er is totnogtoe nauwelijks een discussie gevoerd over het belang van cultuur, op zichzelf, maar ook in relatie tot nieuwe economische ontwikkelingen. Andere regio�s en steden zijn hier wel op ingesprongen, Leeuwarden niet.

Het gemis is wel gevoeld. De raad vroeg in 2009 het college om een Plan van Aanpak op het terrein van de creatieve industrie. Het college gaf met enige vertraging opdracht voor in eerste instantie een onderzoek. Dit onderzoek was in september 2010 gereed. Tot op dit moment is het van de kant van de gemeente stil gebleven rond dit onderzoek. Ook de raad bewaart nog het zwijgen. De grote vraag is waarom.
Immers, het onderzoek toont aan, dat de ontwikkeling van de creatieve industrie in Leeuwarden en Frysl�n achterblijft. Daarmee – ook in verband met de weinig florissante situatie van de cultuur in engere zin – komen innovatie en economische versterking in gevaar. Dit vraagt om alert optreden.
In plaats daarvan stagneert de behandeling van dit belangrijke onderwerp.

De PvdA dient de lopende discussie over het cultuurbeleid direct te koppelen aan de discussie over de creatieve industrie.

7. Frysl�n culturele hoofdstad

De gemeente Leeuwarden heeft een convenant met de provincie. Daarin wordt de gezamenlijke financiering en uitvoering van als belangrijk beoordeelde projecten vastgelegd. E�n daarvan is het project culturele hoofdstad 2018. Binnen de provincie zijn hierover al enkele stevige discussies gevoerd. De stemming bij diverse partijen is kritisch, omdat het vele geld tot op heden vooral in kwartiermakers en communicatiestrategie gaat zitten. In Leeuwarden daarentegen wordt het onderwerp gemeden. Dat kan niet lang meer duren, want de provincie wil eind dit jaar concreet inzicht in de inzet van de gemeente.

Er zijn bij de gemeente – zonder aan te geven waar het geld heen zou moeten gaan – wel middelen in de orde van grootte van diverse miljoenen gereserveerd (of men is voornemens dat te doen). Hieruit blijkt weer eens, dat het bezuinigingargument door de gemeente selectief wordt gehanteerd.

Ook hier geldt, dat de PvdA – als grootste collegepartij in Leeuwarden – aan burgers, waaronder de eigen leden – voor de draad moet komen met het eigen beleid. Dat beleid mag niet zijn het afwachten waar het college (vaak niet meer dan doorgeefluik van ambtelijke visies) mee komt, en dan in de marge nog wat eigen frutsels toevoegen. De PvdA zal nu op dit cruciale terrein – cultuur, creatieve industrie en innovatie – het voortouw moeten nemen.
Dat vraagt wel wat betere voorbereiding dan alleen de debatavond van vrijdag a.s. Maar het kan een begin zijn.

Observatorium Politiek Leeuwarden
Projectleider Albert Agricola

Datum: Woensdag, 16 Maart 2011