Kortzichtigheid provincie gaat Fries Museum opbreken

(tekst: Peter de Haan)

Fries Museum

Eindelijk is bekend dat het nieuwe Fries Museum op 13 september wordt geopend. Ongetwijfeld is over de openingsdatum met leden van het Koninklijk Huis gesteggeld. Het is mij om het even wie van hen dan naar Hofstad Leeuwarden komt.

De opening is het aangewezen moment voor het Fries Museum om grootscheeps uit te pakken. Naast de openingsact zelf en het gebouw gaat het natuurlijk om hoe vernieuwend en aansprekend de expositie van de Friese schatkamer wordt voor het hopelijk massaal toestromende publiek.

Van essentieel belang wordt de vraag of het museum de hooggestemde verwachtingen zal weten waar te maken. Directeur Saskia Bak kan met enthousiasme over de nieuwe plannen vertellen.

Toch zou ik niet graag in haar schoenen staan. Ze moet twee musea (Fries Museum en Princessehof) tegelijk zien te runnen. Ze staat bovendien voor de vrijwel onmogelijke opgave om bijna een derde van het personeel van het Fries Museum te laten afvloeien (inclusief mede-directeur Roel Woering), het museum intern te reorganiseren en tegelijk om van hetzelfde museum in 2014 Frieslands culturele topattractie te maken. Bij het provinciale besluit om een nieuw Fries Museum te laten bouwen stond al vast dat dit gebouw alleen te exploiteren viel als het museum een structureel hogere exploitatiesubsidie zou krijgen. CDA en VVD staken echter steeds hun kop in het zand. Dat is hetzelfde als Cambuur met amateurspelers in de eredivisie laten voetballen. Die kortzichtigheid van Provinciale Staten gaat het museum opbreken. En dat terwijl de concurrentie tussen musea heviger woedt dan ooit.

De NRC inventariseerde dat er sinds 1990 in Nederland aan nieuwe of gerenoveerde musea in Nederland 1,5 miljard euro is uitgegeven. In schril contrast met alle bouweuforie staan de overheidsbezuinigingen. Vele musea hebben het dan ook moeilijk. De nieuwe musea in Groningen en Maastricht trokken aanvankelijk 400.000 respectievelijk 200.000 bezoekers per jaar, na enkele jaren zijn die aantallen gehalveerd. Het Groninger Museum stevende twee jaar geleden zelfs af op een faillissement. De commissie Asscher-Vonk constateerde in 2011 dat er wel is geïnvesteerd in nieuwe gebouwen maar dat niet of nauwelijks rekening is gehouden met extra lasten die dit met zich meebrengt. Deze commissie vreest volgens de NRC ‘voor het voortbestaan van vooral de middelgrote musea’. Zij hebben bezoekers harder nodig dan ooit omdat sponsors in crisistijd niet snel in het gat springen dat de overheid achterlaat. Ziehier de problematiek in een notendop waarmee ook het Fries Museum worstelt.

Andries van Weperen en ik hebben een petitie ingediend namens meer dan 700 mensen die zich hierover met ons ernstige zorgen maken. Gelukkig heeft dit geleid tot het voornemen van gedeputeerde Jannewietske de Vries in haar bijgestelde cultuurnota om een blockbusterfonds in te stellen waaruit Friese musea kunnen putten voor tentoonstellingen die echt drommen bezoekers moeten gaan trekken. Ik heb begrepen dat men denkt aan een fonds van zo’n 5 miljoen waarbij de provincie een beroep doet op Europese middelen via het SNN en aansluiting zoekt bij de VandenEnde Foundation. Op zich is dat een prima begin, zij het dat tenminste tweederde van het fonds voor het Fries Museum bestemd behoort te worden. Nu is dat onduidelijk. Maar met dat fonds is de exploitatie van het Fries Museum nog niet gered. Kortom, Provinciale Staten, kijk, ook met oog op KH2018, hoe ze het in Assen aanpakken en spreek de Nuonmiddelen aan. En zorg allereerst voor het aantrekken van een topmarketeer. Ondanks alles kijk ik reikhalzend uit het nieuwe Fries Museum. Ik ga er van uit dat niet alleen het museum zelf maar ook de lokale ondernemers (horeca, winkeliers etc.) met flankerende activiteiten offensief op deze mijlpaal in de Leeuwarder geschiedenis gaan inspelen.

Peter de Haan

cultuur middenstanders zakelijk