Senator Henk ten Hoeve: geef provincies verschillende bevoegdheden

Ook deze zomer weer enkele prachtige verhalen opgediept uit ons archief, augustus 2010 – beeld: Roelof van der Schaaf

Een zomergesprek van Liwwadders.nl met Eerste Kamerlid Henk ten Hoeve van de Onafhankelijke Senaatsfractie (OSF)

‘Hoe is het mogelijk. Wat een enorme belangstelling voor de Eerste Kamer! Daar zie je nooit een journalist en nu staan we in het middelpunt van de belangstelling.’ Henk ten Hoeve uit Stiens is het enige Kamerlid in de Eerste Kamer voor de fractie van de Onafhankelijke Senaatsfractie (OSF). De OSF behartigt de belangen van partijen die de identiteit van provincies waarmee de bevolking zich verbonden voelt hoog in het vaandel heeft staan. Met een glimlach beschouwt hij de bijzondere belangstelling voor de Eerste Kamer, die zo vaak in het verdomhoekje zit.

Ik dacht dat we de provincies gingen afschaffen en nu, met de formatie van het nieuwe kabinet Rutte 1 met VVD en CDA en gedoogsteun van de PVV van Wilders, is er een en al aandacht voor de Eerste Kamer.

‘Het schijnt zo te moeten gaan. Het is altijd wel wat modieus geweest om de opheffing van de Eerste Kamer te bepleiten. De roep om deze kamer te behouden is de laatste tijd juist sterker geworden. Er is behoorlijke kritiek op het functioneren van de Tweede Kamer. Die is veel te veel gericht op de dagelijkse actualiteit en daarmee roep je extra, en soms onnodig, werk over je af. In de Tweede Kamer heerst de waan van de dag, het is dan zeker niet verkeerd dat er nog een andere kamer naar de wetgeving kijkt. Onze taak is te toetsen of de wet deugt de wet en praktisch uit te voeren is. Maar het is inderdaad een gemoedelijk forum waar we elkaar geen vliegen afvangen. Daar ben ik niet ontevreden over. We werken minder voor het front.’

De rol van de Eerste Kamer dreigt nu politieker te worden.

‘Dat was de Eerste Kamer eigenlijk altijd al. Of dit kabinet dat nu in de maak is er komt? Dat is lastig te zeggen. Veel andere mogelijkheden zijn uitgesloten. Er moet wel geregeerd worden. Ik ben geen voorstander van dit kabinet, maar als CDA en VVD de kans zien tot een akkoord te komen, dan zal de achterban van het CDA daarmee ook akkoord gaan. Ik zal de wetgeving die ons wordt voorgelegd op zakelijke basis beoordelen, net zoals ik tot nu toe met alle wetgeving heb gedaan. Als die goed is, krijgt ze onze stem. Met de PVV vormt zich een redelijk groot risico dat er maatregelen genomen worden waarvan wij zeggen: daar zijn wij het niet mee eens. Ik onderschrijf de problemen die Wilders’ PVV benoemt, maar niet zijn oplossingen en uitingswijzen. Die leiden tot breuken in de samenleving. We moeten niet uitsluiten maar mensen erbij betrekken. Natuurlijk hebben we fouten gemaakt. Er is te weinig ingezet op integreren. Op een hele boel punten is het wél gelukt. Dat Molukkers en Chinezen in hun eigen cultuur leven en bij elkaar wonen; de vraag is of dat erg is. Ze zijn wel geïntegreerd. We willen integratie en geen assimilatie. Dan vragen we te veel. We vragen om te participeren in onze maatschappij. We vragen mensen niet om hun hele identiteit op te geven.’

‘Veertien september begint ons vergaderseizoen. Wat er op de agenda staat? Dat weet ik nog niet. Ik geloof een vervolg op de vraag hoe als koninkrijk om gaan met de Antillen.’

Dat heeft uw warme belangstelling, zo viel in NRC te lezen.

‘Mijn interesse gaat voornamelijk uit naar hoe de kleine, eigen volkjes met zelfbeschikkingsrecht binnen het Koninkrijk der Nederlanden kunnen functioneren. Hoe geef je dat gestalte? Hoewel het niet helemaal te vergelijken is, zie ik overeenkomstige elementen met Friesland. Wij hebben ook een specifieke functie als het gaat om taal en cultuur. Het gaat erom om een goede oplossing te bereiken die recht doet aan de opvattingen die leven op Aruba, Curaçao en Sint Maarten als het gaat om verzelfstandiging. En bij Saba, Sint Eustatius en Bonaire gaat het om een goede inpassing. Op welke manier kunnen zij worden opgenomen in het Nederlandse systeem, daar gaat het om. Ik heb ervoor gewaarschuwd dat die eilanden niet op dezelfde manier moeten worden ingepast zoals bij Nederland in Europa het geval is. We hebben altijd de neiging om alles gelijk te schakelen, maar dat moeten we zeker niet doen. Je moet er voor zorgen dat hun eigenheid in stand blijft. Dan gaat het over taal, cultuur en onderwijs. In Friesland mag op dit gebied ook wel wat extra’s gebeuren. De positie van de provincie ten opzichte van het onderwijs moet sterker worden. De provincie moet kaders stellen voor wat er binnen de scholen moet gebeuren, specifiek met de Friese taal. De commissie Hoekstra is hiermee aan de slag. Ik ben benieuwd naar de uitkomst, maar die zal niet zover reiken als ik het hebben wil. Het ministerie van onderwijs geeft niet gemakkelijk bevoegdheden uit handen.’

‘Voor de provincies ziet het er met het beoogde kabinet niet al te rooskleurig uit. Het is tijd om extra op te letten. Wij willen overeind blijven in de huidige vorm. Je hebt te maken met een identiteitsdragende overheid. Dat leeft in Friesland zeer sterk. Of je dat verder ‘befriezen’ moet, is de vraag. In het westen zie ik wel een samengaan van enkele provincies, daar is sprake van bestuurlijke spaghetti. Daar moet je toe naar één Randstad-autoriteit en noem dat dan ook Holland. De grote steden binnen het nieuwe Holland moet je ruimere bevoegdheden geven. Ook zou je grotere provincies meer bevoegdheden moeten geven dan kleinere. Nu is het zo geregeld dat de gemeente Schiermonnikoog hetzelfde moet kunnen als de gemeente Amsterdam. Dat is natuurlijk belachelijk. Er zijn realistische verschillen waar je mee te maken hebt en die moet je ook erkennen. Politieke partijen willen veel hetzelfde houden. Tegen de trend in pleiten wij voor een sterke provincie. Provincies hebben ook de neiging om taken naar zich toe te trekken die op gemeentelijk terrein horen te liggen. Wij willen kleine gemeenten handhaven. De taken waarop hun omvang niet berekend is, daar zou de provincie een rol in moeten vervullen: afval, milieu, zorg en ict. Kleine gemeenten zoeken hierbij nu al samenwerking bij buurgemeenten. Raadsleden verliezen het zicht op deze onderwerpen. In Friesland heeft het volgens ons geen zin om grote gemeenten te willen hebben. Een gemeente als de Zuidwesthoek is niet inpasbaar. Daar hebben we als FNP ook tegen gestemd.’

‘In de Eerste Kamer werk ik samen met de fractie van D66. Dat is een grootstedelijke partij. We zijn het niet op alle punten eens, maar we hechten aan een pragmatische benadering. We werken niet vanuit een ideologie. De VVD doet dat ook niet? Die zegt wél: een kleine overheid is beter dan een grote. Is dat zo? De PvdA redeneert weer andersom.’

‘Ik zit nu twee perioden in de Eerste Kamer. Binnenkort wordt bekeken wie de nieuwe lijstaanvoerder wordt. Als de andere partijen binnen de OSF met een prima kandidaat komen, dan trek ik mij terug. Daar heb ik alle begrip voor. In maart zijn er de statenverkiezingen en in mei de verkiezingen voor de Eerste Kamer. Ik werk nu mee aan het verkiezingsprogramma voor de FNP. De positie van de provincie zal hierin een voorname rol spelen. Wij vinden, net als ik vertelde over het verschillende gewicht tussen provincies, dat er ook verschil mag zijn tussen gemeenten. Ook zullen natuur, landschap en het milieu meer aandacht moeten krijgen. Er moet kritischer gekeken worden naar grootschalige landbouw. We willen dat type boerenbedrijf niet uitsluiten, maar we zijn doorgeschoten in productiviteit. Dat heeft tot nu toe voorop gestaan. We vinden dat de vogels meer kansen moeten krijgen.’

Die vliegen toch wel naar een ander gebied? Er zitten vleugels aan.

‘De vogelstand loopt terug. Het landbouwgebied moet in een meer natuurlijke staat teruggebracht worden. Een hoger waterpeil moet ervoor zorgen dat de vogels, die uniek zijn in dit laaggelegen landschap, hier kunnen overleven. Ja, de Fransen lachen hierom. Die schieten de vogels uit de lucht. Maar vergis je niet, je ziet dat de Noord-Europese waarden doordringen naar Zuid Europa. Dat zie je met het verbod van het volksvermaak stierenvechten in Spanje. Ook dat verwerpelijke afschieten van vogels dringt langzaam tot de Fransen door.’

‘Ik weet niet of Johannes Kramer (fractievoorzitter FNP in de Friese staten) zich weer verkiesbaar stelt. Dat is nog niet aan de orde geweest. Ja, we praten regelmatig over de landbouw en ook over de vogeltjes. Die standpunten kunnen voor hem geen verrassing zijn. Ik ga ervan uit dat hij dat dekt.’

Andries Veldman