Tekort sociaal advocaten zet rechtsbescherming onder druk

(tekst: Nederlandse orde van advocaten (NOvA)

Tekort sociaal advocaten zet rechtsbescherming onder druk

NOvA roept op tot versterking van de sociale advocatuur

Er zijn te weinig sociaal advocaten op de rechtsgebieden personen- en familierecht, sociaal zekerheidsrecht en huurrecht. Dit betekent dat mensen die te maken krijgen met ingewikkelde familiezaken, problemen hebben met de gemeente, het UWV of hun huisbaas moeilijk een sociaal advocaat kunnen vinden die hen bijstaat. Dat blijkt uit gesprekken die de NOvA heeft gevoerd met de elf lokale orden. De NOvA roept de staatssecretaris opnieuw op snel een samenhangend pakket aan maatregelen voor de sociale advocatuur in te voeren en hierover met de NOVA in gesprek te gaan.

Met Prinsjesdag is bekend gemaakt dat het Kabinet structureel 10 miljoen euro per jaar investeert in het stelsel van gefinancierde rechtsbijstand. Volgens de NOvA is dit een begin, want er moet veel gebeuren om de toekomst van de sociale advocatuur te borgen. De NOvA en de Vereniging Sociale Advocatuur Nederland (VSAN) constateerden eerder al dat de toegankelijkheid van het stelsel van gefinancierde rechtsbijstand onder grote druk staat door een toenemend tekort aan sociaal advocaten. Zonder spoedige invoering van samenhangende maatregelen komt de toegang tot het recht voor een grote groep rechtzoekenden ernstig in het gedrang.

Uniek en bijzonder

De uitstroom van het aantal sociaal advocaten is fors groter dan de instroom. Het komende decennium stoppen circa 2.500 advocaten met werken vanwege pensioen. Dit is ongeveer 30 procent van het totaal aantal sociaal advocaten. Sanne van Oers, algemeen deken: “Als we bestaande sociaal advocaten niet behouden en er geen nieuwe aanwas is, worden mensen niet geholpen en komen zij verder in de problemen. Het vak van de sociaal advocaat is uniek en bijzonder en dat verdient aandacht. Het is niet alleen een verhaal van uitdagingen. Het is ook een verhaal van passie, toewijding en kansen. Als sociaal advocaat kun je echt verschil maken in het leven van mensen. Een prachtig vak en van zeer groot belang voor de rechtsbescherming. Daar moeten we zuinig op zijn.”

Pakket aan maatregelen nodig

Volgens Van Oers is dit het moment om te investeren in de sociale advocatuur. Samen met de VSAN heeft de NOvA een pakket aan maatregelen gepresenteerd. Voor de uitrol van de kantoorvergoeding is met spoed 15 miljoen euro per jaar nodig om bestaande kantoorverbanden te behouden en de ontwikkeling van moderne kantoor- en samenwerkingsvormen te stimuleren. Incidenteel is de aankomende vijf jaar 20 miljoen euro per jaar nodig voor extra opleidingsplaatsen, opleidingskantoren, regionale opleidingsnetwerken en andere initiatieven om extra advocaat-stagiairs op te leiden.

Langdurig op zoek

De NOvA heeft de afgelopen maanden alle elf de lokale orden bezocht. De gesprekken laten een opvallend consistent en urgent beeld zien. In sommige arrondissementen zijn rechtzoekenden langdurig op zoek naar bijstand. Vrijwel overal staat vooral het personen- en familierecht onder zware druk, gevolgd door het sociaal zekerheidsrecht en huurrecht; ook in het asiel- en vreemdelingenrecht zijn al tekorten. De NOvA heeft onder meer met de lokale orden besproken hoe commerciële kantoren meer toevoegingszaken kunnen behandelen. Van Oers: “Wij organiseren dit najaar een bijeenkomst met sociale en commerciële kantoren over de inzet die commerciële kantoren kunnen leveren. Daarbij willen we concreet maken wat de mogelijkheden zijn met betrekking tot toevoegingszaken, opleiding en praktische ondersteuning; ook in de verschillende regio’s. Het doel is initiatieven ontwikkelen die op korte termijn kunnen starten.”

In gesprek

De NOvA wil graag samen met de staatssecretaris, de Raad voor Rechtsbijstand, de VSAN en andere betrokken partijen in gesprek over de uitvoering van de maatregelen en de resultaten die daarmee moeten worden bereikt.