Verkeerspsycholoog: Wie denkt dat hij kan appen en rijden overschat zijn brein

(tekst: OSW)

Verkeerspsycholoog: ‘Wie denkt dat hij kan appen en rijden overschat zijn brein’

Telefoongebruik achter het stuur blijft ondanks maatregelen en de bekende risico’s hardnekkig

Uit recente berichtgeving blijkt dat zeven op de tien automobilisten weleens op hun telefoon kijken tijdens het rijden. Om dit aan te pakken zet het Openbaar Ministerie dit jaar ruim vijftig extra mobiele flitsers in. Tegelijkertijd verhoogt het kabinet opnieuw de verkeersboetes: voor appen achter het stuur zullen automobilisten meer dan 450 euro betalen. Naar aanleiding van deze ontwikkelingen interviewde OSW, specialist in de particuliere verkoop van voertuigen, verkeerspsycholoog Mariëtte Pol van KeuzeWeg over de achterliggende oorzaken van telefoongebruik achter het stuur. Gewoontegedrag en psychologische triggers spelen daarbij een belangrijke rol.

Goede voornemens winnen het niet van triggers

Volgens Pol nemen automobilisten zich geregeld voor om niet op berichten te reageren tijdens het rijden. Toch blijkt dat in de praktijk lastig. “Het horen of zien van een binnenkomend bericht vormt een sterke trigger om toch even op de telefoon te kijken. Die invloed van de directe omgeving is vaak sterker dan voornemens en goede bedoelingen. Vervolgens is de stap naar het beantwoorden van het bericht klein.”

Ook speelt risicoperceptie een belangrijke rol. “De risico’s van telefoongebruik achter het stuur zijn voor veel automobilisten vrij abstract en voelen ver weg,” zegt Pol. “Veel mensen denken: dat overkomt alleen anderen en niet mijzelf.”

Eigen kunnen overschat, risico’s onderschat

Veel automobilisten denken onterecht dat zij kunnen multitasken. “Onze hersenen kunnen niet meerdere taken tegelijkertijd verwerken. Wat wij multitasken noemen, is in werkelijkheid voortdurend schakelen tussen verschillende taken.” Daarbij ontstaat er volgens Pol een extra risico doordat bestuurders hun aandacht tijdelijk volledig van het verkeer afhalen. “In de paar seconden dat iemand naar een telefoon kijkt, wordt er niet naar de verkeerssituatie gekeken. Vervolgens kost het tijd om de aandacht opnieuw op de weg te richten en de aandacht weer volledig bij het verkeer te krijgen. Die reactietijd kan in kritieke situaties het verschil maken.”

Pol ziet dat automobilisten hun eigen vaardigheden vaak overschatten en de risico’s onderschatten. “Mensen denken dat zij de situatie onder controle hebben, terwijl zij niet zien hoe andere weggebruikers moeten compenseren voor hun gedrag. Daardoor wordt het veiligheidsrisico structureel onderschat.”