Bospaddenstoelen afgelopen 15 jaar met een vijfde afgenomen
(tekst: CBS)
Bospaddenstoelen afgelopen 15 jaar met een vijfde afgenomen
– Sinds 2010 steeds minder bospaddenstoelen, na eerdere toename vanaf midden jaren negentig.
– Vooral stikstofgevoelige ‘samenwerkers’ (ectomycorrhiza) nemen af na 2010.
– Paddenstoelen zijn goede graadmeters voor de gezondheid van bossen.
Sinds 2010 neemt de verspreiding van bospaddenstoelen af. Tussen halverwege de jaren negentig en 2010 was nog sprake van een toename. Van soorten die nauw samenwerken met bomen, en zo een belangrijke rol spelen in de gezondheid van bossen (zoals de vliegenzwam), nam de omvang van het verspreidingsgebied tussen 1994 en 2010 met ongeveer 80 procent toe. Maar deze soorten zijn de afgelopen vijftien jaar ook weer het hardst achteruitgegaan. Dat blijkt uit nieuwe berekeningen van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) op basis van gegevens uit het meetnet bospaddenstoelen van Paddenstoelenonderzoek Nederland.
In dit meetnet, onderdeel van het Netwerk Ecologische Monitoring (NEM), worden 119 (van de ongeveer 1 600) soorten bospaddenstoelen geteld in bossen op zandgronden. Paddenstoelen zijn de vruchtlichamen van schimmels en komen voort uit schimmeldraden (mycelium) die groeien in de grond, tussen bladeren of in hout. Omdat paddenstoelen snel reageren op veranderende omstandigheden van milieu en klimaat, zijn het goede graadmeters voor de kwaliteit van hun leefomgeving. Hoe het met de paddenstoelen gaat zegt dan ook veel over de samenstelling en gezondheid van bossen.
In de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw namen veel soorten bospaddenstoelen sterk af. Dit kwam door de uitstoot van stoffen (zwaveldioxide, ammoniak, stikstofoxiden) die het milieu (water en bodem) verzuren en vermesten [1]. Milieumaatregelen zorgden vervolgens voor een afname van de uitstoot van deze stoffen. Daardoor trad vanaf halverwege de jaren negentig tijdelijk herstel op van bospaddenstoelen, voornamelijk van stikstofgevoelige soorten.
Drie groepen bospaddenstoelen
Bospaddenstoelen hebben drie belangrijke taken in het bos en worden daarom ingedeeld in drie groepen: strooiselafbrekers, houtbewoners en samenwerkers.
De ‘strooiselafbrekers’ (saprotrofe soorten van de bosbodem), zoals de grote en kleine stinkzwam, breken dood plantenmateriaal af, zoals bladeren die op de bosbodem zijn gevallen. Deze groep paddenstoelen nam tussen 1994 en 2004 toe met gemiddeld 15 procent, maar nam tussen 2004 en 2024 af tot 85 procent van de verspreiding in 1994.
Houtbewoners stabiel na eerdere toename
Hout-parasitaire schimmels, zoals de pruikzwam en berkenzwam, leven ten koste van levende maar vaak al verzwakte of oude bomen en planten, en kunnen deze langzaam ziek maken en laten afsterven. Als een boom eenmaal dood is zijn er paddenstoelen die het dode hout afbreken, de zogenaamde hout-saprotrofe soorten. Deze twee groepen van ‘houtbewonende’ bospaddenstoelen (de parasieten en de saprotrofe soorten) namen tussen 1994 en 2010 toe met ruim 25 procent, maar namen daarna weer af tot ongeveer het niveau van 1994.
Samenwerkers van het bos
Samenwerkende schimmels (ectomycorrhiza), zoals de vliegenzwam en hanenkam (of cantharel), groeien om de fijne wortels van bomen heen en ruilen voedingsstoffen en water tegen suikers, die de boom met fotosynthese maakt. Deze schimmels bevorderen de groei van bomen, terwijl ze zelf ook voordeel hebben bij deze samenwerking (symbiose). Na een toename met ongeveer 80 procent tussen 1994 en 2010, nam deze groep daarna weer af. Toch lag de verspreiding van deze groep bospaddenstoelen in 2024 nog ongeveer 35 procent hoger dan in 1994.
Samenwerkers meest gevoelig voor veranderingen in milieu
De ‘samenwerkers’ (ectomycorrhiza-soorten) namen vanaf 1994 toe, onder meer door een daling van de stikstofuitstoot door de landbouw en door het grotendeels verdwijnen van zure regen. Binnen deze groep bospaddenstoelen zijn er twee groepen te onderscheiden: stikstofgevoelige (het merendeel van de soorten) en stikstoftolerante soorten. De stikstofgevoelige soorten namen met 136 procent toe tussen 1994 en 2010. Daarna vond geen verdere afname plaats van de neerslag van stikstof, en namen deze bospaddenstoelen weer sterk af (droge zomers speelden hierbij een rol). De verspreiding van stikstoftolerante ‘samenwerkers’ bleef in deze periode nagenoeg gelijk.
Meer berichten
- Investeringen krimpen in mei met bijna 4 procent
- Jelmer Staal: Wat een mooie en kundige groep is PRO om deel van uit te maken; dat voelt goed.
- Unieke zomerse grondvorst gemeten
- De dierenpartij loopt in de strijd tegen big agro achter de feiten aan
- Wilken Beenmode gestopt – Peperstraat is de Peperstraat niet meer
- Ulke Wiersma: Leeuwarden en etalages? Een regelrechte ramp
- Cybercriminele jeugdnetwerken zijn vaak onzichtbaar voor gemeenten
- Wij waren vijf langharige, vrijgevochten boys die goed bij de chicks lagen en het helemaal gingen maken
- Klein coronanieuws en andere zaken – Spannend: krijgen we een complete krant? – Palmen verwijderd van Kelders – Raad borrelt bij Jonker Sikke – Liander zet bedrijven Ruiterskwarier van het stroom – Gluren bij de Buren valt bij The Saint in het water – Besluit over ROL had niet genomen mogen worden – Plantenwand legt het loodje – Rapen gaar nu Fries op site dreigt te verdwijnen
- ‘Omscholing is de échte talentstrategie: wacht niet op Den Haag’
- Consument blijft prijsbewust en zoekt vaker naar manieren om budget te rekken
- Eccoci Qua: Waarom zou je met halfbakken producten genoegen nemen? Dat doen we in Italië ook niet
- Bijna 1,1 miljoen Nederlanders hebben geen DigiD-account of gebruikten deze niet
- Je kunt het nog goed maken, zeg ik. We hebben nog meer boeken van hem
- Een ‘momentje van kwetsbaarheid’: Pro wil geen journalisten over de vloer
- Frysk Bûsboekje – Myn namme stiet op de doar, sei de man, mar fierder bin ik baas, sei de frou
- Ruim 200 kansrijke beroepen in Friesland
- Is het gezeur over de fietshelm nu klaar? Pak de auto aan in plaats van de fiets. Hier de cijfers
- Weer minder oud papier en karton ingezameld
- Ik ben belast met het openen en dichten
- De asielindustrie: Waarom we onze menselijkheid hebben ingeruild voor een verdienmodel
- Wil je je stressniveau verlagen? Gooi dan dit weekend je tuinhandschoenen weg en maak je handen vies
- Tegen pesten en voor de gezondste generatie ooit
- Consumenten schatten de inflatie tot drie keer zo hoog als de feitelijke inflatie
- Senioren willen thuis oud worden, maar de woning werkt niet mee
- Zzp’ers nemen ruim vakantie en houden vaak bewust een lijntje met werk
- Steeds meer reizigers kiezen voor een solo overnachting
- Op reis met Friso Douwstra naar maritiem Hamburg
- Debat Meulenbelt-Lenders: wat is goed feminisme?
- Alle wethouders Jeugd krijgen brief – Ik was geen kind, wethouder. Ik was een dossier. Een nummertje. Een stuk afval
- 76 procent van de mannen kiest een tevreden partner boven eigen smaak
- Economische gevolgen overstromingen in EU: Nederland zeer kwetsbaar
- Creatief Zomerprogramma Solidair Friesland
- De trucs van de supermarkt – Zo word je verleid
- Waarom moet je niet geloven wat in de krant staat?
- Zelfs een groot staatsman als Anne Vondeling had niet kunnen functioneren zonder de onbetaalde zorg van anderen
- Ik moest mijn rol als beginnend boekverkoper inruilen voor die van zanger in een bejaardenbandje
- Wanneer komt het Plan van Aanpak PFAS vliegbasis?
- Van Drie Zwaantjes naar een stervende zwaan – Je verstrekt geen vergunning voor appartementen boven een levend dorpscafé
- Wat heeft migratie dat klimaat niet heeft?
