Komende jaren 5.300 werknemers Friese industrie met pensioen

(tekst: UWV)

Komende jaren 5.300 werknemers Friese industrie met pensioen
 
In januari steeg het aantal WW-uitkeringen in Friesland, onder andere vanuit de industrie. De industrie kent vele uitdagingen. Zo hebben veel werkgevers last van onvoldoende vraag vanuit de markt en belemmeren hoge energieprijzen en het overvolle elektriciteitsnetwerk de productie. Dit heeft zijn weerslag op de arbeidsmarkt. Het aantal ontslagmeldingen en WW-uitkeringen neemt toe. Tegelijkertijd kent de industrie nog steeds veel vacatures en een krappe arbeidsmarkt waardoor veel werkgevers moeilijk aan vakmensen kunnen komen. Dat komt onder andere doordat er veel werknemers met pensioen gaan. Maar liefst 5.300 werknemers uit de industrie in Friesland zijn 60 jaar of ouder en verlaten de komende jaren de arbeidsmarkt.

Uitdagingen in een veranderende arbeidsmarkt

De industrie is belangrijk voor Friesland. Zo werken er in de provincie relatief veel werknemers in deze sector. De industrie staat voor grote uitdagingen. Zo heeft de sector te maken met geopolitieke ontwikkelingen zoals de handelstarieven van de Verenigde Staten, afhankelijkheid van (zeldzame) grondstoffen van andere landen en concurrentie uit Azië. De industrie heeft te maken met een terugvallende vraag. In geen enkele andere sector worden zoveel werkgevers belemmerd door onvoldoende vraag als in de industrie. Dit heeft te maken met de economische malaise in Duitsland, gestegen productiekosten in Nederland (vooral door energieprijzen), internationale handelsspanningen en economische onzekerheid. Ook netcongestie, verduurzaming en personeelstekorten zijn uitdagingen voor de industrie.

Toename ontslagmeldingen en WW-uitkeringen

Dat meer werkgevers kampen met onvoldoende vraag, onzekere economische omstandigheden en gestegen productiekosten is terug te zien op de arbeidsmarkt. UWV ziet meer meldingen voor collectief ontslag vanuit de industrie en een toename van mensen met een WW-uitkering afkomstig uit de industrie. In januari 2026 zijn er in Friesland ruim 1.000 mensen met een WW-uitkering uit de industrie afkomstig. Dat zijn er 65 meer dan een jaar geleden en ruim 400 meer dan in 2023. De grootste groep is 55 jaar of ouder. Wat werkgevers vragen sluit vaak niet goed aan bij het aanbod van mensen met een WW-uitkering. Werkgevers uit de industrie vragen in vacatures vooral om beroepen met middelmatig complexe taken, zoals monteurs, operators en machinebedieners. Ook zijn er veel vacatures met complexe gespecialiseerde taken, zoals engineers werktuigbouw, kwaliteitsmanagers en engineers industriële automatisering. Het aanbod van mensen uit de industrie en uitzendkrachten met een industrieberoep die maximaal 6 maanden een WW-uitkering ontvangen bestaat vooral uit beroepen met eenvoudige routinematige taken, zoals productiemedewerkers. Bijna 8% van de mensen uit de sector industrie met een WW-uitkering is ingeschreven als productiemedewerker. Andere veel voorkomende beroepen zijn manager sales & marketing en magazijnmedewerker & orderpicker.

Personeelstekorten in industrie houden aan

Ondanks de afnemende vraag hebben nog steeds veel werkgevers in de industrie moeite om personeel te vinden. In Friesland is de arbeidsmarkt voor technische beroepen dan ook krap. De vacaturemarkt in de Friese industrie bereikte halverwege 2022 een piek met 1.600 openstaande vacatures. Na 2022 nam het aantal openstaande vacatures geleidelijk af naar uiteindelijk 1.100 vacatures aan het eind van 2025. Dat zijn er nog altijd ruim meer dan in 2019 (het laatste jaar voor de coronapandemie). Vacatures ontstaan niet alleen door economische groei, maar ook door vervangingsvraag. Bijvoorbeeld omdat werknemers van baan wisselen, tijdelijk vervangen worden of met pensioen gaan en de arbeidsmarkt verlaten. Voor veel technische beroepen wordt de arbeidsmarkt de komende vijf jaar nog krapper. Dit komt onder andere doordat relatief veel werknemers in de industrie 60 jaar of ouder zijn. In Friesland gaat het om 5.300 werknemers. Dat betekent dat 15% van alle werknemers in de industrie in Friesland 60 jaar of ouder is. Een groot deel van hen gaat de komende jaren met pensioen. Het aantal nieuwe gediplomeerden dat de arbeidsmarkt de komende jaren betreedt is niet voldoende om de mensen die de komende jaren stoppen met werken te vervangen in de industrie. De personeelstekorten zijn dan ook niet vanzelf opgelost.

Oplossingen voor gebrek aan personeel

De industrie vraagt – met een onder druk staande concurrentiepositie en tegelijkertijd een tekort aan vakkrachten – om doordacht industriebeleid. Tegelijk kunnen ook werkgevers zelf kijken welke oplossingen er zijn. Ze kunnen meer nieuw personeel werven door bijvoorbeeld laagdrempelig kennismaken te organiseren via open dagen, een kennismakingsgesprek of een rondleiding. Een andere manier is personeel behouden. Zo is een goede ‘onboarding’ van nieuw personeel belangrijk: een inwerktraject waardoor nieuwe medewerkers zich welkom voelen in hun functie en organisatie. Ook aandacht voor duurzame inzetbaarheid, vitaliteit en gezondheid en leren en ontwikkelen is belangrijk om personeel te behouden. Verder is werk anders organiseren een belangrijke strategie, via arbeidsbesparende technologie, door takenpakketten aan te passen of werk uit te besteden.

Ruben de Gries, arbeidsmarktadviseur bij UWV: ‘De industrie in Friesland staat voor diverse uitdagingen. Aan de ene kant hebben deze bedrijven te maken met hoge (productie) kosten en een afnemende vraag. Aan de andere kant gaan de komende jaren veel medewerkers met pensioen. Hierdoor ontstaan er vacatures die niet meteen in te vullen zijn omdat kandidaten niet aan alle functie-eisen voldoen en de arbeidsmarkt krap is. Het is goed om te zien dat werkgevers in de Friese industrie verder kijken en ook open staan voor kandidaten die niet meteen aan alle vereisten voldoen. Door scholing en het aanpassen van taken krijgen ook die kandidaten de kans op werk in de industrie. De afgelopen jaren pasten 7 op de 10 werkgevers uit de industrie deze strategie toe’

Meer inzichten over de industrie vindt u in de publicatie Industrie in beeld – Uitdagingen in een veranderende arbeidsmarkt.