Functioneren commissie vliegbasis: omfloerste, maar kritische conclusies

Evaluatie COVM

(Van een medewerker)

De gemeente Leeuwarden telt binnen haar grenzen een militaire luchthaven. Er bestaat al vele jaren een commissie, de Commissie van Overleg en Voorlichting Milieu (COVM) die tweemaal per jaar vergadert. Ook andere militaire vliegbases in Nederland (Deelen, De Kooy, De Peel, Eindhoven, Gilze Rijen, Volkel, Woensdrecht) kennen een COVM.

Het functioneren van deze commissies is recent beoordeeld door het bureau Andersson Elffers Felix (AEF). De voorbereiding is geruime tijd onderweg geweest. In de komende vergadering van de Leeuwarder COVM zal het bureau een toelichting geven (maandag 11 november op het provinciehuis).

Omfloerste, maar kritische conclusies

De conclusies van de evaluatie zijn soms nogal omfloerst geformuleerd. Volgens AEF voldoen de COVM’s op hoofdlijnen aan de wettelijke kaders en de instellingsbesluiten. Maar ze zijn bijvoorbeeld “in gebreke ten aanzien van de milieutaak”. AEF stelt dat “de belangrijkste bredere milieuvraagstukken bij veel COVM’s niet op de agenda staan”. Een bijzondere bevinding gelet op de opdracht van de COVM’s.

Verrassend is dat “de leden van de commissies geen duidelijke gedeelde doelstelling met betrekking tot de COVM’s hebben. Ook is de doelstelling niet bij hen bekend. De COVM’s worden te vaak als éenrichtingsverkeer van Defensie naar de overige leden ervaren.”

Zo valt er veel te ontdekken in het rapport dat wijst op mogelijkheden tot verbetering van de effectiviteit van de COVM’s. AEF komt met enkele scenario’s. Daarop moeten de COVM’s gaan studeren. De reikwijdte van de de onderwerpen moet scherper worden omschreven. De concretiseringsslag ligt in de eerste plaats – zo lezen we – op het bordje van Defensie. AEF bepleit in een abstract geformuleerd advies: “Algemeen gesteld moeten mandaat, samenstelling van het overleg en achterliggende organisatie aansluiten bij de beoogde maatschappelijke impact, primaire activiteiten en reikwijdte van onderwerpen”.

Invloed bestuurders lijkt te groot

De huidige samenstelling van de COVM’s is nogal bestuurlijk van aard. Naast bewoners – waarbij niet altijd duidelijk is hoe zij hun achterban vertegenwoordigen en van informatie voorzien – kennen de COVM’s een vooral bestuurlijke samenstelling (rijksoverheid, wethouders gemeenten, provincies, die de voorzitter leveren). De COVM’s vergaderen weinig frequent. Leeuwarden bijvoorbeeld tweemaal per jaar. De indruk bestaat dat ook hierdoor weinig follow-up en veel herhaling van zetten optreedt.

De vergadering in Leeuwarden op 11 november is de 64e op rij. De COVM zal daarmee nu 32 jaar bestaan. Wel eens tijd voor enige bezinning dus.

PFOS-schandaal pas als laatste puntje op de agenda

Opvallend in de agenda van het komend overleg is de wijze waarop het onderwerp PFOS is geagendeerd. De oorzaak van het PFOS-schandaal – Leeuwarden haalde er in negatieve zin de landelijke media mee – ligt op de vliegbasis. Afgaande op mededelingen van het Wetterskip Fryslân zijn betrokken overheden (Defensie, Wetterskip en gemeente) er nog steeds niet in geslaagd om de lozingen tot staan te brengen. Ook de uitgebreide bodemsanering – eerst voor nog dit jaar aangekondigd – blijkt moeilijker uitvoerbaar dan aanvankelijk werd bericht. Het onderwerp zit nu verstopt in de agenda van de COVM, helemaal achteraan onder punt 13. Dat kan geen toeval zijn.

Zo illustreert deze manier van agenderen de door AEF geconstateerde tekortkomingen van de COVM’s. Omwonenden zijn benieuwd hoe de leden van de commissie hier maandag a.s. mee om zullen gaan. Het imago van het omliggende gebied (inclusief Dekema-state en Leeuwarder bos) is ernstig geschaad.