Gemeente moet wat voorzichtig zijn met borstklopperij over transparantie rond Regionaal Opvangcentrum

Azc naast vliegbasis

Defensie: De onderlinge afspraken en belangen tussen ondernemer en gemeente zijn niet transparant

(Ingezonden)

Het Friesch Dagblad zag het wel scherp in zijn ‘Commentaar’ in november 2022. “Nieuwe ronde, nieuwe kansen’ ,daar zou het heen moeten met de aanpak van de gemeente Leeuwarden voor een asielzoekerscentrum (azc). De gemeente nam dat advies niet ter harte.

Zoals bekend is het COA, samen met de gemeente Leeuwarden langdurig bezig geweest om een goede locatie voor een azc te vinden. Om deels nog steeds onopgehelderde redenen is de gemeente uitgekomen bij een plek vlak naast de vliegbasis. Bekend is dat de projectontwikkelaar Zwanenburg een belangrijke rol heeft gespeeld.

Deze projectontwikkelaar heeft inmiddels in dit gebied uitgebreid grondbezit verworven, of zal daartoe – als aan zijn voorwaarden worden voldaan – overgaan. B. en w. plaatsen de Leeuwarder raad nu weer voor vreemde keuzes. De uitkoop van het bedrijf Nijenhuis door Zwanenburg zal plaatsvinden als de raad alsnog akkoord gaat met huisvesting voor spoedzoekers e.d. naast het nieuwe azc.

Eerder keerde de raad zich via een heldere motie tegen deze extra woningbouw op dit terrein. Zwanenburg wilde toen al 27 extra woningen, naast de 45 woningen (n.b. 10 personen per woning) voor asielzoekers. Zwanenburg accepteerde dit volgens een brief van b.en w. Maar met de nieuwe manoeuvre (uitkoop Nijenhuis) denkt Zwanenburg blijkbaar toch zijn zin te krijgen.

In het genoemde commentaar van het Friesch Dagblad stond het al: “….. om daarna de projectontwikkelaar een kleinere rol te geven”. Dat is dus niet gebeurd. B. en w. – en COA, zo neem ik maar aan – houden hardnekkig aan de ingezette koers vast tegen de zin van omwonenden en tegen de zin van Defensie. Defensie heeft dat recent herhaald. Aan de voorwaarden van Defensie is niet voldaan, zo stelt Defensie in een bezwaarschrift (zienswijze).

Wat Defensie betreft hanteert de gemeente een bijzonder wapen. Gaat het niet zoals Zwanenburg, COA en gemeente het in het hoofd hebben, dan stuurt de burgemeester (waarom eigenlijk niet het hele college van b. en w. , en waarom wordt niet eerst het oordeel van de gemeenteraad gevraagd?) een brief naar allerlei ministeries. De kwestie ligt nu dus op het bord bij de staatssecretaris van Defensie, Tuinman, en de minister van Asielzaken, Faber.

De brief van de burgemeester overtuigt niet bepaald. Hij verwijst naar “ …. diverse malen en op verschillende niveaus overleg tussen de gemeente Leeuwarden en vertegenwoordigers van Justitie en Veiligheid en Defensie”. De burgemeester zegt dat dit gebeurde in het belang van een ‘transparante en heldere procedure’. Wie het hele proces goed heeft gevolgd verbaast zich erover dat de burgemeester dit zo op papier zet. Als het transparant moet zijn dan heeft de gemeente nog veel uit te leggen.

Een eenvoudig voorbeeld: de brief van Defensie van 20 juli 2022, waarin de bezwaren werden uiteengezet, heeft maanden op de gemeentelijke (ambtelijk en /of bestuurlijk) bureaus gelegen. De gemeente deed – tegenover omwonenden, en tegenover de raad – alsof Defensie akkoord was met de plannen. Pas toen de brief dankzij een Wob-verzoek boven water kwam, kwamen b.en w. (de burgemeester met een brief) in actie. Goede uitleg over de langdurige misleiding van omwonenden en raadsleden is nooit gegeven.

De gemeente moet daarom wat voorzichtig zijn met borstklopperij over transparantie. In diverse fasen en op verschillende manieren maakten b. en w. zich schuldig aan het verstrekken van misleidende informatie. Of b. en w. verzwegen feiten en ontwikkelingen. Zo onthielden zij begin 2022 – zogenaamd vanwege hun demissionaire status in verkiezingstijd – essentiële informatie over de plannen aan de raadsleden en wat nog belangrijker is, aan de kiezers. B. en w. opereerden als een commissie ‘stiekem’. Dat proces duurt op meer punten tot op dit moment voort.

Het is vaker aan de orde gesteld: wat is precies de rol van de projectontwikkelaar Zwanenburg geweest en welke belangen spelen er. De gemeente ontwijkt voortdurend een antwoord op deze prangende vraag.

Een voorbeeld. Defensie zegt in de ingediende ‘zienswijze’: “Het permanente karakter van de woningen is voor de vliegbasis onacceptabel, hiermee wordt voorbijgegaan aan de geluidruimte van de vliegbasis die het huidige en toegestane functioneren van de vliegbasis waarborgt”. …”De bouwaanvraag voor deze woningen voor asielzoekers lijkt in de praktijk op de aanvraag van een woonwijk die voorziet in de behoefte van de gemeente om woningen te bouwen en de projectondernemer om zijn businesscase uitvoering te geven. De onderlinge afspraken en belangen tussen ondernemer en gemeente zijn niet transparant”.

In de reactie van de gemeente op deze zienswijze ontbreekt elk begin van een antwoord op de vraag van Defensie naar de businesscase van de projectontwikkelaar en de afspraken met de gemeente. In de brief van de burgemeester aan de bewindspersonen wordt het onderwerp niet aangeroerd. De burgemeester en b. en w. geven er de voorkeur betrokkenen in het ongewisse te laten.

Het is dan weinig geloofwaardig nog met het principe van de transparantie te schermen.

W.g.

A. de Boer