Waarom een artikel over integriteit bij de Belastingdienst en niet over Selo Boxman?

(tekst: aangeboden als Te Gast in de Leeuwarder Courant, niet geplaatst)

Misbruik van integriteitsonderzoek

De praktijk van integriteitsonderzoeken binnen de overheid heeft geleerd dat integriteit vaak de ‘joker’ is in organisaties met een verziekte bestuurscultuur. Iets wordt als een integriteitskwestie aangemerkt terwijl dat niet zo is. De integriteitskaart wordt regelmatig te snel getrokken, soms met een politiek motief, met ernstige gevolgen zoals reputatieschade en ondermijning van het vertrouwen in de overheid.

Daarom is het goed dat de Leeuwarder Courant aandacht heeft besteed aan het misbruik van integriteitsonderzoek (LC, maandag 17 april 2023; ‘Gedumpt op de drempel – ontslag of een integriteitsonderzoek’). Maar waarom heeft de redactie van de LC gekozen voor een artikel van de Telegraaf-journalist Bert Dijkstra over de Belastingdienst en het niet dichter bij huis gezocht?

Men weet al geruime tijd van het onterechte en dubieuze integriteitsonderzoek dat Sybrand Buma, twee weken na zijn installatie als burgemeester van Leeuwarden, samen met de griffier van de gemeente Leeuwarden heeft ingesteld tegen het raadslid van Lijst058 Selo Boxman.

Door haar toedoen zou een intern e-mailbericht terecht zijn gekomen bij een externe partij waarmee de gemeente Leeuwarden in een procedure was verwikkeld. De burgemeester vond dat niet integer en was er vervolgens met een gestrekt been ingegaan.

Volgens een persbericht van de gemeente Leeuwarden had een extern integriteitsonderzoek uitgewezen dat mevrouw Boxman de integriteitsregels had overtreden. De Leeuwarder Courant heeft destijds de conclusies van de burgemeester klakkeloos en gemakzuchtig overgenomen. Als gevolg van deze ‘trial by media’ heeft mevrouw Boxman uiteindelijk haar raadslidmaatschap moeten opgeven.

Na het bestuderen van het openbare onderzoeksrapport heb ik vrij eenvoudig kunnen vaststellen dat het externe onderzoek mevrouw Boxman in feite heeft vrijgepleit van een integriteitsschending. Inmiddels staat dat vast beide heren, de burgemeester en de griffier, vooringenomen zijn geweest en ernstige fouten hebben gemaakt, niet gehinderd door enige kennis van zaken over verantwoord integriteitsonderzoek.

Met hun onjuiste en suggestieve conclusies uit het onderzoek hebben zij zowel de gemeenteraad als de pers op het verkeerde been gezet en mevrouw Boxman onrecht aangedaan.

De gemeenteraad heeft mijn klachten tegen de burgemeester en griffier wegens misbruik van integriteitsonderzoek niet in behandeling willen nemen.

De gang van zaken illustreert hoe diep de Leeuwarder bestuurscultuur inmiddels is gezonken.

De gemeenteraad, gecorrumpeerd door burgemeester en griffier, heeft zijn controlerende taak op een beschamende wijze verzaakt en zich daarmee medeplichtig gemaakt aan het beschadigen van de reputatie en gezondheid van een eveneens democratisch gekozen collega.

Ik heb de redactie van de LC er op gewezen dat die zich heeft laten gebruiken als openbare schandpaal voor het gemeentebestuur.

Om de gelegenheid te bieden deze misslag te herstellen heb ik, met het oog op hun journalistieke verantwoordelijkheid in de democratie, zowel de toenmalige als de huidige hoofdredacteur al mijn bevindingen aangeboden. De eerste vond de zaak ‘te klein om op te pakken’, van de laatste heb ik niets gehoord.

Met de aankoop van een reportage uit De Telegraaf wekt de huidige redactie de indruk dat de LC de onderzoeksjournalistiek nog niet geheel heeft afgezworen. Maar het is natuurlijk veiliger en gemakkelijker om een artikel over misstanden bij de Belastingdienst over te nemen dan onder eigen vlag te publiceren over misstanden in het gemeentebestuur van Leeuwarden.

Gerard Jorna