Zonnepanelen? Nog niet aan beginnen

(tekst: Gert Jaap van Ulzen)

Zonnepanelen? Helaas. Nog niet aan beginnen, een voorspelling.

Ik doe er nog ééntje over zonne-panelen voor de kleinverbruiker. In plaats van de uitgangspunten uit de wervende folder ga ik uit van een meer reële benadering. De belangrijkste daarvan zijn een geleidelijke afbouw van de salderingsregeling na 2017 en verder dalende stroomprijzen op de markt.

Ieder gezin in Nederland betaalt nu circa 19 cent per kWh en dat is inclusief de opslag duurzame energie, energie belasting én de BTW daarover. Bij de salderingsregeling betekent dat, dat u ook voor de terug geleverde stroom die 19 cent per kWh ontvangt. Tot het maximum van het eigen verbruik.

Het gemiddelde verbruik van een Nederlands gezin is 3.600 kWh. U mag ’s zomers meer opwekken en het publieke net als batterij gebruiken om die stroom ’s winters tegen hetzelfde tarief terug te kopen – salderen. Nu iedereen zonne-panelen op het dak aan het leggen is, gaat deze salderingsregeling aan haar eigen succes ten onder en zal die worden aangepast.

Ik vermoed dat er een overgangsregeling gaat komen waarbij voor retour geleverde zonnestroom een lager bedrag ontvangen gaat worden. Uitgaan van een korting van 2 €cent per kWh per 2017 oplopend naar 10 €cent per kWh in 2022, lijkt mij niet irreëel. Een ander alternatief zou kunnen zijn dat de eigenaren van zonne-panelen geen Opslag Duurzame Energie zouden hoeven te betalen voor de door hen in de winter terug gekochte stroom. Voor de uitkomst maakt dat niet zoveel uit, de Rijksopbrengsten zullen lijdend zijn.

We zien nu al dat de belasting op stroom verschuift naar belasting op gas. Dat is namelijk een heel eenvoudige manier om de subsidie op zonnestroom af te bouwen zonder dat de Rijk’s schatkist daar last van heeft. Overigens een voorstel van D66 om het belastingplan 2016 te kunnen steunen. Het kan verkeren.

Verder zal de marktprijs voor stroom dalen naar nihil of daaromtrent, juist door het enorme overschot aan wind- en zonnestroom. Dagprijzen voor stroom zijn nu al bij tijd en wijlen negatief, tegelijkertijd heeft de Duitse overheid aangekondigd die negatieve stroomprijzen vanaf 2017 niet langer te subsidiëren middels haar Energiewende.

Stroom levering zal dus op niet al te lange termijn – een jaar of vijf – gratis zijn. U gaat daarentegen betalen voor de beschikbaarheid daarvan. Het zogenaamde capaciteits- mechanisme. Overheden zullen fossiele centrales moeten betalen om in de stand-by modus te blijven staan en die rekening gaat u logischerwijze terugvinden. Een tender in Engeland om stand-by stroom te leveren werd overigens gewonnen door een leverancier van Diesel generatoren. De kolencentrales konden er niet tegen op.

Dat alles heeft een paar merkwaardige effecten voor uw zonne-paneel project. U gaat ’s zomers uw stroom surplus terugleveren aan de elektriciteitsmaatschappij voor (geschat 2022) 7 €cent per kWh en moet dat ’s winters terugkopen voor circa 17 €cent per kHw. Daarnaast krijgt u een rekening van give or take €400,- per jaar als bijdrage in het compenseren van de verliezen van de kolen centrales – de standby vergoeding. Met recht een wiskundig optimaliserings-vraagje, maar wel oplosbaar.

Bij een handige keuze voor de hoeveelheid zonnestroom panelen, kunnen we ervan uitgaan dat uw overproductie van zonnestroom in de zomer het tekort in de winter dekt. U verschuift daarmee 1800 kWh van de zomer naar de winter, de helft van uw verbruik.

Voor dat surplus aan zonnestroom ontvangt u 1800 kWh * 7 €cent = €126 euro. Om die stroom in de winter terug te kopen betaalt u 1800 kWh * 17 €cent = €306,-. U betaalt per saldo €220,- voor het gebruik van het stroomnet als batterij. De stand-by vergoeding en de korting op de energiebelasting spelen geen rol, die krijgt immers iedereen.

Wie geen zonnepanelen heeft, betaalt het hele jaar door 17 €cent per kWh = €612. Met zonnepanelen bespaart u dus €392 per jaar.

De vraag die ik wil beantwoorden is of het zinvol is om met een besparing van zeg €400,- per jaar middels PV, daarin te investeren? Kan ik een zonnestroom installatie kopen die ’s zomers 1800 kWh terug levert voor maximaal €400,- per jaar.

Ook die vraag laat zich beantwoorden. Om 1800 kWh terug te kunnen leveren heb ik een zonnestroom installatie nodig van 3600kWh, de andere helft is immers voor eigen gebruik. Een vierkante meter levert PV momenteel ongeveer 120 kWh per jaar, of te wel, ik heb 30 vierkante meter aan panelen nodig of 4,1 KiloWattPiek aan zon vermogen (bij een productiefactor van zon van 10%).

De investeringskosten daarvan bedragen momenteel €9.250,- geïnstalleerd en wel. Met een jaarlijkse besparing van €400,- duurt het dus tenminste 23 jaar voordat ik mijn zonnestroom project terug heb verdiend en wordt de technische levensduur redelijk benaderd. Veronderstellende dat de rentelasten & onderhoudslasten nihil zijn.

In werkelijkheid zullen de panelen de komende jaren én meer produceren én goedkoper worden. Er komt gedurende de komende 25 jaar een moment waarop het economisch verstandig is de oude panelen te verwijderen en te vervangen door goedkopere en beter presterende panelen.

Dat moment is bereikt wanneer de nieuwe investering meer opbrengt dan de oude na rente en afschrijvingslasten. Stel dat over 5 jaar de panelen 100% beter presteren en de aanschafkosten halveren. Dan heb ik nog maar 10 panelen nodig die ook nog maar €2.250,- kosten.

Over de gehele looptijd bespaar ik €12.000 (30 jaar x €400,- ) en investeer €9.750,- + €2.250 opnieuw na 5 jaar. In mijn voorbeeld niet toevallig ook €12.000,-. In mijn voorbeeldje is daarmee de economische levensduur – en daarmee de afschrijvingstermijn van mijn initiële investering 5 jaar.

Die economische levensduur ligt ver onder de terugverdientijd van 23 jaar en dus is mijn investering in zonnepanelen nu weinig zinvol. In werkelijkheid verwacht ik niet dat de opbrengsten zullen verdubbelen en investeringslasten binnen 5 jaar zullen halveren. De economische levensduur van zonne-panelen ligt nu ergens tussen de 5 en 7 jaar. Bij toekomstige dalende opbrengsten zal die nog wel wat hoger worden dan nu. Immers de toekomstige opbrengst van een nieuwe investering daalt per kWh dan ook.

Laten we eens uitgaan van 10 jaar. De jaarlijkse opbrengst van €400,- is bij lange na niet toereikend om de jaarlijkse afschrijvingskosten van €925,- mee te dekken. Wie €9.750,- over heeft, kan maar beter de hypotheek daarmee aflossen.

De grote vraag die blijft staan is uiteraard in hoeverre de verwachting omtrent de dalende vergoeding binnen de salderingsregeling ook werkelijkheid wordt. Blijven de huidige salderingsregeling én korting op de energiebelasting bestaan, dan worden de sommetjes wat zonniger en ligt de terugverdien tijd op 11 a 12 jaar. Maar ik zou er niet op rekenen.

zonnepanelen