Zevenendertig Alma Tadema’s in galerie Jerre Hakse

30 september 2016 Actueel

‘Het leuke is dat ik de enige ben ter wereld die het werk van Alma Tadema op deze schaal verzamelt. Als je een liefhebber van Alma Tadema bent, kom je bij mij terecht. Dat vind ik wel een schouderklopje voor mezelf waard.’ Robert-Jan de Jonge is buiten de academische wereld dé Alma Tadema-kenner. Vanaf 1 oktober toont hij zevenendertig werken van Alma Tadema in de galerie van Jerre Hakse in de Grote Kerkstraat 18 in Leeuwarden. De start van de verkooptentoonstelling vindt tegelijk plaats met die van het Fries Museum. Alma Tadema raakte ooit als decoratief en commercieel schilder uit de gratie. De Jonge beseft enigszins hoe dat voelt, nu hij van het Fries Museum, ondanks pogingen tot contact, taal noch teken heeft vernomen. ‘Ik heb geen uitnodiging ontvangen voor de opening. Dat is toch wel een beetje vreemd.’

De liefde voor het werk van Alma Tadema ontstond bij Robert-Jan de Jonge toen zijn vader Peter de Jonge eind jaren negentig een ets kocht van de Dronrijper schilder (1836-1912), die furore maakte in Engeland waar hij ongekend populair was en zelfs geëerd werd met de titel Sir. ‘Mijn vader was antiquaar en handelde in prenten en kaarten. Voor een handelaar is het spannend en ook risicovol om onbekend werk aan te schaffen. Tadema was een vergeten en in bepaalde kringen verguisd kunstenaar. Hij kocht het werk Spring, een heliogravure uit 1894, waarop een bloemenfeest is te bewonderen. Vermoedelijk was het onderwerp een festival rond Flora, de godin van de bloemen en planten. Hij kocht de prent in de wetenschap dat het Van Goghmuseum een tentoonstelling zou gaan wijden aan Sir Lourens Alma Tadema. Hij vermoedde belangstelling, maar zeker was dit allerminst.’ Peter de Jonge gokte goed. Zijn Inter-Antiquariaat Mefferdt & De Jonge in Amsterdam wordt nu beheerd door zoon Robert-Jan de Jonge.

Robert-Jan de Jonge reist de hele wereld af om Alma Tadema’s te beoordelen en aan te schaffen. ‘Het meeste van zijn werk werd vernietigd toen hij uit de mode raakte. Dat kwam door de opkomst van het modernisme in de jaren twintig van de vorige eeuw. Die opkomst betekende het einde van veel kunstenaars, waaronder Alma Tadema, die voornamelijk geïnteresseerd waren in romantische afbeeldingen. Duizenden werken van hem werden vernietigd. Hij maakte soms wel achthonderd afdrukken van zijn etsen en gravures. Tadema was een tijdgenoot van Vincent van Gogh. Tijdens de bloei van Alma Tadema kon je voor de prijs van één schilderij het hele oeuvre van Van Gogh kopen. In de jaren zestig was dit precies andersom en kon je voor één Van Gogh het hele oeuvre van Tadema aanschaffen. Waar we met deze wetenschap nu op moeten letten? Voorspellen is moeilijk, vooral als het de toekomst betreft.’

Alma Tadema toonde het verleden in al zijn decadentie en sentimentaliteit, geschikt om eindeloos bij weg te dromen, vermeldt de catalogus die bij de verkooptentoonstelling hoort. De Jonge: ‘Tadema schilderde en liet prenten maken van voorstellingen waar je blij van wordt. Vrijwel alles bij hem is pais en vree. Ik heb maar één beeld van een gruwelvoorstelling. Die betreft een gebeurtenis uit de Romeinse politieke geschiedenis: de proclamatie van Claudius tot keizer na de moord op zijn neef, de corrupte Caligula.’ In plaats van traditionele heldhaftigheid te benadrukken toont Alma Tadema een groteke Claudius, die zich verschuilt achter een gordijn terwijl de Praetoriaanse lijfwacht nadert. Maar voor de rest is het koek en ei wat de kunstenaar afbeeldt. ‘Het zijn vooral geïdealiseerde voorstellingen van de klassieke oudheid. Het is een en al positiviteit. Het gaat met iedereen goed. Je ziet geen zwervers en zelfs de slaven zien er op de afbeeldingen gezond uit.’

Dat Alma Tadema aan het begin van de vorige eeuw uit beeld raakte, verbaast De Jonge in het geheel niet. Ook dat hij weer in raakte is voor hem geen verrassing. ‘Het kopen van kunstwerken is niet alleen modegevoelig, maar zeker ook kwaliteitsgedreven.’ De kunstliefhebber kijkt niet alleen naar de afbeelding maar zeker ook naar de vervaardiging ervan. ‘Bij Alma Tadema herkent men het vakmanschap van de kunstenaar. Ook de presentatie van de werken speelt hierbij een grote rol. De werken zitten stuk voor stuk in perfecte passe partouts en worden geframed in goede, stijlvolle lijsten. Het geheel bepaalt de waarde.’

De waarde van de werken van Alma Tadema die in de galerie van Jerre Hakse worden aangeboden lopen uiteen van 575 tot 4350 euro. ‘De prijzen worden deels bepaald door het onderwerp. Een afbeelding van een verloving met hierop een paar aantrekkelijke meisjes is gewilder dan de corrupte Caligula.

++++++++++++

Robert-Jan de Jonge en het Fries Museum – Hoe klein kan een groot museum zijn?

‘Ik vind het wel vreemd dat ik niks hoor van het Fries Museum.’ Alma Tadema-kenner Robert-Jan de Jonge wil er geen al te groot punt van maken, maar vindt het vanuit een gezamenlijk publicitair offensief opmerkelijk dat het Fries Museum niet ingaat op enige vorm van samenwerking. ‘Je zou gemakkelijk naar elkaar kunnen verwijzen. Ik vind dat een algemene voorziening zoals een museum is hier gebruik van zou moeten maken. Het een versterkt het ander. Je zou het algemene publieksbelang voorop moeten stellen en ruimhartig naar elkaar moeten verwijzen. Ik denk dat zo’n houding het museum, deze galerie, de stad Leeuwarden en de provincie Friesland ten goede zou komen. Van directeur Callens heb ik helemaal niks vernomen. Mails en telefoontjes worden niet beantwoord. Ik maak er verder geen drukte om, maar vreemd vind ik het wel. Een gemiste kans voor alle partijen.’