Wij zijn grote sukkels of hoe de LC worstelt met Culturele Hoofdstad

Wij zijn grote sukkels

‘Hij gooit stenen precies zo ver als door de autoriteiten is toegestaan’. Journalist Max Pam haalde deze zin onlangs aan in zijn column over de overleden Russische dichter Jevtoesjenko. Jevtoesjenko was vóór, tegen en weer vóór Gorbatsjov, afhankelijk van wat op dat moment het veiligst was.

Ik moest aan deze prachtige zin denken bij de artikelen die de Leeuwarder Courant de afgelopen weken publiceerde over ons grote jubelfeest Culturele Hoofdstad. Waren we in de opmaat naar dit grote feest door de krant getrakteerd op ellenlange, over het algemeen positieve, constructieve (?), verhalen uit het buitenland, reportages over initiatieven uit de provincie en individuele doorkijkjes; nu was kennelijk de tijd aangebroken voor een beetje kritiek op de organisatie.

De twee provinciale kranten Leeuwarder Courant en Friesch Dagblad en de publieke regionale omroep Omrop Fryslân hebben zich voor eigen gewin voor een fors bedrag ingekocht om de organisatie Culturele Hoofdstad te gerieven. In ruil voor de euro’s verlenen de drie mainstream media steun aan de activiteiten van de organisatie. Journalisten worden voor dit doel ingezet. Een onsje kritiek mag, maar het moet niet al te gek. Alle publiciteit rondom Culturele Hoofdstad kan worden gekanaliseerd via deze media. Wanneer andere media ook over de activiteiten berichten, wordt dat door de organisatie beschouwd als gratis bijvangst.

Voor wat hoort wat, zal de organisatie van Culturele Hoofdstad hebben bedongen: alleen positieve stukjes zijn welkom. Maar nu is het korset waarin deze media zich hebben laten persen gaan knellen. Het wordt steeds benauwender nu het festival met rasse schreden nadert en de weg geplaveid blijkt met veel obstakels. Bovendien staan sommige besluiten van Culturele Hoofdstad een lucratieve combi in de weg, nu uitgever NDC (van de Leeuwarder Courant en het Friesch Dagblad) gepasseerd is met de kaartjesverkoop. Met deze zogenaamde ticketing dacht de uitgever door een visje uit te werpen enkele tonnen, misschien wel miljoenen, van bezoekers binnen te hengelen. U kent het wel, de onduidelijke extra administratiekosten. Per kaartje! Kassa!

In het verhaal dat op 29 april in de Leeuwarder Courant stond, werden de financiële perikelen nog met een vleug optimisme begeleid. Komt wel goed, was de toon. Eventueel stellen we het programma naar beneden bij. Een week later is er sprake van ‘in grut gat’ (een groot gat) in de begroting en trekken de fracties van FNP en VVD in de Friese staten aan de bel. Aan de noodrem trekken is er al niet meer bij. Het zou de verhoudingen met andere partijen (denk aan de toekomst!) te veel verstoren. De trein dendert voort en is reeds diverse stations gepasseerd op weg naar Stavoren, waar eens een ontspoorde Italiaanse slijptrein op zijn rug lag. Wie dit beeld vóór de crash had opgeroepen was vast compleet voor gek verklaard.

Het valt niet uit te sluiten dat de ophef van FNP en VVD niet veel meer is dan ketelmuziek, even opspelen voor de bühne. Dat zou betekenen dat er een pad moet worden geëffend (en de geesten rijp gemaakt) voor extra subsidie. Het zijn tenslotte partijen die met hun vertegenwoordigers in het college zitten. Die samen met het CDA (ook aanvankelijk kritisch over Culturele Hoofdstad) de dienst uitmaken. Al te hard zullen deze partijen hun collegeleden niet vallen. Waar de een roept om een kwalitatief goed programma, zal de ander niet al te hard brommen over het extra budget van 4,5 miljoen euro dat nodig mocht zijn. Het is een soort aha-erlebnis, zeker als we kijken naar de extra euro’s die voor projecten als het aquaduct bij het Drachtsterplein en de nieuwbouw van het provinciehuis ter beschikking werden gesteld. Even druk op de ketel en de pinautomaat aan de Tweebaksmarkt spuit nieuwe euro’s uit. In het bedrijfsleven heet zoiets geld verbranden.

Ik kan mij goed voorstellen dat de Leeuwarder Courant in deze casus nog steeds zoekende is naar de kluts. Het valt na zoveel tonnen gratis geld van Culturele Hoofdstad niet mee om te beslissen welke houding het beste is. In het verhaal van 29 april prevaleerde vooral het festival als geheel en werden de uitvoerende artiesten hieraan ondergeschikt gemaakt. De kop boven het artikel had volgens mij moeten luiden: Wij zijn grote sukkels. Het was de uitspraak van artistiek leider en producent Corina van Eijk van opera Spanga. Zij refereerde aan de sluitpost die zij en haar medewerkers keer op keer zijn bij haar producties. Nu ook weer bij Culturele Hoofdstad. ‘Wij rijden in oude barrels’, riep Corina, terwijl haar gezelschap straks keurig speelt voor de opgepoetste leden van de organisatie en hun supporters. En dat voor een appel en een ei. En als ze hun werk goed doen, mogen ze nog een toegift geven ook.

Ik denk dat álle uitvoerende artiesten van Culturele Hoofdstad in barrels rijden, de buitenlandse makers van de elf fonteinen uitgezonderd.

Misschien moeten de leiders van de mainstream media bij de organisatoren informeren of ze hun stenen iets verder mogen gooien.

Andries Veldman

CH2018