Wat een nieuw logo voor Culturele Hoofdstad 2018 allemaal niet teweeg kan brengen. In sommige media. Ik heb uiteraard al even met belangstelling kennis genomen van het krantje dat op de deurmat viel, nog niet helemaal gelezen. Mijn oog viel bij het doorbladeren op een lijstje met een kop concrete doelstellingen. Nou, dat was even schrikken. Hoezo concreet? Wat is in hemelsnaam duurzaam consumeren? Duurzaam produceren, ook al zo’n vage doelstelling.
Laten we eens de zuivelindustrie onder de loep nemen, een allesbehalve duurzame bedrijfstak waar stad en provincie hoge verwachtingen van hebben voor wat betreft welvaart en werkgelegenheid. Later dit jaar mogen melkveehouders zoveel melk produceren als ze maar willen. Sommigen zijn bij het warmdraaien al in geldproblemen gekomen las ik in de Leeuwarder Courant, een krant die het zelf moeilijk heeft vanwege strategische keuzes in het verleden. In het gewone bedrijfsleven bouwen bedrijven pas fabrieken wanneer de vraag naar hun producten toeneemt. Zoniet in het tot op heden gereguleerde wereldje van de zuivel, de melkveehouders zijn tevens eigenaar van fabrieken die de melk moeten verwerken. De talloze bouwactiviteiten in de provincie vloeien niet voort uit een verhoogde vraag naar zuivelproducten maar uit een groter aanbod van melk. Steevast zijn de eigenaren, tevens toeleveranciers overtuigd van de exportkansen. Kennelijk sluimert er ergens ter wereld vraag die ontwaakt wanneer er meer zuivelproducten worden aangeboden. Ik geloof niet in dit soort sprookjes waarbij een slapende consumentenprinses wordt wakker gekust door een zuivelridder genaamd Joris Driepinter.
Melk is een kwetsbaar natuurproduct dat onderhevig is aan bederf. Dagverse zuivelproducten moeten om die reden op korte afstand van de productiebron worden geconsumeerd. Helaas neemt de consumptie van zuivel in Europa niet toe maar af, dagverse producten over grotere afstand transporteren hoort niet tot de mogelijkheden. Transporteren kost niet alleen geld maar ook tijd en dat gaat ten koste van de houdbaarheid. Eigenlijk komen alleen kaas, melkpoeder en gecondenseerde melk in aanmerking voor export, veelal naar landen waar ze vanwege het klimaat geen Friese koeien kunnen houden. In Leeuwarden heet de fabriek waar melk wordt verwerkt niet geheel zonder reden ‘de Condens”, er wordt ten koste van veel energie water aan melk onttrokken om er melkpoeder en gecondenseerde melk van te maken. Voeg daarbij de energie die nodig is voor transport en je hebt een product dat allesbehalve duurzaam is.
Een van de projecten in het kader van Culturele Hoofdstad 2018 betreft de grutto. In de aanloop tot de kandidaatstelling snapte ik dit niet maar de betrokkenen hebben het mij uitgelegd en het heeft alles met de zuivel te maken. Naarmate er meer koeien in de wei grazen is er minder ruimte voor de grutto om zich voort te planten. Economische groei van de melkveehouders gaat ten koste van de leefomgeving van dit vogeltje met als gevolg een vermindering van de biodiversiteit en een verschraling van de Friese natuur. Geen goede ontwikkeling en derhalve een goed initiatief om dit onderwerp middels het project CH2018 op een ludieke manier onder de aandacht te brengen. Wellicht wordt 2018 voor de grutto een geweldig jaar omdat er dan minder melkveehouders zijn, de sector zal net als de melk zelf beperkt houdbaar blijken te zijn.
Helaas ging de discussie weer eens over uiterlijkheden zoals een logo en niet over de vele dilemma’s waar Friesland voor staat waaronder bovengenoemde waar landgebruik op gespanneen voet staat met de natuur vanwege economische activiteiten. Volgende maand mogen we naar de stembus vanwege de provinciale statenverkiezing en van sommige partijen kun je het bekende riedeltje van nog meer wegen wel dromen, in het politieke circuit is er weinig discussie over voor Friesland belangrijke onderwerpen. Kortom, de organisatie van CH2018 heeft een eerste voorzet gegeven.
Overigens mag dit boerendorp zich wel van de Verenigde Naties vanwege watertechnologie Innovating City noemen, het maakt mij niet uit onder welk logo dit met ingang van 2018 wordt uitgevent.
