Waarom zoveel ateliers in Workum?

Foto: Akko

(tekst: ingezonden)

Er hangt hier iets creatiefs in de lucht

door Albert Althuis

Toen ik aan de leden van onze kunstkring vroeg ‘hoe komt het toch dat in Workum zoveel ateliers en galeries zijn?’ zeiden ze: ‘Inderdaad, dat wordt ons ook regelmatig gevraagd, hoe zou dat komen?’ Ik reageerde met een wedervraag: ‘Willen jullie hierover eens nadenken en ook over de vraag waarom je hier woont en ook wilt blijven wonen?’ Hier volgt wat ze me vertelden.

Een levendig stadje

Wat het wonen in Workum prettig maakt heeft te maken met meerdere factoren. Allereerst de ligging: Aan het IJsselmeer, aan de Friese meren en in de buurt van de bossen van Gaasterland. Vervolgens: Workum is één van de elf-steden en dat brengt met zich mee dat alle activiteiten die daar bij horen zich ook hier afspelen. Wat bovendien voor het huidige leefklimaat van belang is is dat hier, sociaal en religieus gezien, een tolerant en vriendelijk klimaat heerst.

De jaarlijkse grote evenementen laten dat ook zien, in September met de grote Veekeuring en ’s middags een concours hippique en de Strontrace in de herfstvakantie komen duizenden mensen. Het leefklimaat van Workum wordt ook gevormd door andere vormen van kunst. Er was een jaarlijkse uitvoering van de Mattheüs, en nu is er al een paar jaar een Johannes-passie in de St.Gertrudiskerk. De toneel/muziekgroep De Paupers verzorgen jaarlijks een theatervoorstelling op een bijzondere locatie in de omgeving van de stad.

Hoe openheid, vriendelijkheid en kunstzinnigheid in Workum groeiden.

Alle waterwegen, zelfs vanuit de huidige provincie Groningen, leidden naar de Zuiderzee. Workum was door die ligging sinds de 13e eeuw een knooppunt voor reizigers en voor de handel, onder andere hooi naar Engeland. Natuurlijk was er ook visserij bovendien blijken de poelen rond Workum geschikt om hout dat vanuit Scandinavië werd gehaald, lang in het water te laten liggen. Mee door dat hout ontstaan scheepswerven. Rond 1700 had Workum zelfs veertien scheepswerven en tien houtzaagmolens. Er was een levendige handel met de Oostzeelanden, er waren zelfs Workumers betrokken bij de walvisvaart. In de 19e eeuw ontstond een belangrijke (paling)handel met Engeland.

Bovendien zorgden de vele boeren uit de wijde omgeving niet alleen voor melk maar ook voor boter. Ook die boter werd een belangrijk handelsproduct (getuige de Waag).

In die 17e eeuw vestigden zich hier ook pottenbakkers, dat was vanwege de vette klei. Tal van pottenbakkerijen vinden hier een plek. Als vanzelf ging men dit aardewerk ook versieren. Welbekend zijn de bruine potten met het ringeloor maar ook de kerfsnee werd toegepast en men ging ook plateel schilderen.

Zo kun je zeggen dat hier naast de openheid vanwege de contacten met het buitenland, een ambachtelijke sfeer heerste. Dit gaf hen die daar aanleg voor hadden, de mogelijkheid zich te ontwikkelen. Het aanvankelijk schilderen op gebruiksvoorwerpen veranderde naar schilderen op doek. Jopie Huisman (*Workum 1922 – † Workum 2000) is daarvan het bekende voorbeeld maar hij was niet de enige. Ook de bekende beeldhouwer Tjipke Visser (*Workum 1876 – †Bergen 1955) begon met schilderen. Later maakte hij voor de protestantse St. Gertrudiskerk een doopvont en beeldjes voor de koorbanken.

Workumers zijn cultureel en kunstzinnig van aard

Uit het voorgaande blijkt dat er voor cultuuruitingen in allerlei vormen een gewaardeerde plaats was. Daar kwam bij dat in de jaren zestig de welvaart steeg en het (water)toerisme toenam. Bovendien werd Jopie Huisman met zijn werk een begrip voor steeds meer mensen, met name toen hij een eigen museum kreeg. De bekendheid van Workum nam toe en ook nadat men hier was geweest bleef de stad aantrekkingskracht houden mede door het mooie centrum met de St.Gertrudiskerk, de karakteristieke toren, de Waag en de Merk.

Kunstenaars die hier kwamen en galeries die zich vestigden ervoeren een openheid en vriendelijkheid die maakte dat ze zich geaccepteerd voelden. Waar zo’n sfeer heerst trekt dit anderen. In 2008 begonnen negen galeries/kunstenaars met de groep ‘Kunst in Workum’. Vanaf 2011 werkt deze groep samen met ‘Beeldenstad Workum’, hun gezamenlijke activiteiten zijn uitgelopen op een jaarlijks terugkerende kunstroute in de eerste twee weekenden van mei.

Waarom blijven we hier wonen en werken?

Er is gedurende een vrij lang seizoen van april tot en met oktober veel gezelligheid van bezoekers en bewoners van recreatiewoningen in en om Workum. Je woont hier ‘buiten’, maar tegelijk heeft onze stad een gezellige kern. Alles is bijna op loopafstand en er zijn behoorlijk wat faciliteiten waaronder een cultuurcentrum, een klein filmtheater, een zwembad en verscheidene bijzondere winkeltjes.

Tot nu toe is onder de kunstenaars geen sprake van broodnijd, men verwijst naar elkaar zodat bezoekers een mooi beeld krijgen van het veelzijdige kunstaanbod.

Met het volgende citaat vat ik heel veel samen: ‘Het was eigenlijk maar toevallig dat we hier in Workum belandden, het landschap van de Zuidwesthoek van Friesland trok ons, maar Workum kenden we niet. En nu is het zo dat we ons niet kunnen voorstellen dat we ergens anders zouden wonen.’

Workum