Vrijwilligers en stagiaires voelen zich niet veilig in Neushoorn – Me-Too in Leeuwarder popcentrum

Foto: Simon van der Woude

Een aantal vrijwilligers en stagiaires van Neushoorn voelt er zich niet veilig binnen het popcentrum. De jongeren beschuldigen technici van machtsmisbruik. Meiden worden verleid tot seks en het gebruiken van drank en drugs. ‘De klacht bereikt de leiding niet of wordt stelselmatig gebagatelliseerd’, zeggen zij. De leiding van Neushoorn is zich van weinig kwaad bewust. Adjunct-directeur Ruben Langerak: ‘Het is hier beslist geen Sodom en Gomorra.’ De leiding van het popcentrum geeft toe dat er ‘wel eens’ incidenten zijn. Seks met stagiaires op het balkon? Me-Too aan het Ruiterskwartier? In beslag genomen drugs die worden geconsumeerd in de personeelsruimte? Het levert bij de leiding van Neushoorn verbaasde gezichten op. Het feit dat er een pistool in beslag is genomen, later bleek het te gaan om een neppistool, heeft de politie nooit bereikt. Er is rond de cultuur bij Neushoorn eerder sprake van een gereformeerde jongelingvereniging met bijbehorende keurige protocollen, vindt men.

‘Bleize koos ervoor de klachten onder de pet te houden’

Diverse vrijwilligers en stagiaires van Neushoorn hebben het popcentrum de rug toegekeerd omdat zij zich niet veilig voelen. Ze beschuldigen werknemers van Neushoorn van intimidatie, aanranding en seksuele uitspattingen. Ook is het vrije gebruik van drank en drugs deze vrijwilligers en stagiaires een doorn in het oog. De opgestapte vrijwilligers vonden geen of onvoldoende gehoor bij directeur Yvonne Bleize van Neushoorn. Volgens hen heeft Bleize zaken op hun beloop gelaten, afgedekt en de meest kwetsbare medewerkers onvoldoende beschermd. Bleize, inmiddels geen directeur meer, zeggen zij, koos ervoor de klachten onder de pet te houden. Onder deze vrijwilligers bevinden zich diverse stagiaires van de opleiding D’Drive van het Friesland College. Enkelen zijn minderjarig.

Seks in de concertzaal

De klachten van de vrijwilligers, die soms tot in de ochtend werkzaamheden verrichten, spitsen zich toe op de bejegening door vooral technische medewerkers. Het hoofd techniek wordt meerdere malen in verband gebracht met seksuele uitspattingen die in het lichthok van het popcentrum en in de publieke ruimte in de grote zaal hebben plaatsgevonden. Andere technici en medewerkers zijn van dezelfde praktijken beschuldigd. Enkele voormalige vrijwilligers verklaren getuige te zijn geweest van seks tussen medewerkers en stagiaires. Naast het befaamde lichthok was de bovenring in de grote zaal van Neushoorn een geliefde locatie voor intiem contact. ‘Dan ging er iemand mee vanuit de personeelsruimte naar boven. Bij de deur stond een ander om een oogje in het zeil te houden.’

Tast maar toe, werd er gezegd

Deze vrijwilligers vertellen verder dat het toelatingsbeleid en de controle op drugsbezit zo lek is als een mandje. ‘ID-kaarten werden lang niet altijd gecontroleerd. Soms werd iemand eruit gepikt, vaak op grond van uiterlijke kenmerken. Ik heb gezien dat een deel van de drugs niet in de kluis belandde maar in een bak. Die bak stond later op tafel in de personeelsruimte. Tast maar toe, werd er gezegd.’ Ook wordt er in de personeelsruimte volop alcohol geconsumeerd. ‘Er was drank in overvloed. Kannen bier en flessen wijn werden er gehaald en niet opgeschreven. Toe, drink maar. Ik breng je wel naar huis.’

Een personeelslid dat door de eerste directeur van Neushoorn Jan Pier Brands was ontslagen werd door zijn opvolger Yvonne Bleize weer in genade aangenomen. Veel klachten houden verband met de werkhouding van het hoofd techniek. ‘Hij werd vaak op het matje geroepen. Veel meiden wilden hem niet in hun buurt hebben.’ Hoewel de technicus herhaalde malen op zijn gedrag werd aangesproken, liep hij tot voor kort nog rond in Neushoorn. Zelfs in de covid-periode is hij nog actief geweest in het popcentrum. ‘Uiteindelijk werd zijn vast dienstverband verbroken, maar werd hij daarna opnieuw ingehuurd als zelfstandige.’

Meiden werden als prooi beschouwd

Deze vrijwilligers en stagiaires voelden zich niet veilig binnen de muren van het popcentrum. Aanvankelijk omarmden zij de vrije rock-‘n-rollcultuur, maar na enige tijd werd hen de contouren van de machtsverhoudingen duidelijk. Meiden werden door de oudere werknemers als prooi beschouwd. ‘Wat ik zag, daar maakte ik me aanvankelijk niet zo druk om. Ik was nieuw en net in de muziekwereld aan het werk. Alles was anders voor mij en ik wist niet wat normaal was binnen zo’n centrum en wat juist niet. Pas na een jaar begonnen mij dingen op te vallen. Ik zag vrijwilligers en soms minderjarige stagiaires stiekem naar ruimtes gaan waar ze lang bleven hangen. Ruimtes die afgesloten zijn en zonder camera’s. Ze kwamen verwilderd weer naar buiten. Vrouwen werden op de kont geslagen, of ze dat nu wilden of niet. Om de haverklap werden er seksistische opmerkingen gemaakt en vrouwen werden vernederd. Ik zag seks op de werkvloer tijdens shifts, terwijl bezoekers gewoon beneden een concert bijwoonden.’ Een andere getuige: ‘Er is seks bedreven op de eerste ring. Dat gebeurde zelfs tijdens concerten.’

De productieleiders van Neushoorn waren getuige van het openlijke gebruik van drugs in de personeelsruimte. ‘Dat hebben we allemaal zien gebeuren tijdens de werkdiensten en bij de nazit. Soms werd er binnen op het balkon gerookt. Ik heb gezien dat er drugs werden gehaald en geconsumeerd door het personeel. Een enkele keer werden de productieleiders hierop aangesproken, maar verder gebeurde er niks. Ze letten er nu wat meer op omdat Neushoorn onder schot staat.’ Vrijwilligers zeggen door de productieleiders niet serieus genomen te zijn toen ze hierover klaagden.

Bleize herinnert zich één specifiek geval

Voormalige directeur Yvonne Bleize, geconfronteerd met de uitspattingen binnen haar popcentrum, reageert verbaasd. In eerste instantie zegt zij dat de klachten van de vrijwilligers en stagiaires haar niet bekend voorkomen. Bleize is van huis uit communicatie-expert en huldigt het adagium: niet wrijven in een vlek. Bleize timmert met haar communicatiebureau aan de weg onder het motto ‘Shaking up the workplace’. Op haar website spreekt zij over ‘een moreel kompas’ bij organisaties. Met dit kompas in de hand kunnen organisaties zorgen voor ‘meer gezamenlijke verantwoordelijkheid en ethisch handelen’. Na haar aanvankelijke verbazing belt Bleize terug en zegt zich één specifiek geval tijdens haar driejarig directeurschap te kunnen herinneren. ‘Dat speelde enkele jaren geleden.’ Van structurele misstanden op gebied van intimidatie, aanranding, seks en ongelimiteerd gebruik van drank en drugs is haar niets bekend. Haar informatie beperkt zich tot het ene geval, waarvan zij vindt dat deze met een korrel zout genomen moet worden. Bleize kwalificeert hierbij de klager als ‘labiel’.

Jan Dijksma (Friesland College): Mij is niets bekend

Ook voorlichter Jan Dijksma van het Friesland College is zich van geen kwaad bewust. Dijksma, als actief basgitarist als geen ander bekend met het rock-‘n-rollmilieu, doet navraag bij zijn opleidingsmanager, die hem verzekert van geen misstand te weten. Dijksma: ‘Bij ons zijn deze geluiden van studenten niet bekend.’ Een politiewoordvoerder, gevraagd naar eventuele aangiften en aanhoudingen waarbij sprake was van drank, drugs en seks, duikt in de annalen en komt niet verder dan een aanhouding bij een R&B-concert. Over de inname van drugs bij Neushoorn gaat de politie niet, zegt de woordvoerder.

‘Het is hier echt geen Sodom en Gomorra’

Voorzitter Tamara Bok en adjunct-directeur Ruben Langerak van Neushoorn vertellen tijdens een ontmoeting dat het ‘bieden van een veilige werkplek belangrijk is’. Aanvankelijk wensen de twee bestuurders de geschetste problematiek te beperken tot een geïsoleerd incident. ‘Het is hier echt geen Sodom en Gomorra’, zegt Langerak. Na enig navragen blijken er toch ‘enkele incidenten’ te hebben plaatsgevonden, waarvan de meesten het bestuur niet hebben bereikt. Langerak zegt dat het hoofd techniek als vaste medewerker is ontslagen omdat hij niet beschikte over een juiste taakopvatting ten opzichte van artiesten. Dat een maandenlange relatie met een minderjarige stagiaire van het Friesland College hier debet aan was, ontkent de adjunct-directeur. Op de vraag of tijdens die maandenlange relatie geen bellen af hadden moeten gaan, komt geen helder antwoord. De technicus is na zijn ontslag enkele malen als freelancer door Neushoorn ingehuurd. Voorzitter Bok hierover: ‘Hij beschikt over goede technische kwaliteiten.’

Registratie van ingenomen drugs vindt niet plaats

Bok en Langerak wijzen op protocollaire afspraken hoe om te gaan met vrijwilligersactiviteiten binnen Neushoorn die in het kort op een flyer staan vermeld. De inname van drugs bij de deur van Neushoorn vindt plaats door de ingehuurde beveiligingsdienst. Langerak vertelt dat hem niet goed duidelijk is wat er wordt ingenomen en wat er vervolgens precies met de ingenomen drugs gebeurt. Registratie van de ingenomen drugs vindt niet plaats, zegt Langerak. Bok noteert dit als een punt van aandacht. Wanneer de ingenomen drugs door het beveiligingsbedrijf worden opgehaald, is Langerak niet goed duidelijk. ‘Eens in de paar weken.’ Bok vindt dit ook een zaak die nader moet worden onderzocht. Dat de drugs door slechts één particuliere beveiliger worden ingenomen blijkt binnen de cultuur van Neushoorn niet ongewoon te zijn. ‘Anders zouden we aan de integriteit van de beveiligers moeten gaan twijfelen.’ Tamara Bok herinnert zich wel de inname van wat zij noemt ‘een rekwisiet’. Bij Neushoorn blijkt het te gaan om een nepwapen. Ook bij de inname van dit wapen is de politie buiten de deur gehouden. De kwestie werd intern opgelost.

Slechts één klacht bij psycholoog Lourens Touwen

Over seks, drugs- en drankgebruik in de personeelsruimte van Neushoorn zeggen de twee bestuurders niets te weten. Langerak kijkt verbaasd bij de opmerking dat er tijdens concerten seks door werknemers van Neushoorn op de binnenring van de grote zaal wordt bedreven. Slechts éénmaal is door een vrijwilliger gebruik gemaakt van de diensten van psycholoog Lourens Touwen, die door Bleize is gevraagd om als onafhankelijk meldpunt op te treden. De betreffende vrijwilliger zegt na het deponeren van de klacht van de psycholoog niets meer te hebben vernomen. Touwen verklaart desgevraagd dat hij geen opdracht had om contact te onderhouden. ‘Ik gaf alleen advies.’ Voorzitter Tamara Bok en adjunct-directeur Ruben Langerak zeggen dat er geen verband is tussen het opstappen van Bleize bij Neushoorn en haar inzet voor het popcentrum. De twee bestuurders vinden dat de meeste medewerkers van het popcentrum naar behoren hun taken hebben uitgevoerd.

Twee gezichten kijken met verbaasde ogen: seks op de werkvloer, in Neushoorn? Op 22 maart post een van de technici van Neushoorn op Facebook een bericht van het Amerikaanse CNN: Sex with a sound engeneer cures coronavirus. Lachen!

Deze reportage kwam tot stand door gesprekken met vrijwilligers, ondersteund met verslagen, fotomateriaal en chatberichten. De namen van de betreffende vrijwilligers zijn bij de redactie bekend.

Andries Veldman

Neushoorn