Vertrek raadslid Boxman verliep schimmig – Kwestie is nog niet uit de wereld

Foto: Harrie Muis

Raadslid Selo Boxman ging weg. Maar kwestie blijft in discussie.

(Van een medewerker)

Het vertrek van mevrouw Selo Boxman (Lijst 058) als raadslid verliep geheimzinnig. De Leeuwarder burgers kregen weinig inzicht in de gang van zaken. Althans, een goed oordeel vormen op basis van wat wel werd gepubliceerd (er bleef ook van alles geheim) was niet eenvoudig. Er was sprake van integriteitsonderzoeken en allerlei functionarissen (burgemeester, wethouder, gemeentesecretaris, griffier, ambtenaren) die een rol speelden. Raadslid Boxman zou de belangen van de gemeente hebben geschaad. Hoe en waarom, het bleef nogal mistig. Standpunten en werkwijze van fractieleider Van der Galiën waren ook in het geding.

De zaak lijkt nog niet uit de wereld. We troffen bij de stukken voor de gemeenteraad een uitgebreide en nogal opzienbarende brief (26 juli j.l.) aan over de gang van zaken. De schrijver trekt van leer. De werkwijze van de burgemeester wordt scherp veroordeeld. Maar de burgemeester (Buma) is lang niet de enige die in beeld komt.

De brief is ‘geanonimiseerd’. Met zwarte lak is de afzender onherkenbaar gemaakt. In wiens opdracht is onduidelijk.

Capra Advocaten ‘pitbull van de overheid’

Zoals bekend is het onderzoek naar de handelwijze van raadslid Boxman uitgevoerd door Capra Advocaten te Zwolle. De burgemeester noemde het een ‘onafhankelijk onderzoek’. De schrijver van de brief maakt daar de volgende opmerking bij:

“Capra Advocaten is alles behalve een onafhankelijk onderzoeksbureau en zeker niet als het gaat om onderzoek in integriteitskwesties. Het voert uit wat de opdrachtgever wil. Het staat bekend als ‘de pitbull van de overheid’, gespecialiseerd in onderzoeken tegen ambtenaren, bestuurders en klokkenluiders, dat onlangs door de rechter op de vingers is getikt omdat het zich bij een onderzoek niet aan de regels hield. Ook is dit advocatenkantoor bekend om zijn exorbitant declaratiegedrag.“

Op dit punt, maar ook elders, is de brief zorgvuldig van verwijzingen naar literatuur en bronnen voorzien. En bijvoorbeeld het onderzoek van Capra in de kwestie Boxman ondergaat in de brief een gedetailleerde analyse. Het kan de toets der kritiek volgens de schrijver in veel opzichten niet doorstaan. Daar voegt de schrijver aan toe: “De burgemeester en de griffier hebben, voor zover ik kan nagaan, geen gebruik gemaakt van de beschikbare handreikingen en adviezen en ook geen gebruik gemaakt van het aanbod tot expertise en ondersteuning van deskundigen. Zij blijken daarmee de complexiteit van een integriteitsonderzoek en de vereiste zorgvuldigheidseisen ernstig te hebben onderschat.”

De aandacht trekt in dit verband:

“Het onderzoeksrapport vermeldt dat de burgemeester op 9 oktober 2019 een presidium- vergadering had gepland “om te kunnen klankborden”. Dat was dus ook nog voor het gesprek met mevrouw Boxman. Terwijl de griffier verantwoordelijk is voor de agenda van het presidium heeft Van der Galiën (fractievoorzitter Lijst 058, red.) de burgemeester moeten wijzen op het protocol waarin staat dat het presidium pas op de hoogte wordt gesteld als het vooronderzoek is afgerond en een vervolgonderzoek wordt ingesteld. De burgemeester heeft de vergadering van het presidium daarom afgeblazen.”

Kort daarop vervolgt de brief: “De verklaring van mevrouw Boxman werpt overigens een bijzonder licht op de rol van Van der Galiën in de aanloop van dit onderzoek. Het is dan ook de vraag wat zijn reactie is geweest toen de burgemeester hem op 3 oktober 2019 informeerde over het aanstaande gesprek met mevrouw Boxman…..”.

Interessant is ook de rol van de ambtenaar Machiel van der Schaaf. Hij blijkt veel invloed te hebben – draagt zowaar de titel Chief Information Officer – bijvoorbeeld op wethouder Tjeerdema (D66). Het geschil van de gemeente met Split-Vision gaat over ict-zaken en die heeft wethouder Tjeerdema onder haar hoede. We lezen dat Van der Schaaf op een bepaald moment telefonisch contact opneemt met de griffie en aangeeft “het niet logisch te vinden om rechtstreeks contact met Van der Galiën op te nemen”.

Van der Schaaf schrijft in een e-mail bericht van 16 april 2019 onder meer :

“Ik heb het verzoek van raadslid Van der Galiën ook besproken met wethouder Tjeerdema en we zijn van mening dat het verstrekken van de memo nadelige gevolgen kan hebben voor de juridische zaak. Dat moeten we echt niet willen. Ik ben van mening (en de wethouder is het met me eens) dat we dergelijke info gaande juridische trajecten niet moeten willen delen met de Raad(sleden)”.

Wethouder volgt braaf de ambtenaar

In deze teksten springt in het oog dat de wethouder braaf de ambtenaar volgt. Raadsleden moeten hun plaats kennen. De schrijver van de brief constateert: “…. Wethouder Tjeerdema heeft gehandeld in strijd met haar wettelijke informatieplicht ingevolge artikel 169 lid 3 van de Gemeentewet en overigens in strijd met paragraaf 3 van de ‘gedragscode integriteit burgemeester en wethouders in de gemeente Leeuwarden 2016”.

Een boeiend betoog biedt de brief met de verhandeling over de ‘Geheimhouding’, waaraan diverse stukken verband houdend met het Capra-onderzoek werden onderworpen. De schrijver signaleert: “Het opleggen van geheimhouding is een zwaar middel dat de vrijheid van meningsuiting beperkt, het openbaar politiek debat op deze informatie onmogelijk maakt en een aantal risico’s kent. U heeft zich daardoor laten beperken in uw controlerende taak om een oordeel te vormen of de burgemeester in deze juist heeft gehandeld”.

De vraag rijst volgens de brief, waarom de raadsleden met de geheimhouding hebben ingestemd, “temeer daar op dit moment een onderzoek wordt uitgevoerd naar aanleiding van de discussie over het toekennen van het predicaat ‘geheim’ aan bepaalde stukken en over het in beslotenheid voeren van sommige overleggen”. Hier wijst de schrijver ook op de bijdrage van Van ’t Haar in de Leeuwarder Courant van 3 november 2018 “Raad Leeuwarden: sta op en eis een onderzoek” en het artikel van Wouter Boonstra in Binnenlands bestuur (19 augustus 2019) over “Openheid over juridische kosten festivals Leeuwarden”.

Wat de raad zelf betreft eindigt de brief met de opmerking, dat niet alleen de handelswijze van de burgemeester in deze kwestie maar ook “uw (de raad, red.) gebrek aan controle daarop, ernstige schade heeft toegebracht aan ……. mevrouw Boxman maar ook het aanzien van en het vertrouwen in de gemeentelijke politiek en de bestuurlijke integriteit heeft geschaad”.

De schrijver stuurde een afschrift van zijn brief aan de Commissaris van de Koning. De CdK voert immers – zo memoreert de schrijver – klankbordgesprekken met de burgemeesters en ziet toe op de kwaliteit van het beleids- en besluitvormingsproces en let op bestuurlijke integriteit in de gemeenten.

Arno Brok

Wat zou het mooi zal als die gesprekken ook eens voor een breder publiek toegankelijk zouden zijn. Wat vindt zo’n Arno Brok er nu eigenlijk van? Dan kon iedereen er zijn voordeel mee doen. Leve de transparantie.

foto: Harrie Muis

LIJST058 Selo Boxman