Subsidiepot verjaagt vogelkolonie Schilkampen

Foto: Marlin Harms

‘Het is net alsof de gemeente zegt: we hebben geen geld voor de verbouwing van een dorpshuis, maar er is wel een forse subsidie voor de bouw van een kasteel. En dat kasteel gaan we bouwen. Dan zit je daar straks in een koude, lege ruimte in je kasteel terwijl het dorpshuis zo knus is.’ Linda van der Veen strijdt vol vuur voor de meeuwenkolonie bij haar buurtschap Schilkampen. Na twee jaar strijd heeft ze in de gaten hoe de hazen in Leeuwarden lopen. ‘Ik wilde het eerst niet geloven, maar als burger sta je, behalve tijdens de verkiezingen, achteraan in de rij. Er wordt ronduit gelogen.’ De naam meeuwenkolonie doet overigens geen recht aan de vogelpopulatie. Vogelwacht Leeuwarden telde er vogels van divers pluimage: roerdomp, lepelaar, kievit, scholekster, dodaars, karakiet, ijsvogel, diverse rietzangers, buizerd, zwaan, gans, meerkoet, kiekendief, waterhoen, eend (waaronder de krakeend), aalscholver, ransuil en vleermuis. ‘De grote vaarweg betekent de doodsteek voor deze kolonie’, aldus Vogelwacht Leeuwarden.

Subsidiepot
Juridisch heeft de gemeente Leeuwarden zich van alle kanten ingedekt. Vanaf 2014 voert Van der Veen strijd om het gebied direct ten oosten van haar buurtschap, waar de gemeente Leeuwarden een vaarverbinding wil maken, voor het grootste deel intact te houden. Ze leverde alternatieve routes aan en vroeg zich af waarom de kortste verbinding uit beeld was verdwenen. Pas eind vorig jaar kwam de aap uit de mouw. Van der Veen ontdekte dat een grote subsidiepot haar alternatieven in de weg stond. ‘Het kan gemakkelijk anders, dat heb ik ook meerdere malen aangegeven, maar het geld regeert. Dat een gemeente zich zo laat leiden door subsidiegeld dat allerlei alternatieve argumentaties daaraan ondergeschikt worden gemaakt, dat je geen zuiver beeld wordt voorgeschoteld terwijl je hier wel om hebt gevraagd en dat de gemeente haar plannen zelfs tot aan de rechter toe met onjuiste gegevens motiveert, maakt dat ik hier een bittere smaak aan overhoud.’

Asbest
Waar gaat het om? Direct ten oosten van Schilkampen, een karakteristiek woonbuurtje waarvan de oorsprong teruggaat tot 1566, ligt sinds jaar en dag een vogelrijk gebied. Het is een economisch verloren gebiedje en heeft zich juist daardoor ontwikkeld tot geliefkoosde plek voor vogels. De mens wordt op afstand gehouden. ‘Ik herinner me nog dat hier een smederij stond en een kleine fabriek.’ Die twee voormalige bouwobjecten zijn er mede de oorzaak van dat het gebied sinds tientallen jaren ongerept is gebleven en zich spontaan heeft ontwikkeld als vogelgebied. Delen van het gebied zijn namelijk door de werkzaamheden in de smederij en de fabriek ernstig vervuild. Er is vervuiling geconstateerd door materialen in de hoogste categorieën, zoals asbest. Bovendien is het een drassig terrein waar hoogspanningsleidingen doorheen lopen. Al met al is het gebied te onaantrekkelijk om hier economische waarde aan te verbinden. Het enige plan waar serieus naar is gekeken, en dat dateert uit de jaren zeventig van de vorige eeuw, is het aanleggen van een zwaaikom voor de vrachtschepen (10 à 15 per week) die vracht lossen bij Koopmans Meelfabrieken en FrieslandCampina. Die zwaaikom is overigens niet meer nodig.

Sloepenroute
Het Leeuwarder college onder leiding van wethouder Isabelle Diks wil nu in het gebied een vaarweg aanleggen als verbinding tussen de Kurkemeer (het verlengstuk van het Vliet) en de Tijnje (verlengde van het Nieuwe Kanaal). Het betreft een vaarweg in de hogere vaarwegcategorie klasse DM, terwijl klasse F (sloepenroute) volstaat. Het college motiveert haar keuze door te wijzen op het verruimen van de mogelijkheden voor het recreatief vaarverkeer vanuit de wijk Camminghaburen naar het stadscentrum. Volgens Linda van der Veen, bekend met schepen en de nautische wereld, is de motivatie voor de vaarverbinding die wordt voorgesteld een drogreden. ‘Het draait allemaal om de grote subsidiepot.

Wij (10 bewoners zijn tegen het gemeentelijke plan; 2 bewoners zijn voor) vinden dat het gebied voorop moet staan en willen onze medewerking wel verlenen aan een kleinere vaarverbinding, een voor sloepen en kano’s. Bovendien zien wij de verbinding het liefst op een andere plek gerealiseerd, rekening houdend met de broedende vogels in het gebied. Je zou gebruik kunnen maken van de al bestaande vaarroutes in het gebied. Mocht dit bezwaarlijk zijn, dan zou je die routes nog kunnen verleggen of aanpassen. De route die nu gekozen is, en tussen twee hoogspanningsmasten doorloopt, is voor ons onacceptabel. Die route zorgt voor verstoring van de vogelpopulatie. Bovendien loopt die route precies door het meest vervuilde gebied. Daar komt nog eens bij dat door twee vaste bruggen bij station Camminghaburen de Kurkemeer in het geheel niet bevaarbaar is voor klasse DM. Kijk je even verder het Nieuwe Kanaal op dan weet iedere Leeuwarder dat je daar ook doodloopt met je boot. Wat wil de gemeente nou eigenlijk?’

Alarm
Werd er enkele jaren geleden nog groot alarm geslagen bij dergelijke vervuiling, inmiddels waait er een meer pragmatische wind door de burelen van de bestuurders. De ernstige vervuiling (asbest) aan de zijde van de Tijnje wordt op een aanpalend perceel opgeslagen. De vervuiling aan de zijde van de Kurkemeer wordt over een perceel uitgelegd. Opruimen is niet meer aan de orde.

Geld
Waar de meelevende burger nog wel eens mee wil denken over de uitgaven van de gemeente, spelen die in het beleid bij de aanleg van de doorvaart schijnbaar geen enkele rol. Linda van der Veen: ‘In de stukken worden hier en daar wel bedragen genoemd, maar als je vraagt naar details, dan staat de gemeente volgens ons nog wel enkele ongedekte uitgaven te wachten. Maar zoals ik al zei: geld speelt bij deze gemeente geen rol.’

Bestuursrechter
Twee weken geleden toog Linda van der Veen naar de bestuursrechter in Groningen. Daar werd haar eis om het gemeentelijke plan in te trekken verworpen. De gevraagde voorlopige voorziening is afgewezen en het bezwaar ongegrond verklaard. ‘De rechter werd geconfronteerd met aanwijsbaar onjuiste informatie. Voorbeelden? Het bijzondere is dat er droog, begrazen land verloren gaat en er nat land met eilandjes voor terugkomt, maar er is geen beheerplan gepresenteerd. De gemeente schermt tegen de rechter doodleuk dat aan SOVON Vogelonderzoek Nederland advies is gevraagd herinrichtings- en beheersadvies te geven hoe het verloren gegane deel van de kokmeeuwenkolonie te vervangen. De SOVON, bij wie ik hiernaar heb gevraagd, weet van niks.’

Risico
Opnieuw kaart Van der Veen de zaak aan. Van raadsleden van PvdA, FNP en D66 heeft ze te horen gekregen dat zij geïnformeerd willen worden over de gang van zaken. PvdA-raadslid Martens heeft vragen gesteld aan verantwoordelijk wethouder Isabelle Diks (PAL/GroenLinks). Hij vraagt zich af waarom de alternatieve plannen niet gerealiseerd kunnen worden en ook of aan het verspreiden, verplaatsen en opslaan van zware metalen en asbest geen gevaren voor de volksgezondheid kleven. Ook wil Martens van de wethouder weten of er risico bestaat op claims en gerechtelijke procedures. De wethouder heeft nog geen antwoord gegeven op de vragen maar heeft wel laten weten snel met de uitvoering van de vaarweg te willen beginnen.

Andries Veldman

Schilkampen