Sam en zijn schaapskudde moet op de raadsagenda

(tekst: ingezonden)

De kwestie rond Sam en zijn schaapskudde vraagt een integere overheid.

De gemeente Leeuwarden moet niet alleen een betrouwbare overheid, maar vooral een integere overheid willen zijn, die naast betrouwbaar ook zorgvuldig dient te handelen en de zaken goed aan de bevolking weet uit te leggen. En onmisbaar daarbij is een standvastige overheid, een overheid, die ergens voor staat en moed en lef durft te tonen als het ergens om gaat.

Dagelijks wandel ik met Niam, mijn13 jarige bordercollie, door het prachtige park ‘de Groene Ster, waar ik al jaren regelmatig onze stadsschaapherder Sam Westra met zijn schaapskudde tegenkom. Daar word ik meestal heel blij van als ik zie op welke unieke wijze Sam- geholpen door zijn oude moeder en haar echtgenote en die schitterende kelpi’s (Australische schaapshonden) – het werk inhoud en vorm geven. Bij Sam krijgen de schapen veel liefde en aandacht. Kunnen ze rekenen op een goede oude dag en worden ze niet weggesaneerd of geslacht, maar krijgen ze een rustig plekje aan de zuidkant van de Groene Ster. Daar probeert hij ze letterlijk en figuurlijk tot het laatst toe op de been probeert te houden. Daarnaast valt op hoe zorgvuldig er door hem met de natuur, de flora en fauna, wordt omgegaan.

De meeste schapen laat men in de wintermaanden ophokken. Bij Sam is dat niet het geval en kunnen wij het hele jaar door van zijn schapen genieten, die in de Groene Ster worden bijgevoerd en verzorgd. Een deel van zijn kudde gaat hooguit een paar in weken in Westeinde of Nylân te logeren, omdat daar ook het nodige te begrazen valt.

Sam en de beide dames vervullen een belangrijke sociale functie in de Groene Ster. Ze horen er helemaal bij. Ze zijn altijd in voor een praatje of om de vele wandelaars wat bij te praten rond het hele schaapskuddegebeuren. Met Sam sprak ik de laatste jaren regelmatig over de kwetsbare positie van de traditioneel werkende schaapherders in Nederland, die door extreem lage vergoedingen en ‘marktwerking op de hei’ sterk onder druk kwamen te staan. Veel herders kampten al jarenlang met exploitatietekorten van 30 procent en hielden dat niet meer vol. In veel landelijke en regionale dagbladen werd hier in 2015 de nodige aandacht besteed. In 2012 en 2014 heeft ùs Lutz Jacobi in de Tweede Kamer tot twee keer toe nog een motie tot steun ingediend rond de deplorabele staat van deze schaapherders. Het meeste werk is al in handen van begrazingsbedrijven, die niet rondtrekken, maar hun kuddes in vrachtwagens van plek tot plek vervoeren. Ze zetten hun schapen binnen rasters, zodat er niet steeds een herder bij hoeft. Ze werken met goedkope seizoen krachten en in de winter verzamelen ze hun kuddes in ‘megastallen’. Gelukkig zijn daarop al een aantal gemeenten ertoe overgegaan tot het in dienst nemen van de schaapherders of heeft een gemeente als Groningen de aanbestedingsnorm voor de begrazing veel hoger gelegd (€100.000) dan de gemeente Leeuwarden, waar men nog steeds vast houdt aan de oude normering van €25.000. Dit dupeert de kleine herder. Over willekeur gesproken! Ondertussen leeft bij het college van B&W en de gemeenteraad de gedachte om ook hier tot een vaste aanstelling van de stadsschaapherder over te gaan, maar van effectuering hiervan is het tot op heden niets gekomen. In mijn ogen hebben ze aardig zitten slapen en kan er van een behoorlijke mate van onzorgvuldig en slordig handelen gesproken worden. Sam Westra en zijn schaapskudde dreigen daar nu echt de dupe van te worden.

Door deze nalatigheid was Sam gedwongen zich weer voor de nieuwe vierjaarlijkse aanbesteding aan
te melden. Via een digitaal aanbestedingsplatform “moest Sam en zijn collega knokken om deze
klus”, zoals Jantien de Boer het heel treffend in haar wekelijkse column ‘Arm schaap’ van 14 januari
jl. verwoordde: “Er kwam geen gesprekje, geen bezoekje, geen kopje smerige koffie in een
ambtenarenkantoortje aan te pas. Alles ging digitaal.” En dan spreek je bij Sam over een ook volgens
de gemeente ruim 7 jaar goed functionerende schaapsherder.

De aanbesteding werd aan de concurrent gegund, waarop Sam een bezwaarschrift indiende. Dit
werd door het college van B&W verworpen. Sam besloot toen voor een Kort Geding te gaan. Hierbij
bleek op 1 februari jl. al snel dat de aanbesteding zich niet leende voor een ‘levende have’, voor een
diervriendelijke benadering, maar ook niet voor de kleine ‘zelfstandige’ man / vrouw. De menselijke
maat was ver te zoeken. De gemeente liet zich door een advocaat vertegenwoordigen, die er zonder
enige compassie op uit was om Sam af te serveren. “Dan had hij zijn huiswerk maar beter moeten
doen!”

Dankzij het sterk inhoudelijke en zeer betrokken pleidooi van Sam ’s advocaat heeft hij het Kort
Geding in eerste instantie“ gewonnen. Bij lezen van het uiteindelijke vonnis werd al snel duidelijk, dat
je het oordeel in ieder geval op twee manieren kunt interpreteren. Als het college van B&W er voor
kiest de voorlopige gunning aan de concurrent beter te motiveren, voldoen ze aan de door de
rechter gestelde eis.

Maar de rechter geeft de gemeente ook de ruimte om van het aanbestedingsbeleid af te zien en over
te gaan tot een vaste aanstelling bij de gemeente, waarbij Sam gezien zijn goede functioneren van de
afgelopen jaren dan een hele goede kans zou maken.

De Leeuwarder Courant van 10 februari jl. gaat er al van uit dat het College van B&W zo snel mogelijk
de voorlopige gunning wil motiveren. Wethouder Friso Douwstra liet in een interview in de
Leeuwarder Courant van 3 februari jl. ons het volgende weten: “Ik begrijp dat goed, alle
handtekeningen die er verzameld zijn, dat doet je wel wat. Maar we moeten een betrouwbare
overheid zijn en de regels volgen. Dat hebben we bij de aanbesteding gedaan en we volgen ook
wat de rechter ons opdraagt.”

Dat is wel een heel smalle vertaling van een belangrijke waarde als betrouwbaarheid. Regel is regel!
Afspraak is afspraak! We moeten ons wel aan de procedures houden! Het afvinksysteem! Wat een
systeemwereld met een systeemtaal, die met een steeds grotere systeemdwang gepaard gaat en
bijna alle sectoren in de Nederlandse samenleving steeds meer is binnengedrongen. De meeste
Nederlanders zitten in deze tijd niet meer op zo’n soort betrouwbare overheid te wachten.

De gemeente Leeuwarden moet niet alleen een betrouwbare overheid, maar vooral een integere
overheid willen zijn, die naast betrouwbaar ook zorgvuldig dient te handelen en de zaken goed aan
de bevolking weet uit te leggen. En onmisbaar daarbij is een standvastige overheid, een overheid,
die ergens voor staat en moed en lef durft te tonen als het ergens om gaat.

Over de onzorgvuldige benadering vanuit de gemeente heb ik al genoeg gezegd. Daarnaast is dit
mogelijk voorgenomen beleid van het college nauwelijks aan de Leeuwardense mienskip en
daarbuiten uit te leggen. Meer dan 4000 burgers hebben hun handtekening voor het behoud van
Sam en zijn kudde gezet. We krijgen vanuit het hele land grote steunbetuigingen voor onze actie,
waarbij de landelijke pers een belangrijke en positieve rol speelt. Bijna iedereen is het met ons eens
dat je niet op zulke zakelijke en bureaucratische gronden onze stadsschaapherder Sam en zijn
schaapskudde zomaar aan de kant kan zetten.

Ik kijk uit naar onze culturele hoofdstad 2018, maar hecht veel meer waarde aan een sociaalculturele
hoofdstad waar men oog blijft houden voor de menselijke maat, voor mienskip en verbondenheid en dat we mensen niet zomaar wegzetten of voor gezien houden. Sam is één van ons. En we gaan voor die mooie, eigenzinnige stadsschaapsherder én zijn kudde.

A.s. Maandagavond 13 februari is er een reguliere raadsvergadering, De raad weet in de loop van die dag dan welke keuze het college van B&W heeft gemaakt. Het zou dan een goede zaak zijn om de kwestie rond Sam en zijn schaapskudde als extra agendapunt op te voeren, maar dat laten de reglementen niet toe. In de reguliere rondvraag kan het wel ‘meegenomen’ worden. Ik ben bang dat het dan gezien de weinige beschikbare tijd bij een intentieverklaring zal blijven, waarbij men mogelijk in de nabije toekomst naar een vast dienstverband voor een stadsschaapsherder wil streven. De vraag is of daarin de positie van Sam en zijn schapen zorgvuldig wordt meegenomen. Wij willen in het belang van Sam op korte termijn uitsluitsel hierover krijgen, omdat van hem al een maand lang veel, te veel, gevraagd wordt. Van de gemeente vragen we om mee te denken aan een zorgvuldige oplossing voor de kudde én Sam. Dat hij gezien zijn leeftijd (57 jaar) nog minimaal vier jaar voldoende financieel gefaciliteerd wordt om zijn werkzaamheden af te kunnen bouwen, een mogelijke opvolger in te werken en om zijn kudde een goede toekomst te bezorgen. Hier moet de gemeente Leeuwarden toch uit kunnen komen. Een extra raadsvergadering op korte termijn daar aan wijden zou al een belangrijke stap in de goede richting zijn.

Ben van Remmerden

Coördinator Actiecomité ‘Pro-Sam en zijn schaapskudde’