Rode Kruis in opspraak

(tekst: ingezonden)

Principieel weigerende Rode Kruisvrijwilligers niet meer welkom

Terecht. Of toch niet?

Groot was mijn verbazing toen ik vorige vrijdag uit de media vernam dat Rode Kruisvrijwilligers die om principiële redenen niet bij de vluchtelingenopvang ingezet willen worden niet meer bij het Rode Kruis welkom zijn. Nadat het eerste bericht naar buiten was gekomen, haastte een woordvoerder van het Rode Kruis in Den Haag te zeggen dat het om een suggestieve berichtgeving zou gaan, waar het Rode Kruis inmiddels afstand van had genomen. Niets was echter minder waar. Uit een gehouden interne enquête onder Rode kruisvrijwilligers zou namelijk zijn gebleken, dat 20% van de Noodhulpvrijwilligers niet bereid zouden zijn om bij de opvang van vluchtelingen ingezet te willen worden. Daarnaast zouden 54 Evenementenhulp vrijwilligers, niet achter de opvang van vluchtelingen staan. Verder is er in genoemde enquête te lezen waar de vrijwilligers liever wel ingezet willen worden. Maar dat terzijde. Mijn verbazing sloeg om in verbijstering toen ik de uitspraak van de heer Gijs de Vries, directeur van het Rode Kruis las:

‘Het Rode Kruis heeft als motto dat ze alle mensen die hulp nodig hebben wil helpen. Daarbij kijkt de instantie niet naar zaken als geloof, afkomst en geslacht enz. ,,In tijden van nood laten wij niemand alleen staan”.De vrijwilligers die menen dat zij zich niet aan dat motto hoeven te houden, kunnen rekenen op een indringend gesprek. Blijven ze daarna nog steeds dwarsliggen, dan worden ze geschrapt. ,,Duidelijk moet zijn dat principiële weigeraars geen vrijwilliger kunnen blijven.’

Ik kan mij niet aan de indruk onttrekken dat het Rode Kruis inmiddels een ander idee bij het begrip vrijwilligheid heeft dan wat bij de meeste vrijwilligers leeft? In mijn beleving is een Rode Kruisvrijwilliger nog altijd vrij om zelf te bepalen waar hij/zij ingezet wil worden? Sterker nog: Een kandidaat vrijwilliger die zich bij het Rode Kruis aanmeldt krijgt zelfs de keus om zich voor een bepaalde taak in te zetten. Dit betekent echter niet, dat vrijwillig ook vrijblijvend is. In tegendeel zelfs. Afhankelijk van taak of functie dient de vrijwilliger opleidingen en training te volgen. Van een vrijwilliger die bijvoorbeeld voor ‘Evenementenhulpverlening’ heeft gekozen, wordt natuurlijk geacht om regelmatig tijdens evenementen dienst te doen. Maar deelname (inzet) zoals bij evenementen is en blijft een kwestie van vrijwilligheid.

Als bijvoorbeeld een autocross, dancefeest, winkelen met gehandicapten of een sportevenement niet zijn/haar ding is, zal niemand erover vallen als de betreffende vrijwilliger zich voor dat evenement niet aanmeld. Maar waarschijnlijk heeft diezelfde Rode Kruis vrijwilliger, die niks met autocrossen of dancefeesten heeft, vanaf heden wel een probleem? Tenminste als de uitspraak van de Gijs de Vries serieus genomen moet worden? Mocht dat zo zijn, dan zullen er op korte termijn waarschijnlijk heel wat vrijwilligers een pittig gesprek gaan krijgen, vrees ik? Of… heeft de ‘gedwongen vrijwilligheid’ van Rode Kruis hulpverleners alleen betrekking op de opvang van vluchtelingen, en niet op de andere vormen van hulpverlening, zoals bijvoorbeeld tijdens evenementen? In dat kader dringt de vraag zich op, wat het verschil is tussen opvang van vluchteling en een hulpvragende autocrosser, elfsteden wandelaar, fietser of schaatser? Laat niemand gaan roepen dat er wel degelijk een verschil tussen genoemde categorieën hulpvragers is. Bijvoorbeeld, dat bij vluchtelingenopvang sprake van een noodsituatie zou zijn, en dus alle hulp hard nodig is! Zelfs in noodsituaties is en blijft een Rode Kruis hulpverlener vrijwilliger, en kan hij/zij nooit gedwongen worden om op te draven, om welke reden dan ook. Natuurlijk laten de meeste Rode Kruisers alles uit hun handen vallen als er een oproep op hen wordt gedaan. Laat dat duidelijk zijn. In september 1992 werd een beroep gedaan op het toenmalige Geneeskundige Peloton van het Rode Kruis Fryslan, (bestaande uit vrijwilligers), om vijfhonderd voornamelijk medische slachtoffers uit het Joegoslavische Zagreb op te halen. In dat land heerste op dat moment een oorlogssituatie. Ook toen waren er Rode Kruis vrijwilligers die aangaven niet mee te willen. Naar hun motivatie is nadien nooit gevraagd. En wat mij betreft moet dat altijd zo blijven.

Hielke Houtsma

Leeuwarden

(Is vijftig jaar Rode Kruis vrijwilliger geweest)