Rimpt, Redze, Hottum, Hikke, Kingke, Wapke, Madzen of Gooi

Aly van der Mark debuteert met twee boeken

“Vergeten Friese voornamen raken een snaar”

Door Karin de Mik

Geef je pasgeboren zoon eens een authentieke Friese voornaam zoals Rimpt of Redze, Hottum, Hikke of Gooi. Of noem je dochter Kingke, Wapke, Oktjen, Rimkje of Madzen. Zo zorg je dat deze namen blijven voortbestaan en niet uitsterven. Die oproep doet de Friese schrijfster en oud-journalist Aly van der Mark uit Hurdegaryp bij het verschijnen van haar boekje “De lêste Hikke”, over oude Friese voornamen. Ze hoopt dat het boek kersverse ouders op “originele en welluidende” naamideeën brengt.

Tien jaar lang verzamelde Van der Mark voornamen uit rouwadvertenties. Ze koos een naam alleen als ze die zelf niet kende. Ook moest die minder dan 50 keer voorkomen in Nederland/Friesland. Hiervoor ging ze te rade op de website van het Meertensinstituut.

Het boekje bevat behalve veel namen ook verhalen over enkele naamdragers. Zo vond Oktjen Moed-Haven (1923-2008) het jammer dat ze altijd “Ok” werd genoemd. Heel blij was ze dat een van haar kleindochters ook Oktjen werd genoemd. Naentske Douwenga-Rienks (1910-2004) hield niet van haar voornaam. Haar kinderen plaagden haar ermee. Vernoemd worden wilde ze alleen als de roepnaam van haar kleinkind “Nynke” werd.

Naamziek

Van der Mark begrijpt dat sommige namen niet meer gewild zijn. “Ik denk aan Alofje, Bintsje, Beeuwkje of Bjefke. En tegenwoordig kun je je dochter ook haast niet meer Seike of Tiete noemen, terwijl dat in de jaren vijftig, zestig en zeventig nog heel gewoon was in Friesland. Maar er zijn er ook die nog heel leuk zijn, zoals Wolkje, dat is toch hetzelfde als Lente, Vlinder, Sterre of Zomer, dat je tegenwoordig hoort?” Van der Mark sneert nog naar de namen die BN’ers hun kinderen geven: “Splinter of Bikkel, wat zielig!”

Haar eigen kinderen, een zoon en een dochter zijn vernoemd en hebben een tweede Friese naam. “Mijn dochter heet Marijke Wybrich en is vernoemd naar mijn moeder. Mijn zoon heet Mark Tiele en is vernoemd naar mijn vader. Het is eigenlijk een meisjesnaam. Mijn vader zou Johannes gaan heten, maar mijn grootvader ging, toen hij het kind moest aangeven, onderweg even aan bij beppe Tiele. Die was naamziek en drong erop aan de jongen Tiele te noemen.”

Wonderbaarlijk

Het boek raakt duidelijk een snaar, stelt Van der Mark. “Wonderbaarlijk, ik word door wildvreemde mensen gebeld.” In een paar weken zijn er al meer dan 500 exemplaren van “Hikke” verkocht.” Haar tweede boek “Het prieel op de heuvel”, verschijnt bijna gelijktijdig met het eerste. Van der Mark (74), oud-medewerker van Omrop Fryslân, verhaalt hierin over de tuindersfamilie Vlaskamp. In 1770 vertrokken twee jongens uit de Achterhoek naar het Westland. Ze werden er tuinman en belandden later in Friesland. De een werd de laatste horulanus van de Franeker universiteit, de ander stichtte een hoveniersbedrijf. Diens achterkleinzoon, Gerrit Vlaskamp ontwierp tussen 1850 en 1900 maar liefst 350 tuinen en parken in Noord-Nederland.

Volgens Van der Mark is deze geschiedenis onbekend. Dat juist zij hem optekende is overigens niet toevallig. Ze woont 38 jaar met haar man Ids Westra op de voormalige kwekerij van diens familie in Hurdegaryp. Door een toeval kwam ze erachter dat de overgrootmoeder van Ids, Jitske Vlaskamp, de zus van tuinarchitect Gerrit was.

(Dit artikel verscheen gedeeltelijk eerder in NRC Handelsblad)

Aly van der Mark

“De leste hikke”. Fryske nammen fan foarby. Met Nederlandse vertaling. Friese Pers Boekerij. 10,00 euro.

Aly van der Mark

“Het Prieel op de heuvel. Zes generaties Vlaskamp, het verhaal van een tuindersfamilie” Koninklijke van Gorcum BV 22,95

Contact:: info@vangorcum.nl of via 0592  379 555