Rimmer Mulder: Omrop Fryslân doet aan ober-kelnerjournalistiek; hoe had u het gehad willen hebben

(Ook deze zomer weer prachtige verhalen opgediept uit ons archief; vaak nog altijd actueel; mei 2002)

Rimmer Mulder, hoofdredacteur Leeuwarder Courant

‘Ik zou wel een regionale noordelijke commerciële omroep willen hebben’

‘Omrop Fryslân doet aan ober-kelnerjournalistiek; hoe had u het gehad willen hebben’

‘We moeten oppassen dat we niet wegzakken’

Het medialandschap in Friesland is tamelijk overzichtelijk: de journalisten van het Friesch Dagblad zijn druk in de weer met geloof, hoop en liefde; hun collega’s van Omrop Fryslân hollen achter de provinciale prominenten aan en ondertussen vieren de redacteuren van de Leeuwarder Courant het 250-jarig lustrum met zonnebloempitten, lezersreisjes met demissionair minister Jorritsma, voetbaltrainer Foppe de Haan en een beklimming van d’Alpe Huez. Verschil moet er zijn.

Maar de landelijke mediamarkt is dusdanig in beweging dat ook bij de Leeuwarder Courant en diens uitgever de Friese Pers de lichten op oranje zijn gesprongen. Volgens hoofdredacteur Rimmer Mulder (54) is de tijd voorbij dat zijn krant de ontwikkelingen gelaten op zich af kan laten komen. Mulder: ‘’We moeten de denkluiheid afzweren.’’

De Leeuwarder Courant kan gerekend worden tot de beste regionale dagbladen van ons land. De krant kan zich volgens sommigen zelfs meten met het niveau van landelijke kranten. Ook Mulder, sinds 1987 hoofdredacteur van ‘het hoofdblad van Friesland’, is die mening toegedaan. Hij spreekt over een complete krant, die het binnen- en buitenlandse nieuws op adequate wijze verslaat.

De krant staat in de provincie Friesland onbetwist aan de top, maar wie aan de top staat kan enkel naar beneden. Mulder: ‘’Het is een wonder dat we iedere dag in deze provincie nog zoveel kranten verkopen. We zitten nu, deels als gevolg van het jubileum, in een dikke plus als het gaat om de abonnementen, maar voor de langere termijn denk ik dat er kranten zullen blijven verdwijnen.’’ De donkere wolken die zich boven de krantenwereld samenpakken zullen ook gevolgen hebben voor ‘de Leeuwarder’. Zonder meteen te willen somberen zegt hij: ‘’Op de langere termijn betwijfel ik of je een krant van deze omvang kunt blijven maken.’’

Mulder verwacht dat zijn krant op termijn een niche-markt gaat bedienen, een doelgroep (of meerdere doelgroepen) die specifieke kwaliteitseisen aan hún krant stelt. ‘’Ik maak me wel zorgen over wie onze rol dan gaat overnemen. We vervullen nu een essentiële functie. Als je de pers weg zou denken en bekijkt wat voor een eng kringetje bestuurlijk Nederland is geworden, dan vraag ik mij af: wie gaat die controlerende taak overnemen?’’

Van de concurrerende media die nu al aan de poorten staan te rammelen om deze taak te vervullen heeft Mulder geen hoge pet op. Hij heeft weinig vertrouwen in media als internet en regionale omroep of een programma als bijvoorbeeld het Hart van Nederland als het gaat om een evenwichtige berichtgeving over de stand van het land. ‘’Internet is een geheel ander medium, de omroep bedient een ander publiek en ik denk toch echt niet dat we volledig op de hoogte blijven als we het moeten hebben van een programma als het Hart van Nederland. Ik ben bang voor apathie en onverschilligheid. Daar ben ik vrij somber over. Ik prijs me gelukkig dat we in Friesland in een gemeenschap leven waar we nog redelijk geïnteresseerd zijn in vele zaken.’’

Het rijtje bedreigingen voor kranten wordt steeds langer. Ook ‘de Leeuwarder’ heeft te maken met verspreiders die moeilijk te vinden zijn, jongeren die geen trek hebben in de krant, het verlies van de monopolieposities op nieuws en advertenties, de aantrekkingskracht van tv en internet, concurrentie van andere media waardoor steeds vaker ‘oud nieuws’ wordt geleverd en gebrek aan tijd bij de lezer. Uitgevers hebben het antwoord hierop nog niet gevonden en Mulder zou willen dat ze eens wat actiever werden en hun oude stokpaardjes lieten lopen.

In een ingezonden artikel in de Volkskrant gaf hij dit voorjaar lucht aan zijn gramschap. Hij verweet de krantenuitgevers verregaande fantasieloosheid bij het bestrijden van de problemen. Hij ergert zich aan het gebrek aan slagkracht bij de uitgevers. ‘’Het kwam er in dat artikel op neer dat ze wederom de oplossing zochten in het verminderen van titels en het samengaan van redacties. Ik heb aangegeven om ook eens te denken aan zaken als tariefsverlaging of een keer in de week de krant gratis. Ik zou me kunnen voorstellen dat onze krant een dag in de week gratis als huis-aan-huiskrant verschijnt zodat je de adverteerders, een markt die enorm is veranderd met ketens en marketingdeskundigen, nog wat extra dekking kunt geven.’’

Te vaak wordt de bal tussen directie en hoofdredactie heen en weer gespeeld. De een verwijt de ander luiheid. ‘’Dan is het iets van: ‘ik ga hier niet over’ en ‘ik ga daar niet over’. Daar erger ik me wel eens aan. We moeten de denkluiheid afzweren. Ik wil er niet dramatisch over doen, maar het is vijf, nou ja, kwart voor twaalf.’’

De handreikingen aan de uitgevers gaan de hoofdredacteur van de Leeuwarder Courant eigenlijk nog lang niet ver genoeg. Hij wil daarnaast nieuwe initiatieven. Mulder: ‘’Ik zou wel een regionale commerciële omroep willen hebben. Op iets grotere schaal dan alleen de provincie.’’ Hij kent de beperkingen door wettelijke bepalingen en bezwaren (‘’je moet geen krant op tv willen maken’’) maar ziet toch kansen naast de bestaande regionale Omrop Fryslân. ‘’Wij zouden met succes tv kunnen produceren, maar dat kun je niet vanuit de krant doen. Wij hebben één keer per dag een orgasme en het duurt dan weer vierentwintig uur voor de volgende zich aandient. TV is een ander vak.’’

Over de potentiële journalistieke slagkracht van Omrop Fryslân maakt Mulder zich geen zorgen. Hij heeft er, naar eigen zeggen bij zijn aantreden alles aan gedaan om het heersende imago van de Leeuwarder Courant van arrogant en afstandelijk naar een meer vriendelijke uitstraling om te buigen, maar wil als het gaat om journalistieke inhoud ten opzichte van Omrop Fryslân wel even een stevige noot kraken. ‘’Het is me verboden, maar ik heb het plan gehad om hun hele journaal op onze voorpagina af te drukken en dan triomfantelijk te melden: en wat er in de rest van de provincie gebeurt leest u op de volgende veertien pagina’s van de Leeuwarder Courant. Als onze krant verschijnt kunnen zij onze berichten overnemen en ’s avonds in hun journaal op tv net doen alsof ze het allemaal zelf bedacht hebben.’’ Ook over de commerciële activiteiten van de regionale omroep, die vaak ingebed zijn in service-achtige berichtgeving, is Mulder slecht te spreken: ‘’Het is schandelijk wat zij doen.’’ Eerder omschreef Mulder deze vorm van berichtgeving al als ober-kelnerjournalistiek. ‘’Het is iets van: hoe had u het gehad willen hebben?’’

Hij veroordeelt deze houding uiteraard ook bij zijn eigen krant. ‘’Als we daarin tekortschieten moeten we daarvoor op onze flikker hebben’’, zo zegt hij stellig. De zweep heeft hij nog niet in de hoek van zijn kantoor klaarstaan, maar toch vielen onlangs termen als ‘demotie’ en ‘outplacement’. Vrij vertaald: terug naar een lager salaris en op zoek naar een andere baan. De uitlatingen van Mulder – gedaan in vakblad De Journalist – kunnen als een waarschuwing opgevat worden aan degenen die hun bureaustoel te voorbarig in de ligstand hebben gezet.

Mulder toont zich tevreden over de inhoud van zijn krant. Hij zou een ‘nieuwe’ Nico Scheepmaker van harte toejuichen maar is niet van zins te kappen in het dorre woud van columnisten. Dat de journalistieke pijlen vaak wat al te gemakkelijk gericht zijn op amateur-politici en leden uit de quartaire sector, economische cijfers (net als in vrijwel alle andere kranten) zelden worden geverifieerd, de particuliere ditjes en datjes van de eigen redacteuren de kolommen halen, zelden bijtend over kunst en cultuur wordt geschreven, louter over roddel wordt bericht als het om ons volstrekt onbekende Lagerhuisleden of leden van het Amerikaans Congres betreft, doet aan zijn tevredenheid niets af. Mulder ziet geen noodzaak de koers te wijzigen. In het uitspitten van eilander problemen waar de horeca regeert of buurman Atoglas ziet Mulder weinig. Een regelmatig verslag over de stand van zaken volstaat. De krant lijkt met deze koers een perfect evenwicht bereikt te hebben als calculerende allemansvriend in deze provincie.

Mulder erkent de invloed van persvoorlichters en pr-functionarissen die voor een belangrijk deel de agenda van de krant bepalen. ‘’Dat gevaar dreigt. We moeten oppassen dat we niet wegzakken. We mogen geen krant worden die alleen maar volgt.’’ Dat ‘de Leeuwarder’ vrijwel nimmer in de hand brandt als je hem uit de brievenbus pakt, wijst Mulder van de hand. Gevraagd naar echte hete primeurs noemt hij affaires rond OLAF, Gouden Daam (bij Heeg), Frima, Rendac en de Leeuwarder burgemeesterskwestie. Maar is dat niet wat al te mager? Dagelijks honderd journalisten in de weer die eens per twee jaar een zaak tot op de bodem uitzoeken? ‘’Er zouden meer journalisten met het nieuws bezig moeten zijn, dat is waar.’’

De wal lijkt ook bij ‘de Leeuwarder’ het schip te keren en de ambitie om zaken tot op het bot te willen uitzoeken lijkt niet groot. ‘’Het maken van een krant is een herhalingsoefening’’, zo zegt Mulder. Een herhalingsoefening waar de hoofdredacteur mee doorgaat, bij de LC. ‘’Ik had niet het idee om hier mijn vut te halen, maar ik vrees dat het er toch van komt. Of de redactie moet me naar huis willen sturen.’’ Hij gniffelt en hapt vrolijk in zijn broodje zalm.

Andries Veldman

……………………………………….

Kan een journalist lid zijn van de Rotary? ‘’Waarom niet?’’ Hoofdredacteur Rimmer Mulder van de Leeuwarder Courant is lid van de Rotary en vindt dat dit moet kunnen. ‘’Het kan heel goed als je je eigen onafhankelijkheid maar kunt bewaren. Je moet je tegenover de lezers kunnen verantwoorden wat je doet. De inhoud van de krant is niet te koop. Ik heb er wel vriendschappen door verspeeld.’’

……………………………………

Ook interessant:  Wiegel: ‘We bespraken alles met LC’