Peter Schleiffert: Soms vragen ambtenaren ons hoe het moet

Ook deze herfst weer enkele prachtige verhalen opgediept uit ons archief; april 2023

‘Soms vragen ambtenaren ons hoe het moet. Dan zijn wij gemeenten aan het uitleggen hoe het werkt.’ De Leeuwarder Peter Schleiffert werkt met zijn bureau Schleiffert Advies en Ondersteuning voor kleinschalige ondernemers in de zorg in Noord-Nederland. Een branche die hevig in beweging is en waar het wiel regelmatig opnieuw wordt uitgevonden. Met verbazing en lichte ergernis oordeelt Schleiffert over de gang van zaken. ‘Ik lees regelmatig over ‘samen’ en ‘verbinding’, maar moet toch helaas constateren dat de ambtenaar te vaak lijnrecht tegenover de burger staat. Wat overigens in de meeste gevallen meer aan het apparaat dan aan de persoon ligt.’

De kranten staan er vol van. De ene keer gaat het om het astronomische bedrag van 100 miljard euro dat jaarlijks omgaat in de zorg, de andere keer over dubieuze zorgaanbieders die winsten opstrijken die niet in verhouding staan tot hun prestaties. En daarbij komt ook nog eens dat maar liefst een derde van de jongeren te maken heeft met een of andere vorm van zorg. Kort samengevat: een zorgelijke toestand. Welke kant gaat dit op? ‘Ik constateer, om toch maar positief te beginnen, dat er in het gecompliceerde zorgstelsel (de uitvoering van alle regels) verbetering waarneembaar is. En dat van een deel van de zelfstandige zorgaanbieders afscheid wordt genomen’, zegt Peter Schleiffert. Dit afscheid beschouwt hij overigens niet als louter positief. ‘Je krijgt nu ook verschraling van de zorg. Het aanbod wordt minder en dus ook de best passende zorgverlening. Als voorbeeld geef ik zelfstandige psychiaters, die stoppen. Ze gaan weer bij grote instellingen werken en die hoef je na vijf uur niet meer te bellen.’

Peter Schleiffert, ook bekend als coördinator van Jeugdland, heeft aan de Balthasar Bekkerwei een familiebedrijf. Zijn vrouw verliet pal voor de coronaperiode van achter de balievan de Jumbo Van Loonstraat; tante, eerst werkzaam in de detailhandel, voelt zich hier inmiddels als een vis in het water, zus stond achter de marktkraam van bakker Rudie de Groot en werkte later in een benzinestation. Peter kwam via de Pabo en een studie Small Business en Retail Management als stagiair op een zorgboerderij terecht. Hij was, voordat hij in de zorg-adviesbusiness stapte, eerste verkoper bij de Leeuwarder en Groninger Hema en droomde van een eigen winkel.

Het kwartet is nu bezig de administratieve rompslomp, want zo mag je het gerust noemen, van tientallen zorgondernemers in goede banen te leiden. ‘Ons kantoor heeft drie poten. Ten eerste: zorgen wij dat elke maand voor elke cliënt een juiste factuur naar de juiste partij gaat. Daarnaast implementeren we een elektronisch cliëntendossier, waarin bijvoorbeeld iedere ouder kan zien wat er rond hun kind gebeurt en als derde poot zijn wij actief bij het ondersteunen van zorgondernemers om de kwaliteit van hun organisatie te verbeteren. We helpen ondernemers bij hun certificering van een kwaliteitsmanagementsysteem. In dat geval treed ik steeds meer op als coach (‘al die coaches, vaak zelfbenoemd, daar ben ik eigenlijk op tegen’). Ze lopen tegen vraagstukken aan als: wil ik als ondernemer wel meebewegen in wat de gemeenten van mij vragen?’

De overheid heeft de deur wel erg wijd open gezet, zegt Schleiffert als hem gevraagd wordt hoe het komt dat de zorgindustrie zo is uitgedijd. Het gevaar dat ondeskundige en frauduleuze partijen zich als aanbieders van zorg manifesteren is meer dan actueel. Maar hoe kan het dat er zoveel mensen, en vooral jongeren, zorg nodig hebben? ‘Dat komt door de wetgever. Die heeft het recht en de betaling van zorg prominent op de agenda gezet. Men ontdekte dat er veel achter de voordeur gebeurt wat niet pluis was en wat men voorheen niet wist of niet echt wilde weten. Daaruit vloeide voort dat er een bijna onbeheersbare zorgverlening is ontstaan.’ Met het recht op zorg wordt de kat op het spek gebonden. ‘Als jouw kind slecht leert, dan kun je op kosten van de gemeente een therapeut inschakelen. Voorheen zou je zeggen: dat betaal ik zelf (als ik dat kan). Nu moet de maatschappij élke vorm van zorg maar ophoesten, want het staat in de wet. Ik ken precies de teksten waarmee ik succesvol een aanvraag kan indienen. Vind ik dat goede besteding van maatschappelijke gelden? Nee. Maar dat er iets moest gebeuren om de jeugd een betere kans te bieden is natuurlijk wél waar. De juiste methode hebben we echter nog nergens gevonden denk ik. Rond zorgaanbieders spelen allerlei ethische kwesties die we hier op kantoor regelmatig bespreken.’

Gemeentes en provincies voeren allemaal op hun eigen manier het zorgbeleid uit. ‘In Friesland gaan we nu van 280 aanbieders naar ongeveer 150 voor specialistische jeugdhulp. Dan wordt er gezegd: met minder partijen zou het goedkopere en betere zorg moeten zijn. Dat is wat wethouders vaak lijken te denken. Ik heb zo mijn twijfels hierover. Of men probeert met nieuw beleid de wachtlijsten te laten verdwijnen. Hoe gaat dat dan in de praktijk?’ Overheden, zoals gemeenten, willen maar al te vaak het wiel opnieuw uitvinden, stelt Schleiffert. In de drie noordelijke provincies is de aanpak verschillend geregeld. ‘Waarom? Omdat ze eigenwijs zijn. In Friesland wordt een bedrag vastgesteld om doelen te bereiken. In Groningen hanteert men meerendeels nog het beleid van uurtje-factuurtje. In Drenthe wordt er een vast bedrag per maand ter beschikking gesteld om de doelen te bereiken. Ik ben voorstander van de Drentse aanpak, dan heb je een niet al te zware administratieve last op je schouders en blijft het zicht wel op het zorgdoel gericht.’ Ondanks mooie koepelverenigingen, zoals de Vereniging Friese Gemeenten of de Vereniging Nederlandse Gemeenten, die eenheid in beleid zouden moeten voorstaan, is van gemeenschappelijkheid in de aanpak van de zorg weinig te bespeuren. ‘De decentralisatie heeft zijn vruchten nog zeker niet afgeworpen.’

Die wirwar zorgt voor bedrijvigheid aan de Balthasar Bekkerwei. ‘Na drie à vier jaar volgt er weer een aanbestedingsprocedure voor de zorgondernemers. Dat is niet hun ding. Zij willen zorg verlenen.’ Schleiffert bracht recent samen met een andere spil in het werkveld veertien zorgverleners bij elkaar die een juridische procedure tegen de gemeenten aangingen en die wonnen al zijn klanten. ‘We hebben afwijzingsbrieven van de aanbesteding specialistische jeugdzorg verzameld en konden voorzichtig concluderen dat er van specifieke beoordeling nauwelijks sprake was. Gemeentelijke inkopers hebben steken laten vallen, er is niet in alle gevallen eerlijk geoordeeld in de procedure, concludeerde de rechter. We willen advies en ondersteuning geven met een rechte rug. Soms raad je af om bezwaar aan te tekenen, soms tast je af of je een zorgaanbieder als klant wilt. Het zijn ethische afwegingen die actief in ons werk gebruiken. Dit is wie wij willen zijn: ondersteuner van ondernemers, maar zeker ook lid van de maatschappij en dus belastingbetaler.’

Andries Veldman