Onvoldoende zicht op resultaten van Centra voor Jeugd en Gezin

(tekst: Algemene Rekenkamer)

Onvoldoende zicht op resultaten van Centra voor Jeugd en Gezin

Kwaliteit en effectiviteit van gemeentelijke Centra voor Jeugd en Gezin lastig te vergelijken

Gezamenlijk onderzoek van gemeentelijke rekenkamers en Algemene Rekenkamer

Gemeenten hebben onvoldoende zicht op de resultaten van hun Centra voor Jeugd en Gezin (CJG�s) en geven daar zelf nog weinig sturing aan.
De centra zijn nog volop in ontwikkeling en hebben bewust de ruimte gekregen om hun zorgaanbod af te stemmen op de lokale omstandigheden en vraag. Het is wenselijk dat de staatssecretaris van VWS in samenspraak met de VNG een methode ontwikkelt om de prestaties van CJG�s te meten en de kwaliteit van hun zorg te vergelijken.

Deze aanbeveling doet de Algemene Rekenkamer, die samen met 32 gemeentelijke rekenkamers het functioneren onderzocht van Centra voor Jeugd en Gezin in 42 gemeenten. De resultaten zijn niet representatief voor alle gemeenten, maar geven wel een goed beeld van de ontwikkeling van de CJG�s in Nederland.
Uit het onderzoek blijkt dat de CJG�s die zijn ingericht om de zorg voor de jeugd in de gemeenten uit te voeren onderling grote verschillen vertonen naar organisatievorm en focus. Die veelvormigheid is mede het resultaat van lokaal uiteenlopende zorgbehoeften. Er bestaat in gemeenten veel onduidelijkheid over �toetsbare termen� waaraan de centra moeten voldoen, stelt de Algemene Rekenkamer. Dit komt omdat gemeenten niet hebben omschreven welke maatschappelijke doelen de CJG�s moeten nastreven.

Jeugdbeleid verder gedecentraliseerd
Het rapport �Centra voor Jeugd en Gezin in gemeenten�, dat op 13 juni is aangeboden aan de Tweede Kamer, is mede gebaseerd op een reeks rapportages van 32 lokale rekenkamers. Het overkoepelende rapport van de Algemene Rekenkamer is het eerste resultaat van een gezamenlijk onderzoek naar een beleidsterrein. De rekenkamers zochten samenwerking vanwege de gedeelde verantwoordelijkheid van Rijk en gemeenten voor het jeugdbeleid.
In de jaren 2008-2012 heeft de rijksoverheid in totaal � 1,2 miljard besteed in de vorm van een �brede doeluitkering Centra voor Jeugd en Gezin�. Alle gemeenten in Nederland waren verplicht om een CJG te openen dat als �laagdrempelig inlooppunt� bereikbaar is voor de plaatselijke bevolking. De centra zijn ook verantwoordelijk voor de co�rdinatie van de zorg in de betreffende gemeente tussen uiteenlopende instanties en hulpverleners. In het nieuwe stelsel van de zorg voor jeugd is � nog meer dan nu het geval is – een spilfunctie weggelegd voor het Centrum voor Jeugd en Gezin of een vergelijkbare gemeentelijke organisatie.

Bekendheid met CJG vergroten
In haar overkoepelend rapport signaleert de Algemene Rekenkamer dat de gemeentelijke Centra voor Jeugd en Gezin nog volop in ontwikkeling zijn. Gemeenten en zorgverleners hebben de afgelopen vier jaar veel aandacht besteed aan het openen van inlooppunten, aan afspraken over het tijdig signaleren van risicojongeren en aan de onderlinge co�rdinatie. Het ontbreekt echter aan een referentiekader waarmee de doelen, kosten, effecten en klanttevredenheid van de centra kunnen worden vergeleken. Bij de verdere ontwikkeling van de Centra voor Jeugd en Gezin moet daarom aandacht worden besteed aan een herkenbaar begrippenkader en een duidelijkere aansturing door de gemeentelijke overheden. Ook kan volgens de Algemene Rekenkamer meer worden gedaan om de bekendheid met het werk van de CJG�s bij burgers te vergroten en om het signaleren van risicojongeren te verbeteren. Zij raadt de minister van VWS aan om samen met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten in de periode tot aan de overgang naar het nieuwe jeugdzorgstelsel een stimulerende en faciliterende rol te blijven vervullen, bijvoorbeeld door het defini�ren van prestatie-indicatoren en een financieel kader met bijbehorend instrumentarium voor verantwoording.

Controle door de Tweede Kamer
Vanwege de verantwoordelijkheid van het Rijk voor het algemene stelsel van jeugdbeleid moet de staatssecretaris van VWS periodiek verantwoording afleggen aan de Tweede Kamer over de voortgang en effectiviteit van het jeugdbeleid. Het is dan ook gewenst dat de staatssecretaris aan gemeenten en Tweede Kamer snel duidelijkheid geeft welk type informatie zij nodig heeft over de inzet en de effectiviteit van de gemeentelijke CJG�s, zo raadt de Algemene Rekenkamer aan in haar rapport.

Reactie staatssecretaris
In haar reactie op het rapport meldt de staatssecretaris van VWS dat samen met het Ministerie van Veiligheid en Justitie en de VNG zal worden vastgesteld welke informatie Rijk en gemeenten nodig hebben om hun verantwoordelijkheid waar te maken. Dit moet gebeuren met een minimum aan bureaucratie, stelt de staatssecretaris.