Onderzoek Jongerenadviesraad: Spijbelaar zit gewoon met vriendje thuis

Uit het onderzoek van de Leeuwarder Jongerenadviesraad over spijbelen (hieronder het hele rapport) komen enkele bijzondere conclusies naar boven:

– Een harde kern spijbelt veel
– Waarom? De school is te saai
– Waar zit men als men spijbelt? Gewoon thuis
– Wat zeggen de ouders? Die weten vaak van niks
– Wat zegt de school? Die weet ook vaak van niks
– Wat is een van de oorzaken? De vele tussenuren

++

Advies van de Jongeren Advies Raad
Spijbelen, in het perspectief van de jongere

Voorwoord

Door enige uitspraken in de lokale politiek over de relatie tussen coffeeshopbezoek en spijbelen. is er bij de, vrijwel geheel uit nieuwe leden bestaande, Jongeren Advies Raad de vraag ontstaan of dat eigenlijk wel van invloed is, die coffeshops. Na wat discussie binnen de raad is er besloten om de vraag wat breder te trekken: ‘Waarom spijbelen jongeren eigenlijk?� �en wat zouden we daar aan kunnen doen?�.

Omdat dit een te grote vraag is om als JAR te beantwoorden, is er besloten om een enqu�te te maken over spijbelen, de oorzaken en de gevolgen. Dit om zo een zo groot mogelijke groep jongeren een stem te geven en het advies zoveel mogelijk draagvlak te geven onder de jongeren zelf.

Hierbij moet gezegd worden dat dit, voor de huidige leden althans, de eerste keer is dat er op deze manier gewerkt word. Het proces om tot dit advies te komen is daarom niet alleen van belang, ook de leerervaring van de JAR-leden (Wat is een enqu�te? Hoe verwerk je de gegevens?). Het resultaat van het onderzoek is dan ook geen wetenschappelijke studie van spijbelgedrag, maar hopelijk wel een goede weergave van de mening van verschillende jongeren over dit onderwerp.

Dit onderzoek vullen we aan met enkele adviezen over hoe de JAR denkt hoe men het spijbelgedrag kan verminderen of aan kan pakken.

Werkwijze, de enqu�te

Hier een korte toelichting van de door de JAR ontworpen enqu�te:

De vragen zijn op te delen in 4 categorie�n.

1 en 2 � Met wie hebben we te maken?

Het is natuurlijk van belang om te weten waar je informatie vandaan komt.
Vandaar gaan de eerste vragen over leeftijd en niveau. Andere persoonlijke gegevens zijn niet van belang voor het onderzoek. We kunnen zo verschillen in kaart brengen en kijken naar de diversiteit van de respondenten.

3 t/m 7 � Spijbelgedrag vragen.

Met deze vragen proberen we het spijbelgedrag van de jongeren in kaart te brengen. Dit doen we door er achter te komen hoe vaak, waarom en waar de jongere spijbelt. Maar ook wat ze doen tijdens het spijbelen en wanneer ze zeker niet zouden spijbelen.

8 en 9 � Gevolg vragen.

We wilden graag weten wie op de hoogte zijn van de spijbelgedrag van de jongeren en wat de consequenties zijn. Wordt dit genegeerd, geaccepteerd of gestraft?

10, 11 en 12 � Reflectie op eigen handelen

Met deze vragen wilden we zien hoe de jongeren zelf denkt over zijn spijbel gedrag.
Vinden ze zelf wel dat ze goed bezig zijn? Denken spijbelende jongeren dat ze het jaar halen?

Hoeveel en waar?

Er zijn 302 enqu�tes ingevuld. Omdat niet alle vragen op iedereen van toepassing waren zijn er vragen die minder vaak zijn beantwoord. Het enqu�teren is gedaan door leden van de JAR, op veel verschillende locaties. Iedereen heeft ze op eigen school en andere scholen in Leeuwarden in pauzes laten invullen. Enkele Jongerenwerkers hebben in de jeugdsoos enqu�tes uitgedeeld
We zijn ook de stad ingegaan om daar jongeren te enqu�teren (Waagplein, Mcdonalds enzovoort).

Waarom daar?

Tijdens school pauzes komen alle niveaus, richtingen en leeftijden samen. Dit is een zeer geschikt moment om te enqu�teren. De JAR leden zitten op veel verschillende scholen en zijn langs andere locaties gegaan om een diverse groep te enqu�teren. Omdat in de stad ook altijd diverse groepen jongeren zijn leek ons dat ook een geschikte locatie.

Reacties

De reactie vanuit de jongeren en scholen was erg positief. De meeste jongeren namen het heel serieus en vonden het een ook leuke enqu�te om aan mee te werken. Doordat de jongeren, door jongeren zijn gevraagd om mee te doen, bleef tijdens heel het onderzoek een fijn gevoel van bereikbaarheid en laagdrempeligheid. Dit heeft ook geleid tot leuke gesprekken tussen jongeren over spijbelen. Over het algemeen zijn jongeren heel blij om te horen dat we een groep zijn die hun stem wil laten horen in Leeuwarden.

Valkuilen

Onze sterke punt is ook onze valkuil. Veel jongeren namen ons serieus omdat ze zich betrokken voelen en zich met de raad kunnen identificeren. Door dat er haast geen leeftijdsverschil is, is de drempel laag. Zij vullen de enqu�te ook serieus in.
Andere jongeren nemen het juist minder serieus omdat het door jongeren wordt gedaan. Dat zou een van de redenen kunnen zijn voor de jongeren om niet alle enqu�tes helemaal serieus in te vullen. De uitslag is daarom niet minder van waarde, het grootste deel is serieus ingevuld en ook minder serieuze respondenten hebben een aandeel kunnen leveren.

Voor de volgende keer zouden we misschien meer een toelichting kunnen geven, over wie we zijn en wat we doen. Dat zou meer begrip en betrokkenheid met zich mee kunnen brengen bij jongeren.

Doordat we geen vragen hebben gemaakt voor jongeren die niet spijbelen hebben we op sommige vragen lege plekken. Dit hadden we kunnen compenseren door ook vragen te maken met betrekking tot de niet spijbelende jongeren.

Resultaten per vraag

VRAAG 1: LEEFTIJD
Totaal aantal ingevulde: 216

13 jaar 10 %
14 jaar 11 %
15 jaar 37,00%
16 jaar 26 %
17 jaar 14 %
18 jaar 2 %

VRAAG 2: OPLEIDING
Totaal aantal ingevuld: 174

SVO 1 %
LBO 1 %
VMBO 42 %
HAVO 20 %
VWO/GYM 30 %
MBO 6 %

VRAAG 3: HOE VAAK SPIJBEL JE?
Totaal aantal ingevuld: 202

Nooit 22 %
Bijna nooit(1 of 2 keer per jaar) 33 %
3 tot 6 keer per jaar 17 %
Elke maand 19 %
Elke week 9 %

VRAAG 4: WAAROM SPIJBEL JE?
Totaal aantal ingevuld: 175

School is te saai/niet interessant genoeg 57 %
School is te moeilijk 3 %
Ik word gepest 3 %
Ik moet thuis helpen met belangrijke dingen 5 %
Anders namelijk; te druk, tussen uren, geen zin, ik spijbel niet (meest voorkomende) 32 %

VRAAG 5: WANNEER SPIJBEL JE ZEKER NIET?
Totaal aantal ingevulde: 89

Leuke les/docent 11%
Belangrijke les/toets 67 %
Bij strenge docenten 10 %
Ik zou nooit spijbelen 12 %

VRAAG 6: WAAR BEN JE ALS JE SPIJBELT?
Totaal aantal ingevulde:

Thuis 43 %
In de wijk, supermarkt 14 %
Buiten (bankjes/onder dakjes) 13 %
Centrum 15 %
In de kroeg/caf� 2 %
In de coffeeshop 2 %
Anders (overal/op school/bij vriendje). 11 %

VRAAG 7 : WAT DOE JE DAN?
Totaal aantal ingevulde: 280

Anders (slapen/huiswerk/leren/roken/lezen/vriendje) 30 %
Rondje stad/shoppen 23 %
Gamen 15 %
Park 10 %
Blowen 7 %
Alcohol drinken 5 %
Skaten/sporten 5 %
Thuis helpen/voor iemand zorgen 5 %

VRAAG 8: WIE WEET HET?
Totaal aantal ingevulde: 302

Vrienden 36 %
Klasgenoten 28 %
Broers/zussen 11 %
Ouders 10 %
Anders 10 %
School 5 %

VRAAG 9: WAT ZIJN DE GEVOLGEN DAAR VAN?
Totaal aantal ingevulde: 212

Niets 27 %
Inhalen van gemiste uren 26 %
Boos gesprek 25 %
Straf 9 %
Schorsing 1 %
Anders, 12 %

VRAAG 10: GA JE KOMEND JAAR OVER?
Totaal aantal ingevulde: 188

Ja 98 %
Nee 2 %

VRAAG 11: BEN IK GOED BEZIG?(cijfer)
Totaal aantal ingevulde: 182

10 12 %
9 11 %
8 26 %
7 30 %
6 16 %
5 2 %
4 2 %
2 1 %
3 –
1 –

Vraag 12: De stem van de jongeren

Een verzameling van de verschillende losse opmerkingen die jongeren bij de enquete hebben ingevuld. Hieruit blijkt soms meer dan uit de droge resultaten van het onderzoek zelf.

�Spijbelen is dom!!!� 15 jaar VWO/GYM spijbelt nooit

�Ik vind het goed dat deze enqu�te er is omdat je zo achter het probleem kan komen en zien wat jongeren tegenwoordig wel doen.� 17 jaar MBO spijbelt 1 of 2 keer per jaar

�Ik ben voor thuisonderwijs!� 16 jaar VMBO spijbelt elke week

�1040 uren moet afgeschaft worden.� 18 jaar VWO/GYM spijbelt elke week

�Vorige jaar op de middelbare school spijbelde ik best veel omdat ik de lessen saai vond maar nu veel minder omdat ik een leuke opleiding doe!� 17 jaar MBO spijbelt elke maand

� Ik spijbel alleen als ik lang moet wachten voor lessen of de leraar komt niet.� 15 jaar VWO/GYM spijbelt 1 of 2 keer per jaar

�Ik heb echt spijt dat ik nu niet spijbel, want dit is een saaie les� 16 jaar VMBO spijbelt elke maand

�Ik vind dat iedereen wel eens recht heeft op wat spijbel uurtjes, als je het maar in de hand kan houden� 15 jaar VMBO spijbelt elke maand

�Als mensen spijbelen is dat niet zonder reden. We hebben veel te lange dagen en geen vrije tijd meer hebben. Mensen maken geen huiswerk meer omdat ze geen tijd hebben. Elke dag tot kwart voor 4 is veel te lang! Vooral als er nutteloze uren tussen zitten.� 15 jaar VMBO spijbelt nooit

�Spijbelen heeft geen nut� 15 jaar VMBO spijbelt nooit
�Ik vind het goed dat jullie dit doen� 16 jaar HAVO spijbelt elke maand

�Jullie moeten school echt leuker maken om spijbelgedrag te voorkomen.� 15 jaar VMBO spijbelt nooit

�Spijbelen is slecht!!!� 17 jaar HAVO spijbelt 1 of 2 keer per jaar

�Het is stom op te spijbelen want dan mis je veel.� 15 jaar VMBO spijbelt 1 of 2 keer per jaar

�Ik zou niet ik in het examenjaar spijbelen want dat kost je heel veel moeite om weer bij te komen maar soms; waarom niet!?� 15 jaar VMBO spijbelt 1 of 2 keer per jaar

� Ik vind dat jongere spijbelen omdat er nooit wat leuks gedaan word vooral bij examenjaar, dan leer je veel en ligt er veel druk op je. Als we wat doen ter ontspanning dan mindert het wel.� 15 jaar VMBO spijbelt 1 of 2 keer per jaar

�VMBO was gewoon belachelijk saai maar als het om toeten ging heb ik altijd goed geleerd en op tijd stukken ingeleverd, dus wat dat betreft kon school niet zeuren en heb ik mijn examens gehaald.� 17 jaar VMBO spijbelt elke week

�Leuke enqu�te heb nog nooit zo een enqu�te ingevuld. Leuk dat mensen dit bedenken ik zou zeggen; fantastisch perfect ga zo door!� 18 jaar HAVO spijbelt elke maand

�Ik heb nog nooit gespijbeld.� 17 jaar VWO/GYM spijbelt nooit

�Ik slaap liever wat langer uit zodat ik fit op school ben, dan dat ik moe op school ben.� 16 jaar HAVO spijbelt elke week

�Maak de lessen wat leuker en start wat later.� 16 jaar VMBO spijbelt elke week

�Af en toe bestaan de noodzaak om te spijbelen� 15 Jaar VWO/GYM spijbelt soms om thuis te helpen

�Ik spijbel nooit maar het gaat wel slecht op school.� 15 jaar VMBO spijbelt nooit

Interpretatie

De meeste respondenten zijn tussen de 14 tot en met 17 en zitten op het VMBO, HAVO of VWO. Van de laagste opleidings-varianten zijn er slechts weinig die de enqu�te hebben gemaakt. Meer dan de helft van de ge�nqu�teerden geeft aan niet of bijna nooit te spijbelen. Iets meer dan een kwart geeft aan regelmatig te spijbelen.

Het spijbelgedrag wordt volgens de meeste respondenten veroorzaakt doordat de lessen oninteressant en/of saai zijn. Daardoor worden de lessen als onbelangrijk ervaren. Andere redenen die worden genoemd om het gedrag uit te leggen zijn uiteenlopend. Een groot deel van de respondenten heeft de categorie anders aangevinkt. Daarbij geven zij redenen aan als: te druk met (andere) school-dingen, tussenuren, geen zin (uitslapen). Opvallend is dat 5 procent van de respondenten aangeeft te spijbelen omdat zij thuis moeten helpen.

Scholieren geven aan dat zij in geen geval spijbelen bij een belangrijke les of toets. Verder is een leuke en/of strenge docent van invloed.

Op de vraag waar gespijbeld wordt geeft het gros van de respondenten aan dat zij dit thuis doen. Andere veelvoorkomende antwoorden zijn: Supermarkt of wijk, buiten en centrum. Kroegen of Coffeeshops zijn geen populaire spijbel plekken volgens de respondenten.

De activiteiten die tijdens het spijbelen worden gedaan zijn zeer uiteenlopend. Veel respondenten geven aan in de stad rond te lopen, thuis te gamen of in het park te zitten als het mooi weer is. Iets meer dan een tiende geeft aan tijdens het spijbelen te blowen en/of te drinken. Veel antwoorden vallen in de categorie �anders�. Antwoorden die in deze categorie eruit springen zijn: slapen, huiswerk/leren, lezen, vriendje/vriendinnetje.

Jongeren geven aan dat het spijbelgedrag vooral bekend is bij vrienden en klasgenoten. School wordt genoemd als de instantie die het minst op de hoogte is van het spijbelgedrag. Bij de consequenties van het spijbelen worden niets, uren inhalen en een boos gesprek als hoofd-consequenties genoemd. Straf en schorsing worden niet vaak gemeld als resultaat van het spijbelen.

De meeste respondenten geven aan positief tegenover zichzelf en het halen van dit schooljaar te staan. 2 procent slechts zegt te weten dat zij dit jaar niet zullen halen. De meeste respondenten geven zichzelf in het algemeen een 7 of 8 als cijfer.

Advies van de JAR

Aan de hand van de resultaten uit ons onderzoek kunnen we de volgende adviezen geven over het voorkomen van spijbelgedrag en de oorzaken ervan.

� Noodzaak lessen

Veel jongeren geven aan te spijbelen omdat zij het gevoel hebben dat de lessen niet belangrijk zijn. De inhoud wordt niet als noodzakelijk beleefd. Dit kan volgens ons alleen zo zijn als hier ook een kern van waarheid in zit. Jongeren geven namelijk ook aan nooit te spijbelen als ze weten dat er in de les iets belangrijks behandeld wordt of als er een toets is.
Ons advies is dan ook, zorg ervoor dat de inhoudelijke kwaliteit van de lessen beter wordt. Jongeren niet het gevoel krijgen voor niks een uur in een lokaal te moeten zitten. Elke les moet belangrijke informatie bevatten, anders kan hij evengoed niet gegeven worden.

� Vaker toetsen (?)

Wat ook zou kunnen werken is het vaker (onverwachts) toetsen van wat je hebt geleerd. Hierdoor moet je wel aanwezig zijn op school en doe je ook beter je best.

� Controle/Consequenties school

Opvallend is dat jongeren aangeven dat school maar beperkt op de hoogte is van het spijbelgedrag van de jongeren. En dat er naast dit (door jongeren zo ervaren) gebrek aan inzicht ook weinig tot slechts lichte consequenties zijn voor het spijbelen.

Wij vinden dit een belangrijke oorzaak van het gedrag. Wanneer er na spijbelen niet echt iets gebeurt, wordt het ook aantrekkelijk om het vaker te doen. Wij willen dan ook adviseren om bij het voorkomen van spijbelen bij het begin te beginnen, op de school zelf. Scholen zouden beter moeten controleren of leerlingen aanwezig zijn in de lessen en zouden ook altijd duidelijk moeten zijn in het bestraffen ervan. Als er geen consequenties zijn, stopt het gedrag ook niet.

� Tussenuren beperken

Iets waar wij tijdens ons onderzoek zijn achtergekomen, en waar we zelf niet aan hadden gedacht, is dat veel jongeren spijbelen wanneer zij veel tussenuren hebben. Het heeft voor de jongeren geen nut om voor een uurtje op school te blijven als zij daarvoor, soms meerdere tussenuren, moeten wachten.

Wij willen dan ook adviseren om tussenuren te beperken tot een minimum. Geef desnoods een uur dat na een aantal tussenuren valt een andere keer.

� Kroegen en Coffeeshops

Dit advies begon omdat een aantal JAR-leden het idee hadden dat de oorzaak van spijbelen vaak bij uitgaan, drinken en blowen wordt neergelegd. Maar uit ons onderzoek komt naar voren dat de meeste jongeren niet in kroegen of coffeeshops zitten. Ook geven de meeste respondenten aan dat zij niet blowen of drinken tijdens het spijbelen.

Ons advies is om het gedrag op de school en thuis aan te pakken en niet via de kroegen en/of coffeeshops. Daar zit maar een klein aantal van de spijbelaars.

� Ouders (thuis gespijbeld en zijn niet op de hoogte)

Wat verder opviel was dat er veel thuis gespijbeld wordt, terwijl er tevens aangegeven wordt dat ouder vaak niet op de hoogte zijn van het spijbelgedrag. Dit is wat ons betreft heel vreemd, omdat ouders bij spijbelen zo snel mogelijk op de hoogte moeten zijn.
Misschien is het zo dat de respondenten thuis spijbelen terwijl de ouders werken of dat zij niet op de hoogte zijn van de roosters van hun kinderen.

Wij adviseren dat scholen de ouders op de hoogte stellen van de roosters van hun kinderen als zij minderjarig zijn, omdat er een leerplicht is. Ook adviseren wij dat scholen ouders verplicht moeten informeren wanneer er gespijbeld word.

� School is vroeg, mogelijk later beginnen

Tot slotte geeft een aantal respondenten aan het moeilijk te hebben met de vroege tijden waarop school begint. Jongeren hebben moeite met vroeg opstaan, maar zouden wel komen als de les later op de dag zou beginnen.

Ons advies is om de lessen van scholen later te starten, om het zo voor jongeren makkelijker te maken om niet te spijbelen door verslapen.

Datum: Donderdag, 20 Januari 2011