Omrop coryfee Eelke Lok stopt

(tekst: Omrop Fryslân – onderin Stadsblad Liwwadders)

PARSEBERJOCHT – Programma-ynformaasje Fryslân DOK

25 augustus 2015

Eelke Lok
Fryslân DOK op snein 6 septimber

Nei 40 jier by Omrop Fryslân hat redakteur Eelke Lok de âldens berikt dat er mei pensjoen sil. Dêrmei komt in ein oan it tiidrek-Eelke op de Fryske radio en televyzje. Dizze Fryslân DOK stiet folslein yn it teken fan it ôfskied fan de sjoernalist Eelke Lok: in eigensinnige man dy’t nea om in miening ferlegen is.

Sjoch foar it folsleine parseberjocht en foar ôfbyldings op: http://www.omropfryslan.nl/parseberjocht/fryslan-dok-eelke-lok.

PERSBERICHT – Programma-informatie Fryslân DOK

25 augustus 2015

Eelke Lok

Fryslân DOK op zondag 6 september

Na 40 jaar bij de Omrop Fryslân heeft redacteur Eelke Lok de leeftijd bereikt dat hij met pensioen gaat. Daarmee komt er een einde aan het tijdperk-Eelke op de Friese radio en televisie. Deze Fryslân DOK staat volledig in het teken van het afscheid van de journalist Eelke Lok: een eigenzinnige man die nooit om een mening verlegen is.

++++++++++++++++++++++

(eerder gepubliceerd in het Stadsblad Liwwadders, 2009)

Eelke Lok, programmamaker Omrop Fryslân
‘De talkshow moet uitdagender. Ik mis het conflict’

Omrop Fryslân is voor journalist Eelke Lok een fantastisch bedrijf, maar zijn wens om een live tv-programma temogen presenteren is nog niet in vervulling gegaan. Een gesprek over teleurstelling, ambitie, veranderingen bij de Omrop, en over commissaris Linthorst Homan, Dirk Scheringa en het advies van Johan Derksen bij Cambuur. ‘Ik ben er nooit meer geweest.’

Eelke Lok (59), een van de gezichtsbepalende journalisten in Friesland, leek van de aardbodem verdwenen. Zeventien jaar presenteerde hij bij zijn werkgever Omrop Fryslân het goed beluisterde en dikwijls spraakmakende radioprogramma het Wapen van Friesland. Hij becommentarieerde tientallen sportwedstrijden in binnen- en buitenland en was vol in beeld tijdens de wekelijkse tv-talkshow Freed, waar politici van heinde en verre op milde toon werden uitgedaagd en terechtgewezen. De laatste jaren echter leek het alsof de journalistieke coryfee was beland in de krochten van het uitzendcomplex op het Leeuwarder industrieterrein De Hemrik.

Waar was je? ‘Och’, zo vertelt Lok fleurig aan een manshoge statafel in het Leeuwarder Oranje Hotel, ‘ik wie der wol, mar ik die andersoartig wurk. Ik heb net dertien documentaires gemaakt over de Friese Elfstedentocht. Dat is een bijzondere prestatie, zeker wanneer je bedenkt dat ik daar als journalist nooit bij ben geweest. In de archieven kwam ik beeldmateriaal tegen van het Polygoonjournaal (het prestigieuze bioscoopjournaal en min of meer de voorloper van het NOS Journaal) en dan ontdek je dat wat als Parrega wordt gemeld Parrega niet is. Als de verslaggever even later meldt dat de schaatsers bij Bolsward zijn, dan zie je ze al bij Arum ploeteren. Leuk. Dat historische aspect bevalt me enorm. Er liggen nu voorstellen om meer van dergelijke series te maken, over commissaris Linthorst Homan bijvoorbeeld.’

Dat wordt spannend. ‘Vergis je niet, als oral history is die man erg interessant. Er zijn nu nog mensen die je erbij kunt betrekken omdat die de commissaris nog hebben gekend. Niet spannend? Och, zijn vrouw was kleptomane en zijn zoon pyromaan. Zelf was hij Engelandvaarder en werkte samen met premier Gerbrandy in Londen. Hij had contact met de top van Philips. Zijn eigen broer heeft hij wegens heulen met de Volksunie uit diens ambt ontheven. Ik ken de geschiedenis nog onvoldoende, maar als je dat allemaal leest begint het verhaal al te leven. Dat van die kleptomane moet ik nog uitzoeken.’

‘Ik hoor nergens bij. Bij de Omrop zit iedereen in een clubje: nieuws, varia, sport, muziek, landelijke tv. Ik zit nergens bij. Daar heb ik wel wat last van gehad, maar ik ben er niet kwaad om. Eigenlijk vind ik het zoals het nu gaat heel plezierig. Ja, hoe dat kan? Dat zeg ik niet, want anders beschadig ik mensen.’ En toch is het leuk daar op het industrieterrein? ‘Omrop Fryslân is een geweldig bedrijf om bij te werken, ja, dat meen ik echt. Natuurlijk zou ik wel wat anders willen doen. Mijn liefste wens is een live tv-programma over politiek. Ik mag het bij ons niet doen. Dat is zo beslist. Spitich. Ik weet ook niet wat erachter zit, ze vertellen me niks. Misschien willen ze jonge gezichten. Geen idee. Ik vind de aanpak van de huidige talkshow te voorzichtig. Het mag wel wat uitdagender. Ik mis het conflict in de talkshow. In het Wapen van Friesland stelde ik me als een PvdA’er op tegenover een CDA’er en omgekeerd. Mijn bedoeling is ervoor te zorgen dat de mensen thuis te weten komen wat die man of vrouw over wil brengen. De mensen thuis worden door journalisten vaak onderschat. Daar komt bij dat politici vaak niet weten hoe mensen denken. Ze vragen aan ons hoe het allemaal zit. Hier bij de Omrop hoor ik dan wel van collega-journalisten: dat-en-dat hebben Pauw en Witteman in het gesprek met Dirk Scheringa laten liggen. Ik zie dat anders, ik heb het programma nog teruggekeken. Krijg je nee als antwoord, dan moet je daar soms genoegen mee nemen en vaak is dat verhelderend genoeg.’

‘Wij lijden onder het syndroom ‘zo moet radio gemaakt worden’. We beseffen te weinig dat er op een andere manier naar radio wordt geluisterd dan een tijdje geleden. Maar hou me te goede: ik weet het ook niet allemaal precies. Wel hoor ik veel commentaar op dat flitsende, dat snelle en die vele herhalingen. Het heeft ook met de overstelpende aandacht van de media te maken. Zo’n DSB-affaire had tien jaar geleden nooit dezelfde impact gehad als nu. Iedereen en alles komt aan het woord tot en met de toiletjuffrouw van Dirk Scheringa. Vroeger had je één camera en drie journalisten, nu honderd. Terwijl er niks méér gebeurt. De volgende Elfstedentocht komt als een vreselijkheid op ons af.’

De eens gevierde sportjournalist zul je op het sportterrein, het ijsstadion uitgezonderd, niet meer aantreffen. ‘Bij Heerenveen zeggen ze: tot de volgende wedstrijd. Bij Cambuur: ik schop je in elkaar. Toen ik er nog kwam, heb ik een geheim telefoonnummer moeten nemen. Tien jaar geleden ben ik ermee gestopt. De pers werd bij Cambuur na de wedstrijd in een soort container uitgenodigd. Daar begonnen ze, terwijl wij erin zaten, aan te scheuren, met een hoop gescheld erbij. Johan Derksen van Voetbal International gaf mij de raad om te stoppen. Ik ben er nooit meer geweest.’

‘Ik ben een jongen van de jaren zestig met als ideaal het Zweeds sociaal-democratische samenlevingsmodel. Dat houdt in: met elkaar rekening proberen te houden. Je hoeft natuurlijk niet altijd gelijk te krijgen.’ Het Zweedse model vormt de inleiding op de vraag hoe hij binnen de Omrop-organisatie ligt. Lok houdt niet van feestjes, is zelden op sociëtybijeenkomsten, moet uit hoofde van zijn functie als voorzitter van de ondernemingsraad naar het afscheid van zijn hoofdredacteur Hans Snijder, maar swingt dan niet mee in de partytent die naast het bedrijf staat opgesteld. Om voormalig hoofdredacteur-directeur van de provinciale omroep Pim Gaanderse liep hij het liefst met een wijde boog. Zijn relatie met interim Rein Tolsma is koel. Meer dan het noodzakelijke wordt niet gecommuniceerd. Ook hierover liever geen woord, maar Nagano 1998 betekende een stevige scheur in het ijs. ‘Se hiene my frege 10.000 gune te besunichjen. Dat haw ik dien, en doe kaam de meidieling: foar it takommende jier ha ik dy 10.000 der ek mar ôfhelle. Zo ga je niet met elkaar om. Dan creëer je verwijdering tussen werkleiding en werknemers.’

Over de media is in het afgelopen jaar meer geschreven en gesproken dan in al die tijd ervoor. De publieke omroep, waarvan Omrop Fryslân deel uitmaakt, lijkt in de luwte te gedijen. Maar schijn bedriegt. De discussie over de verhouding tussen het bedrag dat de provinciale omroep jaarlijks krijgt (een slordige 12 miljoen euro per jaar), het aantal mensen in vaste dienst (135), het van verschillende walletjes eten enerzijds en de geleverde prestatie anderzijds komt langzaam op stoom. De provinciale politiek kan zich moeilijk afzijdig houden nu er nieuwe spelers op de markt zijn verschenen, die in principe hun eigen broek op moeten zien te houden. Van nieuwe ontwikkelingen op mediaal gebied, zoals opkomende websites, de populariteit van de commerciële zender GPTV en een eventueel samenwerkingsverband met krantenuitgever NDC/VBK kan worden verwacht dat die ook een deel uit de overheidsruif willen ontvangen. Met de provinciale verkiezingen in zicht kan het bijna niet anders of er staan grote veranderingen op til. Alhoewel, het is wel Fryslân natuurlijk, zo constateren we in het Oranje Hotel.

Lok, geconfronteerd met deze luchtspiegelingen, is op zijn hoede. Hij wil zijn pensioenvoorziening niet voortijdig in gevaar brengen. Maar als voorzitter van de ondernemingsraad van Omrop Fryslân voorziet Lok op niet al te lange termijn grote veranderingen. De woorden haperen achter de haag zijner tanden maar ‘er zal zeker een discussie gevoerd gaan worden over de te voeren taal op Omrop Fryslân’. Het zou een revolutie in hoofdletters betekenen wanneer de zender afstapte van het volledig uitzenden in het Fries. ‘We zullen keuzes moeten maken of het onze primaire taak is, zoals sommigen dat zien, om als taalbevorderaar te functioneren.’

Vier jaar geleden werd Eelke Lok getroffen door een herseninfarct. Zijn rechterzijde was verlamd. ‘Ik koe net meer prate. In seach mij al sitten yn in rolstoel. Na vier dagen kon ik mijn pink bewegen en daarna mijn duim.’ Hij is er – afgeslankt, maar niet tè – weer helemaal: ‘Ik kan alles weer.’

Andries Veldman