Natuurmuseum ontwikkelt Friesland Onder water 3.0 – Investering: 1,4 miljoen

‘We hebben vrijwilligers bij de objecten van de tentoonstelling Animal Inside Out geplaatst die spontaan uitleg geven over wat er allemaal te zien is. Ze spreken de bezoekers aan en beginnen met hun verhaal. Het zijn geen suppoosten, maar animators.’ Directeur Gerk Koopmans van Natuurmuseum Fryslân pakt de zaken als het even kan anders aan. Hij zit dicht op de huid van zijn bezoekers. Zijn focus is continu gericht op de klanten van zijn museum met maar liefst 300.000 objecten. Die bezoekers, zo’n 60.000 per jaar, moeten gefaciliteerd worden en met een goed gevoel zijn museum verlaten. Zij moeten het Friese natuurverhaal verder vertellen. ‘Gisteren stond hier een gezin uit Limburg op de stoep. Dat gezin was om zeven uur ’s morgens op pad gegaan. In Leeuwarden waren ze nog nooit geweest. Dat is toch bijzonder?’

De tentoonstelling Animal Inside Out, een anatomische safari van Gunther von Hagens’ Body Worlds, belooft een blockbuster te worden. In de eerste tien dagen trok de bijzondere uitstalling al 5000 bezoekers, een keer zoveel als waarop werd gerekend. ‘In februari 2012 heb ik het eerste mailtje verstuurd om de tentoonstelling naar Leeuwarden te halen. Pas dit voorjaar is het mij gelukt.’ Aanvankelijk werd de boot door de tentoonstellingsmaker afgehouden. Koopmans kreeg opmerkingen te horen als: weet u wel waar u aan begint? En: wat is de hoogte van uw grootste deur? De Leeuwarder museumdirecteur liet zich niet afschrikken, maar had af en toe wel zijn twijfels. ‘Soms is je oog wat groter dan je maag. Bij het British Historical Museum in Londen werden de wenkbrauwen gefronst toen ik daar op de bel drukte om te informeren naar de tentoonstelling, daar kwamen dus in drie maanden 250.000 bezoekers… .’

De tijd van simpel een vitrine vullen, bordjes erbij plaatsen en het licht aandoen is definitief voorbij. Koopmans: ‘Mijn voorganger heeft het nieuwe beleid van co-educatie al ingezet: jong drukt op knoppen en laat filmpjes lopen en oud leest de bijbehorende teksten. Zo trek je diverse categorieën bezoekers naar het museum.’ Het Natuurmuseum Fryslân is eveneens succesvol in het sluiten van coalities. ‘De ene keer werken we samen met de Waddenvereniging, die het hele atrium onder water zet en de andere keer met Hoofdstad van de Smaak, waarmee we een smaakparadijs ontwikkelden.’

Het Natuurmuseum Fryslân is een kleine organisatie. Er werken zestig medewerkers, waarvan twaalf in vaste dienst. Daaronder de directeur, die zich als meewerkend voorman voorstelt en naar verhouding stevig op de trom slaat. De ontwikkelingen rond Culturele Hoofdstad zullen het museum in de kaart spelen, verwacht Koopmans. ‘Daar hebben we bij het binnenhalen van Animal Inside Out profijt van gehad. Het werd ineens gemakkelijker toen we dat etiket er op konden plakken.’ Koopmans vindt dat er vaart moet worden gemaakt met de concrete uitwerking van de plannen van Culturele Hoofdstad. ‘Als Culturele Hoofdstad de snelweg is, dan heb je invoegstroken nodig. Je kunt niet vanuit je garage meteen met honderdtwintig kilometer per uur de weg op. Je gooit niet je maaltijd direct vanuit de diepvries in de magnetron.’ Maar desalniettemin tintelt het volgens Koopmans nu al meer in Leeuwarden dan in de huidige Culturele Hoofdstad Mons, die hij onlangs bezocht. ‘Zo moet het dus niet. Ik vond dat een armoedige vertoning.’
De meewerkend voorman werkt ondertussen door aan wat zijn meesterproef moet worden. Met een knal wil Gerk Koopmans als pensionado over enkele jaren afscheid nemen. ‘De tocht door de boerensloot onder water was hier altijd al een gebeurtenis. Nu treffen we de voorbereidingen voor een nog grotere tocht onder water. Omdat het depot vrijkomt – dit verhuist naar een nieuwe locatie op het bedrijventerrein – kunnen we de boerensloot uitbreiden van zeventig vierkante meter naar vijfhonderd. We willen een opstelling maken met zout- en zoetwater, waar je met een klein vaartuigje doorheen kunt varen.’ De plannen voor Friesland Onder water 3.0 zijn ambitieus. De investering bedraagt zo’n 1,4 miljoen euro. Koopmans: ‘Wij zijn hét noordelijke Natuurmuseum.’

Topmusea van Gerk Koopmans:

Lower Eastside Tenement Museum in New York
Das Deutsche Hygiene Museum in Dresden
Imperial War Museum in Londen