Mooie flesjes, ballonverstuivers, de veelheid aan geurtjes en natuurlijk de verkoopsters

Heropvoering Nieuwestad

Door André Keikes

De tijd staat niet stil en wat geweest is komt nooit meer terug. Het kan gewoon niet, dat is bekend, maar soms zou je best eens willen ingrijpen. Niet een beetje, maar tot in detail.

Met heel veel geld en energie zou het moeten kunnen om de Nieuwestad en de belangrijke winkelstraten daar omheen helemaal terug te bouwen naar het beeld van de late jaren vijftig, vroege jaren zestig. Dat zal nog niet meevallen. Zo heb je de Achmeatoren en het nieuwe Provinsjehûs, die overal bovenuit steken, maar daar gooien we dan wel een doek overheen. De rest moet te doen zijn.

Via crowdfunding, want we leven nu immers wel in de eenentwintigste eeuw, gaan we de benodigde miljoenen binnenslepen, want subsidie zullen we er wel niet voor krijgen. En dan kan het beginnen, het zoeken van de architecten, de bouwvakkers en de acteurs, want alles moet kloppen. In Ivoorkust hebben ze het Vaticaan nagebouwd, in Japan stukken van Amsterdam, dus geen gemor dat dit onmogelijk is. En daarna gaan we met elkaar lekker jaren zestigje spelen.

Dames- en herendingen

Dat er voortdurend winkels komen en gaan is een gegeven dat een compleet beeld van het Leeuwarden in die tijd onmogelijk maakt. En wat de een als een icoon uit die jaren beoordeelt, kan de ander zich misschien wel niet eens herinneren. Als jochie van vijf of zes, ga je met je ouders mee, dus kom je in winkels die voor je vader of moeder van belang zijn.

Damesdingen bij de parfumerieën van Wanda en Kruiper op respectievelijk de Berlikumermarkt en de Groentemarkt, maar toch naast elkaar, met slechts de ingang van de Oude Oosterstraat er tussen. Wanda neigde wat meer naar een drogisterij, was goedkoper, erg vol ook, zoals veel winkels in die branche. Dumoree in het Naauw was er ook een. Dat de verkoper wist waar hij zijn spullen bewaarde, was al een prestatie van formaat. Enigszins vergelijkbaar met drogisterij/parfumerie/kapsalon H. de Boer op de Wirdumerdijk, tegenover de al genoemde reformwinkel van Ten Kampe.

Het waren zaken waar je ook als jongetje gefascineerd kon raken door de exotische kant van die Parijse luxewereld. Mooie flesjes, ballonverstuivers, de veelheid aan geurtjes en natuurlijk de verkoopsters, die beter dan anderen wisten wat make-up met je kan doen en er dus heel aantrekkelijk uitzagen. Kruiper was een zaak die een beetje allure wenste uit te stralen, een ware parfumerie, wat bij veel ‘gewoane Liwwadders’ al snel doorging voor arrogantie. Nu zou niemand dat meer zeggen van Douglas of Ici Paris, maar het waren dan ook schrale jaren. Nog steeds zit er kwaliteit in dat pand, alleen richt kledingbedrijf Jan Eringa zich op heren met allure.

Vaders, al hadden ze twee linkerhanden waar het op klussen aankwam, bezochten ijzerwarenzaken als Otma, Engelmoer en De Optimist, dan wel Postma op de Voorstreek of Auke Rauwerda. Otma gebruikte in advertenties de onnavolgbare reclameslogan ‘Otma Toch Maakt Alle’ en daarop los volgend het woord ‘sleutels’. Bijna goed, zouden we nu zeggen. Op Wirdumerdijk 21 was Otma lange tijd een vaste waarde. Zoals de drogist nooit misgreep, zo gebeurde dat ook bij Otma niet. Nuchtere mannen die wisten wat ze verkochten. Dat hoort bij de branche. Zonder witte jassen, maar toch echte adviseurs onder fel, blauwwit tl-licht.

Engelmoer op de Kelders, met een achterom naar de Grote Hoogstraat, waar later Bagels en Beans sterke, maar maatschappelijk verantwoorde koffie ging schenken, was ook zo’n plek met vergelijkbaar nuchtere vaklui. Goed adres voor ladders ook. De winkel zat eerst even verderop, naast Fahner lederwaren. Dat hun vakgenoten van Auke Rauwerda en Postma op de Voorstreek het nog steeds volhouden in tijden van megabouwmarkten mag een klein wonder heten.

De kennis bij de klussers is in de tussenliggende jaren natuurlijk enorm toegenomen, waarmee de adviezen van de winkeliers minder zwaar zijn gaan wegen, maar toch. Je koopt niet elke dag een cirkelzaag, dus wat weet je er dan eigenlijk van als zaagleek. ‘Wel voorzichtig zijn’, zei de verkoper bij Postma me eens, bij de aanschaf van zo’n potentieel zelfmoordwerktuig. Eenmaal aangesloten en in werking gezet, zag ik pas echt wat ik in huis had gehaald. Het ding heeft nog een paar jaar werkeloos op zolder gestaan, maar tot serieus cirkelzagen is het nooit gekomen.

In de hedendaagse angstmaatschappij, waarin we voor werkelijk álles gewaarschuwd worden (‘de elektriciteitsdraad niet doorknippen als de stekker in het stopcontact zit’) weten we inmiddels dat we toch eens wat moeten durven, willen we niet geheel stilvallen. Toch ben ik de verkoper bij Postma nog steeds dankbaar voor alle onheil die hij heeft weten te voorkomen. Een boek tikken met twee vingers gaat nog, maar met minder wordt het echt lastig.