Minder blauw op straat, maar meer opsporing, beleid en informatisering

(tekst: persbericht van Het Programma Politie en Wetenschap)

‘De sterkte van de arm’ en ‘Blauw, hier en daar’, 2 nieuwe uitgaven over de ontwikkeling van de politiesterkte in de reeks Politiewetenschap van het Programma Politie en Wetenschap.

De politiesterkte in Nederland is toegenomen, maar hiervan heeft vooral de opsporing geprofiteerd en in veel mindere mate de wijkagenten en basispolitiezorg.

Om feiten en fictie te scheiden is in opdracht van Politie en Wetenschap onderzoek gedaan door Andersson Elffers Felix (AEF) naar politiesterkte. Hoeveel politie hebben we? Hoe is die politiesterkte verdeeld over verschillende politietaken? En hoe zit het eigenlijk met de politiesterkte in Nederland in vergelijking met onze buurlanden?

Het onderzoek brengt de politiesterkte in Nederland in beeld en hoe deze is verdeeld over de verschillende politietaken. Ook laat het zien hoe dit zich verhoudt tot de situatie in onze buurlanden. Ten slotte zet het onderzoek de sterkteontwikkeling van de Nederlandse politie in de afgelopen 15 jaar af tegen nationale beleidsinvesteringen en daarmee verbonden opbrengsten. Het onderzoek bestaat uit een nationaal en een internationaal deel.

De sterkte van de arm. De ontwikkeling van de politiesterkte in Nederland.

Het onderzoek reconstrueert het politiesterktebeleid gedurende de periode 1994-2009 en brengt de landelijke beleids- en budgetimpulsen nauwgezet in kaart. Voor het eerst wordt daarbij ook nagegaan hoe veranderingen in de sterkte hebben doorgewerkt in enerzijds de verdeling van de (formatieve) sterkte binnen de korpsen over verschillende taakdomeinen, namelijk de basispolitiezorg, specialismen, ondersteuning en leiding & overhead. Anderzijds wordt zoveel mogelijk nagegaan wat van de extra politiesterkte terug te vinden is in de ”productie’ van de politie op landelijke prioriteiten. Daarbij is vooral gekeken naar opsporing, wijkgerichte politiezorg en de aanpak van probleemjeugd en geweld. Het onderzoek laat zien wat de gevolgen zijn van landelijke prioriteiten voor politiesterkte en -verdeling.

Zo blijkt de aanzienlijke sterktetoename na 1994 met bijna 40% overwegend ten goede te zijn gekomen aan de opsporing, beleidsondersteuning en informatisering. De verhoogde beleidsaandacht voor probleemjeugd en geweld is ook terug te vinden: de politi�le inspanningen en resultaten op deze punten zijn aantoonbaar verbeterd.
Al met al reflecteert de sterkteontwikkeling duidelijk de veranderde beleidskoers in de afgelopen jaren. Opvallend is wel dat het accent duidelijk is verschoven van ‘blauw’ in de basispolitiezorg naar de opsporing, op allerlei niveaus.
In dit nationale onderzoek zijn de formatie van het KLPD en de politiemensen die nog in opleiding zijn bij de Politieacademie niet meegeteld bij het totaalcijfer van 48.834 fte. Van het KLPD was geen formatieplan beschikbaar over een deel van de onderzochte jaren. De politiemensen in opleiding behoren niet tot de ‘harde’ formatie.

– Haagsma, J.H., R�mke, T.M., Smits, I., Van der Veer, E. & Wiebrens, C.J. (2012). De sterkte van de arm: feiten en mythes. De ontwikkeling van de politiesterkte sinds 1994. Andersson Elffers Felix (AEF). Politiewetenschap 59a. Politie en Wetenschap, Apeldoorn/Reed Business, Amsterdam, 2012.

Blauw hier en daar. Internationale vergelijking.
In dit internationale deel wordt de ontwikkeling van de politiesterkte in Nederland afgezet tegen die in een viertal buurlanden: Belgi�, Engeland & Wales, Denemarken en Nordrhein Westfalen. Het onderzoek is min of meer een vervolg op een soortgelijk onderzoek uit 1994, reden waarom dat jaar als ijkpunt is genomen. Uitgangspunt is het Nederlandse begrip van ‘de politie’: de taken die in Nederland door de politie worden gedaan, zijn leidend geweest voor de vergelijking. Daarom zijn in dit internationale onderzoek voor de vergelijkbaarheid van de landen de formatie van het KLPD in 2009 en de politiemensen in opleiding wel meegeteld bij het totaalcijfer van 55.599 fte. Het KLPD en aspiranten voeren namelijk wel politietaken uit. Gekeken is naar de volgende onderzoeksvragen:
– Hoeveel executief personeel heeft de Nederlandse politie vergeleken met de politie in de genoemde buurlanden?
– In hoeverre verschilt hun opleidingsniveau en hun takenpakket?
– Hoe verhouden eventuele verschillen zich tot de (relatieve) omvang van de bevolking enerzijds en het criminaliteitsniveau anderzijds?
Het onderzoek laat zien dat de sterktegroei sinds begin jaren ’90 verschilt van land tot land. In vergelijking met de buurlanden loopt Nederland nu redelijk in de pas, zeker waar het de totale omvang van de politie betreft. In 1994 scoorde Nederland net als Nordrhein Westfalen met ongeveer 1 agent per 400 inwoners nog relatief laag. Anno 2010 neemt Nederland met ��n agent per 297 inwoners een middenpositie in ten opzichte van Belgi� en Engeland & Wales aan de ene kant (met resp. 1 agent per 261 en 222 inwoners) en Denemarken en Nordrhein Westfalen (resp. 1 agent per 379 en 406 inwoners) aan de andere kant. Ook de verdeling over de basistaken en de verhouding politie en geregistreerde criminaliteit wijkt niet negatief af van die van de andere landen. Opvallend is wel dat de sterkte van de politie in Nederland veel nadrukkelijker onderwerp is van publiek en politiek debat en van expliciete beleidsturing, waarbij extra politiesterkte nadrukkelijk is gekoppeld aan de landelijke prioriteitstelling.

– Haagsma, J.H., Smits, I., Waarsing, H. & Wiebrens, C.J. ( 2012). Blauw, hier en daar: Onderzoek naar de sterkte van de politie in Nederland, Belgi�, Denemarken, Engeland & Wales en Nordrhein-Westfalen. Andersson Elffers Felix (AEF).Politiewetenschap nr. 59b. Politie en Wetenschap, Apeldoorn/Reed Business, Amsterdam, 2012