Mercurius, college en raad: Achter de schermen en tussen de coulissen

Achter de schermen en tussen de coulissen van de Leeuwarder lokale omroep Mercurius – deel 3

Wethouder Diks (PAL/GroenLinks): als we niet voor 16.00 uur antwoorden, zegt Jacobse dat we liegen

Dag TV is relatief een duur programma

‘Dag Isabelle, fijne vakantie gehad?’

Stapt D66 eindelijk eens over de eigen schaduw heen?

Wat wist PvdA-fractievoorzitter Sjoerd Feitsma. En wat wisten zijn fractieleden niet?

Uit de WOB-stukken c.a. opnieuw een kort vervolg op enkele voorgaande onthullingen.

(Research Liwwadders – aan de totstandkoming van dit onderzoek hebben meerdere medewerkers hun bijdrage geleverd)

Liwwadders heeft enkele geruchtmakende publicaties gewijd aan de Leeuwarder lokale omroep, en de werkwijze van het college van b. en w. van de gemeente en de raad in dit dossier. De in eerste instantie door Mercurius, en daarna ook door Liwwaddders, via de WOB opgevraagde stukken hebben veel vragen opgeroepen. Een deel van de gemeenteraad lijkt daarop te willen persisteren. Een groter deel laat het afweten, of is onvoldoende geïnteresseerd (dat kan, maar we zouden als burgers wel graag weten waarom).

Gezaghebbend onderzoek

Het betreft een gecompliceerd dossier. De financiële omvang is verwaarloosbaar. Niettemin zou er met een gezaghebbend onderzoek – en welke raadsfractie zou zich daartegen willen verzetten – eindelijk eens duidelijkheid over een serie van vragen zijn te verkrijgen.

Te  verwijzen valt naar de vorige publicaties. En naar de volstrekt ontwijkende antwoorden van b. en w. op vragen van Verenigd Links over het beschikbaar stellen van de WOB-stukken, in relatie tot de planning van de hoorzitting van het Commissariaat voor de Media.

Inzender Frans van der Borg

De inzender Frans van der Borg reageerde op de laatste bijdrage. Hij toonde zich wat “hulpeloos”. Iedereen zou gelijk hebben, en we moeten geen energie verspillen, en de gemeenteraad moet daadkracht tonen. Van der Borg heeft gelijk, maar als de meningen sterk verschillen, kan zijn veronderstelling dat iedereen gelijk heeft, moeilijk stand houden. Ook van der Borg zal moeten kiezen. En zin van onzin moeten onderscheiden.

Zalen Schaaf

Uit bronnen rond Mercurius hoorden we, dat Van der Borg zomer 2013 Mercurius uitnodigde voor een gesprek over de mogelijke huisvesting van de lokale omroep in het pand Zalen Schaaf aan de Breedstraat. Partijen wilden daar wel verder over in gesprek. Mercurius meldde dit in een overleg met wethouder Diks. Zij ging meteen op haar streepjes staan. Niet Van der Borg, maar de afdeling vastgoed (onderdeel van haar portefeuille ) ging hierover. Zij zou informeren, en bericht doen. Tot op heden – zo ongeveer een jaar geleden – is daarover bij Mercurius van de kant van de gemeente niets meer vernomen. In de WOB-stukken zijn daarover mails te vinden. Liwwadders wil ze Van der Borg tonen. En nogmaals, we geven het Van der Borg toe, het is soms een geweldig gejeremieer, maar des te meer reden om het eens goed uit te zoeken. De hulp Van van der Borg zal nodig zijn. Het is een detail, maar zoals Johan Cruijff al stelde, waar het op aankomt, dat zijn juist de details. In dit opzicht spreekt het onderwerp lokale omroep in de Leeuwarder politiek boekdelen. Ook hierover kan Piet van der Wal een boekje open doen. Raadslid Van der Wal (PAL/GroenLinks, en oud-vrijwilliger bij Mercurius) is tegenwoordig erg zwijgzaam.

Enkele details

1. DAG TV

De gemeente Leeuwarden betaalt jaarlijks voor DAG TV. Dit soms leuke, maar vaak onbedoeld lachwekkende en vooral gezagsgetrouwe discussieprogramma over de Leeuwarder politiek van Arjette de Pree – uitgezonden via Mercurius, maar gemaakt in opdracht van de raad – vergt een aardig bedrag per jaar (40.000 euro). De gemeente weet dus heel goed wat verantwoord tv-maken kost. De bijdrage voor het in omvang beperkte programma van De Pree is fors vergeleken met het jaarlijks budget voor de lokale omroep. De lokale omroep moet op dit moment alle uitzendingen  (radio en tv) met vrijwilligers maken. De faciliteiten voor Mercurius zijn uiterst beperkt. De raadsleden vinden dat – in meerderheid – heel gewoon. Net als de medewerkers van DAG TV ontvangen de raadsleden een behoorlijke beloning. De vrijwilligers van Mercurius, die, net als de raadsleden, het totaal van de gemeente in het vizier hebben, is dat niet vergund. Ook al maakt een grote groep van hen stevige werkweken van ruim boven de 40 uren.

In budget in combinatie met hun opdracht, gelet op uitzenduren en te investeren uren en inspanningen, een volstrekte wanverhouding. Er gelden verschillende criteria voor Mercurius in zijn complexe geheel, en een overzichtelijk programma als Dag TV.

De bijdragen voor programma’s als DAG TV worden niet in openbare raaddiscussies vastgesteld, maar in het “presidium”, de “commissie stiekem “ van de gemeente Leeuwarden, bestaand uit de fractievoorzitters.

2. Controller heeft het wel in de smiezen

Op 15 augustus 2013 mailt een ambtenaar aan de wethouder: “Vanmorgen heb ik nog kort overleg gehad met de controller (….) Het advies richt zich sec op de samenstelling van het PBO. Dat is wat het commissariaat vraagt. Een feitenrelaas over Mercurius past niet in het advies (….) Wellicht goed om te kijken of we met het feitenrelaas op een andere manier nog iets kunnen richting raad.”

De ambtenaar wordt naderhand op haar wenken bediend. Raadslid Feitsma (PvdA) vraagt in september 2013 in de commissie om een feitenrelaas. Niet over Mercurius, maar over de (afwezige) inspanningen van de wethouder om de twee aanvragers (LEO en Mercurius) op dezelfde golflengte te krijgen. De wethouder grijpt haar kans, en maakt er een feitenrelaas à la de ambtenaar van. De raad doorziet het niet. Had de raad zich maar aan het advies van de controller gehouden. Dan was er correct gehandeld, nu niet.

Op 24 september richt de wethouder Diks zich tot een ambtenaar:

“Ha Sietze, Nog niet alle verslagen van de BO’s zijn vastgesteld. Moeten we dat ook niet aangeven?

Groet, Isabelle Diks.“

Tamelijk brutaal. De wethouder en haar ambtenaren hebben een niet correct feitenrelaas voor de raad geproduceerd. Met citaten en bevindingen uit vertrouwelijk overleg (de BO’s). En de verslagen zijn nog niet geaccordeerd. En aan de gesprekspartner is geen toestemming gevraagd. De raad van Leeuwarden accepteert deze praktijken. Zelfs partijen, die het democratisch fatsoen hoog in hun vaandel schrijven, doen daaraan mee. Deze methode herhaalt zich, als de kwartiermaker Piersma allerlei gespreksverslagen produceert, waarvan de betrouwbaarheid in meerdere opzichten betwijfeld mag worden. Bij gebrek aan tijd (en interesse?) vindt de Leeuwarder raad in meerderheid het wel goed. Zorgvuldigheid en betrouwbaarheid blijken voor diverse partijen begrippen, die op het lijstje van prioriteiten heel laag genoteerd staan.

3. Griffier in de problemen

Vrijdag 13 september mailt een ambtenaar aan de wethouder: “Normaliter formuleert het college een voorgenomen besluit en legt dat aan de commissie/raad voor (….) In dit geval ligt er geen voorgenomen besluit van het college. Dilemma van de griffie: hoe te handelen.“ Uit de mail blijkt verder: de griffier vraagt aan de ambtenaren (die werken voor b. en w.) hoe dit valt aan te pakken. De ambtenaren zeggen onder meer tegen hem: “uitkomst van de behandeling moet zijn dat aan het eind duidelijk is waar de voorkeur van de raad naar uitgaat.”

Hier gaat het mis:  a) de griffier zou hier zelf, namens de raad, aan de touwtjes moeten trekken en b) de ambtenaren lichten hem onjuist voor. Net als b. en w. had de raad ook de mogelijkheid om geen voorkeur uit te spreken. In Leeuwarden lijkt het er op, dat de griffier het dualisme onvoldoende in de praktijk brengt.

4. Wethouder Diks mailt op 30 september 2013 aan een ambtenaar:

“En voor de volgende ronde, bijgevoegd de vragen van Gijs Jacobse en alvast een conceptbeantwoording (…..) Voor morgen 16.00 uur moet de mail uit, anders concludeert Jacobse, dat het college liegt! “Zowel de uitermate warrige antwoorden aan Jacobse, als de verklaringen op dit punt in de gemeenteraad, leken meer dan voldoende om de wethouder op dit punt het vuur na aan de schenen te leggen. In de raad gebeurde het niet. Partijen als D66 vonden het te moeilijk om goed te beoordelen. Zonder te doen wat daar bij hoort: zelf uitzoeken of laten uitzoeken.

Het CDA stelt in mei 2013 vragen over omroep Mercurius. De ambtenaar bericht aan de  wethouder onder meer: “Het PBO is compleet, en de omroep voldoet aan de ICE norm.” De wethouder bericht overeenkomstig aan het CDA.

Dit standpunt in mei 2013 is deze ambtenaar in september vergeten. In een brief aan de raad  van 3 september 2013 – naar aan te nemen valt geconcipieerd door de betrokken ambtenaar – laten b. en w. weten, dat de gegevens die Mercurius eind april 2013 heeft aangeleverd onvolledig waren. Onjuist: zie de ambtenaar in mei 2013, maar wel passend in de wijze van voorlichting aan de raad, waartoe b. en w. en ambtenaren ongeveer vanaf mei 2013 – zo valt te reconstrueren – hebben besloten. Interessant voor de raad om dat uit te zoeken. Maar jammer genoeg, gebeurt het niet. Daar valt aan toe te voegen, dat op de hoorzitting van 21 februari j.l. van het Commissariaat voor de Media in Hilversum ambtenaren van de gemeente opnieuw meenden te moeten opmerken, dat Mercurius in april  onvolledige, of  onjuiste gegevens aan het Commissariaat voor de Media had geleverd. Tot op het laatste moment dus pogingen om onjuiste informatie bij instanties als Commissariaat voor de Media en gemeenteraad ingang te doen vinden.

5. Feitsma trekt aan de bel. Al dan niet gemeend!

Er is een heel interessante mail van 11 augustus 2013 van Sjoerd Feitsma (dan nog fractievoorzitter/raadslid van de PvdA) aan wethouder Diks.

We citeren:

“Dag Isabelle, Fijne vakantie gehad? Of zit je er nog middenin?

Ik val je toch even “lastig” met een bekend dossier (…)

Ik zou graag informatie willen hebben over de laatste stand van zaken m.b.t. de licentie voor de lokale omroep. Zowel OOG als Mercurius hebben een aanvraag ingediend, heb ik begrepen. Ik zou graag willen weten wanneer meer duidelijkheid komt over de gunning, welke criteria daarbij een rol spelen en welke rol de gemeente cq. het  gemeentebestuur daarin speelt.

Het bestuur van Mercurius is/was bezig met een ronde langs politieke partijen, daarbij kwamen een aantal zaken aan de orde die om een antwoord vragen.

De brief over beëindiging van de bevoorschotting (eind juni) zou volgens Mercurius puur en uitsluitend gebaseerd zijn op uitspraken van de nieuw aangestelde en nu weer ex-redacteur.

Dit zou gebeurd zijn tijdens de avond waar raadsleden voor zijn uitgenodigd, maar die op het laatste moment werd geannuleerd (…) was hier overigens wel aanwezig.

Klopt dit? Mij lijkt toch dat de brief op meer dan dit gebaseerd moet zijn.

Ten tweede is over de inhoud van de brief geen contact opgenomen met Mercurius, ook dat lijkt mij vreemd. Een dergelijke brief kondig je eerst even aan, toch?

Mercurius geeft aan dat de vragen in de brief zijn beantwoord, maar dat hierop geen reactie meer is gekomen vanuit de gemeente. Correct? Ik hoor graag of hieraan gewerkt wordt. Lijkt mij voor dit dossier van groot belang.

Verder ben ik benieuwd of en zo ja hoe vaak er de afgelopen maanden besprekingen zijn geweest met Mercurius. Ik heb begrepen dat ook de Omrop interesse had in samenwerking, maar is afgehaakt. Waarom?

Tenslotte: is er dwingend geregeld dat er per 1 jan. een nieuwe omroep moet zijn, of kunnen we gunning aanhouden (dit ook met evt. afspraken nieuw collegeprogramma in het achterhoofd).

Ik hoor graag even.

Groeten , Sjoerd“

Mercurius deelt ons mee (april 2014) dat de antwoorden op deze vragen van Feitsma – voor zover door de wethouder verstrekt – door Feitsma nooit zijn teruggekoppeld naar Mercurius. Mercurius zou dat erg op prijs hebben gesteld. Het gesprek dat zomer 2013 met de PvdA-fractie is gevoerd, en waar de vragen van Feitsma aan de wethouder op zijn gebaseerd, verliep in een goede sfeer. Nadien stokte de communicatie nogal.

Pro LEO-advies

Het is interessant te constateren, dat uit de mail van Feitsma (11 augustus 2013) nogal wat – al dan niet geveinsde – onbekendheid met de materie valt af te leiden. Vreemd, omdat op dat moment de ambtenaar van de gemeente – zie relevante WOB-stukken – al een pro-LEO-advies in de pen heeft. Feitsma spreekt in zijn mail over aan aanvraag van OOG (de Groningse lokale omroep). Hij weet dus wel hoe de vork in de steel zit. Later in de raadsvergaderingen zal hij het “Groningse ‘karakter“ van de aanvraag van OOG/LEO ontstrijden. Een verhoor onder ede van de huidige wethouder Feitsma, over zijn rol, en kennis in diverse stadia, ten aanzien van de lokale zendmachtiging, zou veel kunnen ophelderen. De oppositie, inclusief D66, kan hiervoor een gezamenlijk initiatief ontwikkelen.

Zorgvuldigheid

In latere fasen beroemt de PvdA zich er op, dat zij hecht aan zorgvuldigheid in de procedures. De positie van de vrijwilligers wordt dan kortstondig als argument, of alibi, opgevoerd. Mercurius meent dat het aan die zorgvuldigheid in hoge mate heeft ontbroken. De uitlatingen van Feitsma – als raadslid – in een uitzending van Dag TV, over de zogenaamde vrijwilligers Boarnsterstim – moeten daarbij op hun merites worden bekeken. De stand van de informatie waarover in deze, en latere, fasen de PvdA-fractie beschikt – en daarbij mag onderscheid worden gemaakt tussen de fractievoorzitter en de andere raadsleden – verdient aandacht. Het heeft er de schijn van dat Feitsma de vragen met name stelt om de wethouder een kans te geven om onderling  een oplossing te vinden. Onderling, dat wil zeggen, in coalitieverband. De wethouder nodigt hem uit – in een mail zonder echte antwoorden op de vragen – voor een lekker etentje, in coalitieverband. Feitsma moet daardoor tevreden zijn gesteld. In elk geval vindt hij het, zoals gezegd, niet nodig om Mercurius van de ontwikkelingen op de hoogte te stellen. Terwijl hij toch zulke leuke vragen stelde: “Een dergelijke brief kondig je toch eerst  even aan, toch?”

Raad mist de boot

Nou nee, dat deed de wethouder, zo hoorden we, helemaal niet. En dat had Mercurius Feitsma allemaal nog wel eens willen vertellen. Maar Feitsma meed de contacten, zo moeten we constateren. Inlichtingen uit kringen binnen Mercurius leren, dat ook de “gewone“ fractieleden in die periode contacten met Mercurius (moesten) mijden. Het “coalitieverband” zal dat misschien nodig hebben gemaakt. Feitsma is de woordvoerder, en tot hem moet Mercurius zich wenden. Ook een fractie als GroenLinks toont zich buitengewoon terughoudend, met Piet van der Wal als animator, waar Mercurius pogingen onderneemt om bepaalde informatie over het voetlicht te krijgen. Binnen de raad wordt in het algemeen weinig begrip getoond voor de specifieke voorwaarden, die aan het raadsadvies aan het Commissariaat voor de Media worden gesteld. Vrijwel geen enkele partij vraagt aan b. en w. – of liever nog aan de raad zelf, als adviserende instantie, waar ze zelf onderdeel van zijn  – op basis van welke criteria een advies moet of kan worden uitgebracht.  De rol van de raadsgriffier lijkt nihil te zijn geweest. En daarmee heeft de raad volledig de boot gemist.

D66 moet initiatief nemen

Het Commissariaat voor de Media (CvdM)heeft heel recent  laten weten, dat het besluit wat langer op zich zal laten wachten dan de aangekondigde 4 tot 6 weken. Het blijft nog even afwachten. Het zou de Leeuwarder raad – ongeacht het besluit van het CvdM – tot eer strekken, als eens serieus wordt teruggeblikt op wat zich in 2013  rond dit onderwerp heeft afgespeeld. Van Mercurius begrepen we, dat na aanlevering in fasen van via de WOB opgevraagde documentatie, een aantal stukken, duidelijk wel aanwezig, en  essentieel te achten, om volgens Mercurius discutabele redenen (privacy e.d.), alsnog niet openbaar worden verklaard.

Er was, en er is, ten aanzien van dit dossier nog veel te verklaren. Dat staat goeddeels los van de voorkeur van partijen voor Mercurius dan wel LEO. Het gaat hier om de wijze van besluitvorming. Een partij als de PvdA, de nieuwe fractie, zou in dit dossier samen met de grote electorale concurrent D66 (kampioen van het democratisch denken, althans in de tijd van van Mierlo), samen met Verenigd Links en NLP, een goede beurt kunnen maken.