Leo Hasz en Wyb Feddema: toon betrokkenheid bij middenstand

Wyb Feddema en Leo Hasz over de Leeuwarder middenstand

�We jokkebrokken met z�n alle verder�

Klaagt de Leeuwarder middenstand terecht of niet? Dat was de vraag die Liwwadders stelde aan Wyb Feddema en Leo Hasz, twee (ex-)middenstanders die zich nog iedere dag tussen deze groep ondernemers bewegen. Feddema (kapper en VVD-raadslid) en Leo Hasz (voormalig eigenaar van caf� De Gouverneur en restaurant De Stadthouder en bestuurslid van de Leeuwarder PvdA) vertellen over de zorgen van het midden- en kleinbedrijf en het middenstandsbeleid van de gemeente Leeuwarden. De boodschap van de twee luidt: gemeente, toon betrokkenheid en hou je aan je eigen beleid.

Wyb Feddema: �Er is trots bij de ondernemers, beroepstrots, en dat weerhoudt ze ervan om te zeggen hoe de vlag er werkelijk bij hangt. Dat is heel begrijpelijk. Als ik ze spreek hoor ik de zorgelijke verhalen, dan weten ze haarscherp te formuleren waar het, vooral bij de gemeente, aan schort. Zitten ze bij iemand van de gemeente aan tafel, dan is het van: �Het gaat prima! De donderdag is wat minder, maar toch.� Zo jokkebrokken we met z�n allen verder. De donderdagavond is gewoon een slechte koopavond. Heb je een goeie donderdagavond, dan heb je een slechte vrijdag. Dat geldt ook voor de koopzondag, die levert niks extra�s op. Door de week boet je in.�

Leo Hasz: �In Leeuwarden hebben we 400 horecazaken, hotels, caf�s, cafetaria�s, clubhuizen; noem maar op. En we hebben 90.000 inwoners. Als tien procent op stap gaat, dan zit er in elke zaak 23 mensen. Maar dat is natuurlijk niet zo. In een goeie zaak zitten er 50 en in een minder goeie 2. Je begrijpt wel dat dit niet kan. Dat is sappelen. We hebben 30 procent te veel horeca in de stad.�

Wyb Feddema: �Dat geldt ook voor het winkelaanbod. Als je 100.000 euro per jaar huur moet betalen, dan moet je een miljoen euro omzetten. In mijn kapperszaak reken ik 18 euro voor het knippen. Ontvangen, vragen wat er moet gebeuren en knippen, daar staat al met al twintig minuten voor. Ik hou rekening met 30 minuten. Twee klanten kan ik dus in een uur bedienen voor 36 euro. Dat kan allemaal net. Je moet moeite doen om er allerlei liflafjes bij te doen.Vroeger deden we de verleidingstruc: je leukte de boel op een vriendelijke manier op. Dit erbij, dat erbij. Een kleurtje doet men nu wel thuis, wassen vaak ook. Als je onder die prijs gaat zitten, zoals ik in de stad wel zie, dan kan dat gewoon niet. Toen ik begon had je in heel Leeuwarden 50 kapperszaken. In 1983 was ik de vierde kapperszaak in de binnenstad. In de dorpen rond Leeuwarden was niks, daar had ik voor anderhalve dag werk van. Nu zijn er 60 zaken in de binnenstad en nog eens 100 in de periferie. Dronrijp heeft 3 kapperszaken, Tytsjerk 2. De spoeling wordt dunner en er komen er niet meer mensen bij.�

Leo Hasz: �Ik herken het maar ben het er niet helemaal mee eens. Je moet je constant onderscheiden. In de horeca draait het om klantvriendelijkheid. Ik hamer er keer op keer op. Service bieden. Je moet je ook niet uit de markt prijzen. Een kopje thee voor 2 euro 10 is te duur. Drie euro voor een glas wijn, is niet nodig. Je zou denken dat de prijs nu zakt, maar dat gebeurt niet. Horeca Nederland heeft gefaald met het rookbeleid. Men zag het al jaren aankomen. Ze hadden hun leden moeten voorbereiden en suggesties moeten aandragen. In 97 procent van de zaken had men op dit gebied niks geregeld.�

Wyb Feddema: �We blijven een stad dat het niveau van de spijkerbroekenwinkel niet ontstijgt. Mexx International heeft het onderzocht. Leeuwarden heeft te weinig potentie voor a-kwaliteit. Kijk eens naar The Society Shop aan de Voorstreek, die doet in Leeuwarden pakken in de uitverkoop die in Groningen niet lopen. Ik maak me boos op het fragmentarisch denken binnen raad en college. De Duitse megawinkel Famila is een prachtige formule. Je kunt gerust zeggen: wat onthouden we de klant als die winkel er niet komt. Toch moet die hypermarkt er in de Zuidlanden niet komen. Het gaat niet alleen om de klant maar om de hele stad. Je praat over de ontwikkeling van een koopcentrum te vergelijken met vier supermarkten en twee keer de Miro. Ik hou als liberaal niet van het beschermen van markten, maar wat heb je er aan als we de middenstand naar de bank van Ger Jaarsma moeten sturen?�

Wyb Feddema: �We maken de fout om te gokken op meerdere sporen. Dat is al misgegaan bij de ontwikkeling van de Centrale. Die had veel dichter bij het centrum moeten liggen. Kijk maar eens in Alkmaar. Van het spoordok heb je een goede wandeling naar het centrum. Je wandelt niet over het Vliet naar het de winkels in de binnenstad. We hadden een verzorgingsgebied van ongeveer 120.000 mensen. Nu heb je koopcentra in Stiens en Burgum, ons gebied kalft af. We zitten op de nullijn en de vergrijzing neemt toe. We hebben de boel laten versnipperen en dat doen we nu nog steeds. Vroeger had je alleen de binnenstad en de wijken als koopcentra, later trad de versnippering op met Blokkerachtige zaken in Bilgaard. Alles ging net op het randje. Beetje bij beetje werd er van de binnenstadskoek afgesnoept. Dat zie je nu weer bij De Centrale Daar kun je ook paperclips kopen.�

Wyb Feddema: �Als gemeente moet je weten wat je wilt. We bedrijven gelegenheidspolitiek. Op de Tweebaksmarkt passen we het bestemmingsplan � la minute aan als de panden van het Fries Museum verkocht moeten worden om de verhuizing soepel te laten verlopen. Huppakee, dan kan er op eens horeca in de straat, want dan verkopen die panden mogelijk beter en wellicht voor een hogere prijs. Dan vergeten we even waarom we dat eigenlijk niet wilden. We wilden er een chique allee van maken. Eerdere ondernemers stootten hier hun neus. Jaap Romein wilde een caf� aan de Druifstreek, Jan Boomsma een hotel even verderop. Dat is er nu gekomen, ik gun het hem van harte, maar het ging aanvankelijk niet zoals het hoort te gaan. Op het Gouverneursplein precies hetzelfde. Dit was een consolidatiegebied voor de horeca. Caf�s mochten er niet worden gevestigd vanwege overlast voor omwonenden. Toen Baukje de Vries daar een eetcaf� begon kon ineens alles. Het is nu een prachtig horecaplein, daar gaat het niet om, maar ook hier zijn de regels en uitgangspunten met voeten getreden. Er wordt in Leeuwarden met twee maten gemeten. We rekken bestemmingsplannen op. We verliezen de kleine middenstander uit het oog. Het college koketteert graag met een glas wijn in de hand met de grote jongens van de ketenbedrijven. Jansen en De Boer die al dertig jaar hun zaak drijven worden niet gezien. Over het gehannes met het pand Grote Hoogstraat hoek Naauw is een boek te schrijven. Dat zijn goed bekend staande exploitanten van speelautomaten. Die hebben hun pand keurig opgeknapt. Nu wilde de gemeente graag een vinger in de pap wie de woning op die hoek gaat huren. Tsja, zo jaag je de ondernemers uit de stad. Als V&D een poepje dwars voor het gat heeft, staan ze zo bij de bedrijfsleider op de stoep. Galerie Van de Berg wilde een glaasje wijn schenken bij de openingen en drie appartementen bouwen aan het Groot Schavernek. Mocht niet. Veel gedoe en ellende. De man verkoopt de boel en de drie appartementen zijn er nu toch gekomen.�

Leo Hasz: �Ik zeg: kijk scherper naar het midden- en kleinbedrijf. We gaan er te gemakkelijk aan voorbij terwijl het een belangrijke groep ondernemers is. Het mkb en de horeca moeten zelf ook scherp zijn. Ze moeten altijd de klant vriendelijk benaderen. Het is misschien vreemd dat ik dat zeg, maar het gebeurt vaak niet. Rondkijken is ook zo iets, dat moet de bediening constant doen. Breng je iets weg, kom dan met iets terug. Ik hou van ouderwetse kwaliteit, grandeur zonder te vervallen in nederigheid. Het gaat in iedere zaak om respect en vakmanschap.�

Wyb Feddema: �Ik heb allerlei plannen voorbij zien komen. Het Bastion aan het Hoeksterend, daar was een mooie trekker voor, maar er moest en zou een supermarkt in. In het Harmoniekwartier is er gesproken met Rob Lubbers, de neef-van. Die wilde wel investeren in die verpauperde bende. De gemeente kon niet aan de wensen voldoen, terwijl dat redelijke wensen waren. Het is een kwestie geweest van niet willen. Waar het mij om gaat is om het grotere geheel. Raadsleden hebben vaak nauwelijks inzicht in de exploitatie van bedrijven. Modebedrijven haalden vroeger hun winst uit de uitverkoop, maar die is er nu bijna het hele jaar. Grote collecties kopen velen niet meer in, dat durft men niet meer aan. Twee keer per week rijden ze met het eigen autootje naar het modecentrum in Amsterdam om hun handel te halen. Het is allemaal niet zo gemakkelijk. Raadsleden moeten veel meer denken vanuit de klant. Die wil een bril, koppelt daar in hetzelfde ritje de aanschaf van een bosje bloemen aan maar wil daarvoor niet naar de parkeerkelder. Dat is voor zo�n boodschap net te omslachtig. Een categorie wil even snel de stad in. Daar zouden we wat meer begrip voor moeten hebben.�

Leo Hasz: �We moeten veel meer een vuist maken. Je moet ervoor gaan. Januari en februari zijn nooit de gemakkelijkste maanden. Ik had ook wel eens een dag met 90 gulden in de kassa en dan denk je ook: wat doe ik verkeerd? Als de zon straks in het voorjaar weer schijnt dan gaat het weer beter. We hebben een prachtige binnenstad dat moeten we uitbuiten. Ik ben optimistisch en Wyb is dat ook.�

Wyb Feddema: �Die binnenstad, dat hebben we gelukkig nog voor op andere steden in Friesland.�