Leeuwarden moet zelf weer een woningstichting oprichten

Foto: Simon van der Woude

Visie Volkshuisvesting Gemeente Leeuwarden

door Frans Boonstra

Leeuwarden is duidelijk gericht op de stad Leeuwarden en zijn wijken. De dorpen blijven in dezen een ondergeschoven kindje, die wel de aandacht krijgen van de Gemeente, maar waar geen acties worden ondernomen. De Gemeente is verdeeld in de stad Leeuwarden met zijn wijken met daarnaast 35 dorpen waarvan Stiens het grootste dorp is binnen de Gemeente Leeuwarden.

In de Gemeente Leeuwarden zijn twee woningcorporaties: Elkien en WoonFriesland. Met deze woningstichtingen maakt de Gemeente afspraken. Echter de woningstichtingen maken afspraken met álle 17 gemeenten in de provincie Friesland waardoor de koek en het kapitaal van deze stichtingen verdeeld moeten worden over alle 17 gemeenten en niet alleen met de Gemeente Leeuwarden.

Gelet op de te betalen verhuurdersheffingen (opgelegd door de landelijke overheid na het debacle met corporatie Vestia) van deze stichtingen, blijft er niet veel geld over voor vernieuwing, laat staan onderhoud van bestaande verhuurwoningen. Bouwen van nieuwe woningen door de woningstichtingen is veelal niet haalbaar door de hoge grondprijzen in de Gemeente Leeuwarden (op dit moment 500,00 euro per vierkante meter in Goutum Zuid).

Hierdoor zijn de stichtingskosten te hoog voor de woningstichting en haar doelgroep. Dan laat de Gemeente het over aan ontwikkelaars die verder niet mee participeren (of vaak eenmalig) aan het leefklimaat in de Gemeente. De projectontwikkelaar, vaak afkomstig van buiten de provinciegrenzen, gaat er dus met het kapitaal vandoor.

WoonFriesland heeft daarnaast de afgelopen jaren bestaande huurwoningen verkocht, gesloopt en zorgwoningen/complexen afgestoten, evenals diverse MFC gebouwen en Fier Fryslan. Elkien heeft zelfs woningen in de dorpen verkocht.

Gelet op de doelgroepen die gehuisvest zijn, of dienen te worden in de Gemeente Leeuwarden, gelet op de grondposities in de stad en daaromheen, zou het misschien wel wenselijk zijn dat de Gemeente Leeuwarden zelf weer een woningstichting gaat oprichten en beheren. Recent heeft Amsterdam dit ook al gedaan om de huisvesting in eigen hand te houden. De Gemeente Leeuwarden kan dan Friese aannemers en bouwers selecteren die voor de Gemeente gaan bouwen. Hierdoor blijft de Gemeente eigendom van de grond en de woningen. Verder blijft het kapitaal in de Gemeente beschikbaar en kan de Gemeente zelf de doelgroepen bedienen.

Allereerst moet de Gemeente kijken naar de bebouwingsmogelijkheden binnen de huidige stad en het gebied rond het dorp Goutum (de HEM ) voorlopig in de ijskast zetten. Dit in verband met de aanwezigheid van grote groepen vogels die in dit gebied leven. Wel zou de Gemeente de ontwikkeling van Middelsee door moeten zetten en dit dan in eigen beheer ontwikkelen aangezien alle grond hier in eigendom is van de Gemeente Leeuwarden. Hier kunnen volgens de prognoses zeker 3200 woningen gebouwd gaan worden. Dit zou een mooie start zijn van de veranderingen op de lokale woningmarkt.

Dorpen in de Gemeente Leeuwarden

Door de recente herindeling heeft de Gemeente nu 35 dorpen binnen hun gemeente grenzen. Echter, door oud beleid van de provincie en de Gemeente Leeuwarden hebben deze dorpen geen mogelijkheden gehad voor uitbreiding van woningbouw, aangezien de concentratie gericht was op de grote stad Leeuwarden. Maar juist nu hebben de dorpen woningen nodig om de leefbaarheid in die dorpen te behouden. Ook in deze corona tijd willen de mensen graag in de buurt blijven wonen.

De Gemeente zou in alle dorpen een onderzoek moeten doen naar de behoefte in die dorpen. Welke wensen de bewoners hebben, welke doelgroepen men moet huisvesten en welke mensen graag willen verhuizen waardoor er op korte termijn al grote woningen vrijkomen. Hier zou dus per dorp maatwerk geleverd moeten worden voor jongeren, ouderen en gezinnen waarbij tegelijkertijd rekening gehouden kan worden met de doelgroepen om zo de leefbaarheid in een dorp te behouden.

Stad Leeuwarden en wijken

Ook in de stad Leeuwarden is een inventarisatie nodig per wijk wat de behoeftes zijn van de huidige bewoners: wie op korte termijn wil verhuizen en welke behoeftes in de wijken nodig zijn. En hoeveel grond, oude gebouwen, winkels in de stad en wijken er nog geschikt zijn te maken voor huisvesting. In Blitsaerd zijn nog voldoende mogelijkheden, alsook in de huidige Cambuur-locatie (570 woningen)

Verder is aan de locatie Snekertrekweg ruimte voor vele honderden woningen alsmede de nieuwe Cambuur locatie met vermoedelijk ook ruimte voor woningen of complexen voor doelgroepen.

Per wijk zou de Gemeente kunnen onderzoeken wat de mogelijkheden zijn om ook de wijken aantrekkelijk te maken en leefbaar te houden. Nieuwbouw wijken als Zuiderburen, Blitsaerd, Wiarda, Techum en de Klamp hebben geen sportvoorzieningen of gemeenschappelijke voorzieningen waar de huidige bewoners elkaar kunnen ontmoeten.

De Gemeente Leeuwarden roept nu, dat behoud van sociale woningen van belang is, om de vitaliteit van de dorpen in stand te houden. Dit terwijl het afbouwen van de sociale sector al tien jaar kabinetsbeleid is en de Gemeente Leeuwarden en de provincie Friesland hier ook aan meegewerkt hebben door de woningbouw te concentreren op de stad.

Anders naar wonen kijken

Op de korte termijn moet de Gemeente Leeuwarden niet alles uit de kast trekken om duizenden woningen te bouwen. Dit gaat ten koste van kostbare, maagdelijke, vogelrijke en kwetsbare natuur grond nabij Goutum. Maar ook nu staan de ontwikkelingen, wensen en behoeften niet stil in deze corona tijd.

Ik noem een paar zaken:

• Inkomens verlaging door de huidige economische ontwikkelingen.(Leeuwarden heeft al een grote groep inwoner die beneden de € 17.000,00 inkomensgrens zitten.)
• Duurzaamheid, vergrijzing, energietransitie, klimaatverandering en verscheidenheid van bouwen in een groen gebied hebben een grote invloed op de nieuw te realiseren woningen.

Er moet een goede visie komen met een open en eerlijke communicatie tussen de inwoners en de Gemeente. Geen verborgen agenda’s of akkoordjes met ontwikkelaars. Het zou de Gemeente goed doen om hiervoor een proef te doen in het gebied Middelsee. Een eigen woningstichting voor ongeveer 3200 woningen waarbij alle aspecten met de toekomstige wensen van de huidige inwoners van de Gemeente Leeuwarden worden meegenomen. Daarnaast kan de Gemeente in de stad nog genoeg ontwikkelen voor de huidige inwoners.

woningbouw woningmarkt