Kees van Anken – Proeftuinen

Foto: Kees van Anken

Tuinieren is nooit m’n grootste passie geweest. Het bijhouden van de perken, schoffelen, maaien, begieten (niet onbelangrijk met de opwarming die gaande is), het blijft corvee. Ook de Makkelijke Moestuin, die we er sinds twee jaar op na houden vraagt nogal wat aandacht. Dus als het woord proeftuin tijdens een bijeenkomst van Friese Zorgbestuurders valt, zak ik wat onderuit. Dat wordt weer wroeten in de Friese zeeklei.

De voorzitter van de Nederlandse Zorgautoriteit, Marian Kaljouw, is uitgenodigd om bestuurders en toezichthouders te prikkelen en te inspireren. De Zorgautoriteit is met recht een autoriteit te noemen en als uit die hoek iets wordt gemeld kun je maar beter opletten. Eerst wordt ons voorgehouden dat we het goed doen in Friesland. We zijn voorlopers in alles. Het vergrijst hier harder, het krimpt sneller, de problemen zijn groter en gelukkig – het goede nieuws- hier wordt alles ook beter aangepakt. Meer samenwerking en afstemming, minder concurrentie en het lef om te experimenteren. We zijn een voorbeeld voor het land en worden in Den Haag veelvuldig genoemd en geroemd. Zoveel loftuitingen, daar word ik altijd een beetje wantrouwig van. Ik heb nog niet gehoord dat de zorg hier ook echt beter is. En waarom een proeftuin als het hier al zo goed gaat?

Maar ik ben weer veel te snel met mijn oordeel. Friesland is juist omdát het zo goed gaat de ideale plek om met een andere manier van financieren te gaan experimenteren: populatiebekostiging. Het klinkt als een vette worst. Er wordt dan niet langer per kwaal of gebrek gefinancierd, maar uitgegaan van een vast bedrag voor een bepaalde groep burgers. De bestaande regels worden even ‘on hold’ gezet. Er komt een regelvrije zone. Inmiddels zit ik al weer recht op m’n stoel. Ik hou erg van regelvrije zones. Het klinkt een beetje anarchistisch. Je kunt onbelemmerd je gang gaan en je hoeft je nergens wat van aan te trekken: doen wat je goeddunkt. Mooier kun je het niet krijgen – dacht ik. De spreekster maakt het nog spannender en spiegelt ons voor dat we dan al het geld rechtstreeks aan de noodzakelijke zorg kunnen besteden. Te mooi om waar te zijn. En dat is het ook. Bij het goed besteden van een grote pot geld komt heel wat kijken en zijn afspraken nodig om te voorkomen dat het uit de hand loopt. Grote potten geld lokken niet zelden misbruik uit. Binnen de kortste keren heb je een hele trits van nieuwe regels op je dak en zodra iemand zich tekort voelt gedaan ook nog eens de rechter aan je broek.

Maar ik ben van nature optimistisch ingesteld en een leven zonder risico’s is ook maar saai. Dus waarom zouden we het niet proberen. Ik heb net gehoord van een experiment in Limburg, waar ze gewerkt hebben met een vast budget voor de zorg. Onderling worden door zorgverlener en cliënt afspraken gemaakt over wat er moet gebeuren en wat bleek: de kosten daalden met 18 procent! Het lijkt het bewijs dat mensen regelmatig nog steeds meer zorg krijgen dan nodig is. In een goed gesprek waarin niet de ziekte en het gebrek voorop staan, maar de vraag hoe je wilt leven, kom je wellicht tot heel andere afspraken. Zo levert sociaal contact en gezelligheid heel wat meer levensvreugde en gezondheidswinst op dan soppen en (steun)kousen aantrekken. Ook een bekend gegeven is dat weinig zo belangrijk is als de baas over je eigen leven kunnen zijn. Het voorkomt dat je wegzakt in afhankelijkheid en apathie.

Al met al begon ik steeds enthousiaster te worden over het idee verder te gaan met experimenteren en een proeftuin in te richten. Over mijn aversie tegen onderhoud en angst voor mogelijke slakkenplagen moet ik dan maar heenstappen.

Kees van Anken

Kees van Anken