Journalist Gryt van Duinen (72) overleden – ‘Als ik Die Zeit opensla, geniet ik al’

Journalist Gryt van Duinen (72) is vandaag overleden. Hieronder een gesprek met Van Duinen gepubliceerd in het Stadsblad Liwwadders.

===========================

Journalist en politica Gryt van Duinen

‘Als ik Die Zeit opensla, geniet ik al’

‘Ik heb geen hobby’s. Ik heb nooit iets kunnen verzamelen. Ik hou van kunst, cultuur en geschiedenis. Ik hou van musea. ’s Zomers bezoek ik met een vriendin musea en galeries, vooral die in Duitsland. Dat zijn musea in Wolfsburg en Weimar. Als ik Die Zeit opensla, dan geniet ik meteen van de pagina met alle aankondigingen. Ze zijn in Duitsland goed aan de gang met moderne kunst.’

Gryt van Duinen is programmamaakster bij de regionale omroep Omrop Fryslân. Daarnaast zit ze voor de PvdA in de staten van de provincie Friesland. Haar belangrijkste wapenfeit? ‘Het behoud van de monumentale kerken in Friesland.’ In de voormalige bakkerij op de terp naast de Agneskerk in Goutum waar ze woont, moet ze er zelf ook hartelijk om lachen, zoals ze om veel dingen moet schateren. Ook hier is ze omringd door kunst. Gerrit Terpstra, Sjoerd de Vries, Bartle Laverman, Euf Lindeboom en Willem van Althuis hangen er aan de muren.

Waarom moeten al die oude kerken eigenlijk behouden worden? Waarom investeren in steen en cement in het land der Voedselbanken? Ze vindt dat je dat ‘zo niet kunt bekijken. Haar standpunt vergt enige nuance. De kerken mogen niet verkrotten. Ook het muffe kerkje van Wier niet. ‘Het gaat om de leefbaarheid in de dorpen.’ En daar hoort een kerk bij, ook als die leeg blijft staan. ‘Er wordt volop gezocht naar activiteiten hoor. Ja, ook in de kerk van Wier.’

De betrokkenheid bij de maatschappij is wat haar drijft. ‘Dat heb ik van huis uit meegekregen. Heit wie pachtboer op Keimpetille onder Dronryp. Met hem werden felle discussies gevoerd. Hij was een echte liberaal, maar zeker geen VVD’er. Hij stemde ARP. Ik heb me altijd verboden gevoeld met de PvdA en ben al lid sinds ik 21 of 22 jaar oud was.’ Tot de partijen zoals PSP, CPN en PPR waarmee ze opgroeide, heeft ze zich nooit aangetrokken gevoeld. ‘Ik ben een sociaal-democraat en geen revolutionair.’

Al eerder had ze kenbaar gemaakt een actieve rol te willen spelen in de provinciale politiek. De combinatie journalist/politica maakte die ambitie onmogelijk. Het zou de relatie tussen de provinciale zender en de provinciale politiek maar ongemakkelijk maken. Nu ze in de herfst van haar werkzame leven verkeert, probeerde ze het opnieuw en nu met meer succes bij haar superieuren én bij de PvdA. ‘Ik vond dat het nu wel kon, al heb ik wel afspraken gemaakt over mijn keuze voor bepaalde journalistieke onderwerpen.’ Ze bestrijdt dat ze zich nu vooral bezig dient te houden met onschuldige onderwerpen. ‘Onschuldige onderwerpen? Die kunnen ook zeer interessant zijn, hoor.’

‘Ik maak me druk om het Friese landschap. Bij opnames let ik op of er windmolens in beeld dreigen te komen. Het is erg spijtig dat die molens overal in het landschap staan. In de Greidhoeke tussen Baayum en Winsum is er geen ontsnappen meer aan. En dan zijn er ook nog van die grote hallen die er in het land gebouwd worden.’

Ze houdt zelf van praatprogramma’s op tv en zal ook de nieuwsprogramma’s niet snel overslaan. ‘Maar ik kijk ook veel naar cultuur en ook naar voetbal.’ Ze noemt de programma’s Nieuwsuur, De Wereld Draait Door en Moraalridders. Van haar eigen Omrop noemt ze Hea. ‘Ik denk dat dit het populairste programma van de Omrop is.’

Kritiek op de programmering van de Omrop komt vandaag niet uit haar mond. Er wordt genoeg journalistiek bedreven en ook nog wel het een en ander onderzocht, zo vindt ze. ‘We hebben een hele serie gehad over de landbouw. Een collega heeft het gevaar van de containerroute boven de eilanden belicht. Ik ben in Texas geweest en heb daar boerenbedrijven bezocht. Nu verdiep ik me in de geschiedenis van het klooster Claerkamp.’ De Omrop heeft een functie, zo stelt Van Duinen, als reactie op een vraag over het kabinetsbeleid die de publieke omroep onder druk heeft gezet. ‘De omroep is begonnen als RON, regionale omroep Noord en Oost. Dat was in 1946. Later werd dit de RONO. In de periferie moest na de oorlog de nieuwsvoorziening op gang worden gehouden. Door papierschaarste werden de omroepen opgericht, aanvankelijk bedienden die zich van de lijnen van de Binnenlandse Strijdkrachten. De omroep heeft nog steeds een duidelijke functie en is voor een breed publiek aantrekkelijk. Dat komt ook door het gebruik van het Fries, dat is ons unique selling point. Als je dat afschaft, dan verlies je iets.’ Dat mede door die keuze grofweg de helft van de Friese bevolking de omroep links laat liggen wordt als een voldongen feit beschouwd. Discussies over het prominent gebruik van de Friese taal worden wel gevoerd, maar van de huidige koers (gemengd gebruik) wordt voorlopig niet afgeweken.

Terug naar de politiek en het behoud van de Friese kerken. Is PvdA-lijsttrekker Hans Konst de juiste man op de juiste plaats? ‘Hij is arts. Hij kan je onderzoeken. Hij stelt de diagnose en komt met een oplossing.’ De ouderenwerkgroep van de PvdA steigerde onlangs, nadat Konst op bezoek was geweest. Van Duinen was getuige van het socialistische oproer in Sonnenborgh. ‘Konst moet blijven zoals hij is. Hij is deskundig.’ Veel woorden wil Van Duinen, die in maart afscheid neemt van de provinciale politiek, er verder niet aan vuil maken. Ook het politieke geritsel in achterkamertjes, dat ondanks de beleden transparantie, groteske vormen aanneemt, is volgens de journalist/politica een onuitroeibaar fenomeen. ‘Ik zou niet weten hoe dat anders kan. Mensen snappen het systeem vaak niet. Ik zie over het algemeen hardwerkende, positieve mensen in de politiek. Dat je moet wheelen en dealen is vaak niet anders. We krijgen bij de provincie studenten over de vloer die in groepen standpunten innemen. Dan zeggen ze: “We komen er niet uit, want die groep is het niet met ons eens.” Dan moet ik ze erop wijzen hoe politiek werkt. Ik zeg dan: “Nu moet je onderhandelen. Dan krijg je niet geheel je zin. Dat is nou eenmaal niet anders als je geen meerderheid hebt. Kijken ze je aan met een gezicht: “O, werkt dat zo?” Ja, zo werkt dat.’

Andries Veldman