Jannewietskes PvdA – Schril, pijnlijk en funest

Foto: Jason Stuurhaan

Ook in deze zomer weer enkele prachtige verhalen opgediept uit ons archief, april 2015

De Friese apocalypse

PvdA in grote nood

Vader, Zoon en Heilige Geest in Friesland: Fryslân, Jannewietske de Vries en KH 2018

PvdA uit college

Statenlid Van der Honing verwoordt bevindingen provinciale staten: goed voor Fryslân en goed voor de democratie

Discutabel rol Leeuwarder Courant en Omrop Fryslân

Burgemeester Aboutaleb van Rotterdam waarschuwde voor overspannen verwachtingen

Gryt van Duinen werd aan de kant gezet

(Van een correspondent)

Maandag j.l. was er eens serene zitting van provinciale staten. De informateur Benedictus bracht verslag uit van zijn werkzaamheden. Hij adviseert een formatie van een college zonder PvdA. In Friesland ongekend. Na de desastreuze nederlaag bij de verkiezingen van de PvdA, slaagt de zelfde partij er in – met name lijsttrekker/onderhandelaar Jannewietske de Vries en mede-onderhandelaar Van Maurik – om zich binnen no-time buiten het nieuwe college te manoeuvreren. Ongekend, maar wel kenmerkend. De PvdA in Friesland heeft zichzelf overschat, gebrek aan beoordelingsvermogen getoond. Volstrekt in strijd met de vroeger altijd aanwezige inhoudelijke gerichtheid, en ondanks de nodige waarschuwingen – koos de partij voor sterk persoonsgerichte politiek. Nu Jannewietske de Vries, eerder al Anita Andriessen.

Blazen uit een groot gat

Wat wel opviel: in de media blies gedeputeerde De Vries uit een groot gat (dijip tryst foar Fryslân). In de staten bleef het bij een onnozel verwijt aan de informateur. Hij zou te snel conclusies hebben getrokken. De analyse van De Vries werd door niemand onderschreven.

Pijnlijk

Schril, pijnlijk en funest. Zeker, waar het geheel andere oordeel door relatief onafhankelijke partijen als Groen Links en D66 hard werd geveld. Het verdwijnen van de PvdA uit het bestuur werd een zegen voor de democratie genoemd. Jannewietske de Vries bleef – zonder welk weerwoord ook – in haar bankje zitten.

Ellendig, voor haar partij en haar kiezers

Jannewietske de Vries als postmoderne Friese Jeanne d ‘Arc. En potverteerder

Er ontstonden tendensen van persoonsverheerlijking. Zeker in eigen kring. Jannewietske de Vries positioneerde zich de laatste tijd – eerder nog in de schaduw blijvend van Andriessen – als een misplaatste Jeanne d’Arc van Friesland. “Fryslân is alles foar my. It giet net om my ,mar om Fryslân”. Het was allemaal net iets te geforceerd. Te vals bescheiden. Haar oppervlakkige profilering in bepaalde media begon de aandacht te trekken. Haar reactie op de verkiezingsnederlaag, die ze zich ook zeer persoonlijk dient aan te trekken – ze wekte bewust tot op het laatst de verwachting dat ze landelijke tendensen wel zou weten te compenseren – was veelzeggend. “Diep triest voor Friesland”, zo vond zij.

Verdwazing. Niet gecorrigeerd door de media

Geert Mak en Huub Mous doodgezwegen

Belangenverstrengeling De Vries-Deinum in media onderbelicht

Een uiting van verdwazing en zelfoverschatting. Al langere tijd gaande. Niet gecorrigeerd binnen de PvdA zelf. Niet gecorrigeerd in de Friese media. Een vooraanstaande krant als de LC blonk uit in promotie van De Vries. De ene glamourfoto na de andere. Ontmoette de Vries elders enige kritiek, dan schreef de hoofdredacteur bestraffend, dat mevrouw De Vries toch wel veel bagger over haar hoofd kreeg uitgestort. De vanuit een oogpunt van belangenverstrengeling opmerkelijke alliantie tussen De Vries en de belangrijkste wethouder in Leeuwarden – Deinum – ontving politiek en publicitair opmerkelijk weinig commentaar. Een landelijk medium had hier allang ook over een langere periode – een hoofdonderwerp van gemaakt. Een verstandige partij – zoals de PvdA lang is geweest, ook in Friesland – deed niets, maar dan ook totaal niets, ter correctie van deze constructie. Een gewestelijk bestuur en bijvoorbeeld de grootste afdeling – Leeuwarden – kwamen nog niet eens tot formulering van voorzichtige vragen. Kritiek werd in bestuurlijk Friesland, onder aanvoering van de PvdA doodgezwegen. Zoals van Geert Mak, over het regenteske Friesland, en van Huub Mous, erelid van de Fryske Akademy, mede daartoe uitverkoren vanwege zijn kritische instelling

Dat kenmerkt dus de verwording van de sociaal-democratie in Friesland. We hebben dan nog niet eens genoemd de binnen de partij nooit goed bediscussieerde keuze voor de Kulturele Hoofdstad 2018. Een in Europa in waarde sterk gedaald fenomeen. De toekenning van de titel aan Leeuwarden vond uiteindelijk plaats – burgemeester Crone erkende het zelf – op grond van de “gun-factor”. Zieligheidsoverwegingen dus.

Heilige drie-eenheid

Gedeputeerde de Vries had voor de KH gekozen, en daarom moest iedereen er achteraan lopen. De Vries is hier nog steeds ongeremd van bezeten. Burgemeester Aboutaleb van Rotterdam waarschuwde voor overspannen verwachtingen. Geen reactie van onze gedeputeerde. Zoals het Christendom de drievuldigheid van Vader, Zoon en Heilige Geest kent, kent Friesland de triniteit Friesland, Jannewietske de Vries en Kulturele Hoofdstad. Als een onderdeel wegvalt is Friesland verloren. Jannewietske was aan het begin van een apocalyptisch traject. De kiezers hebben haar weer naar het rechte pad verwezen. En veel betaalde apostelen, die opereerden in het heilige kielzog, maken zich nu zorgen.

Gryt van Duinen en Sjoerd Galema

De statenfractie faalde volledig. Oorspronkelijk was Gryt van Duinen een tegenstander van de KH – als woordvoerder cultuur. Dit in strijd met de door Peter de Haan altijd geponeerde stelling, dat de PvdA altijd voor de KH was. Hij weet veel beter. Hij heeft zelf op tamelijk slinkse wijze de afdeling Leeuwarden – de leden wisten toen nauwelijks waar het om ging – achter de KH gebracht. En vervolgens het gewest Friesland. Maar Gryt van Duinen werd aan de kant gezet. En opgevolgd door Ingrid Wagenaar. Ingrid maakte zich onsterfelijk met de uitspraak over KH 2018: “net mear eamelje oer jild”. Wel passend in het straatje van gedeputeerde de Vries. Waarom Ingrid nu van de kandidatenlijst verdween, heeft gedeputeerde De Vries niet uitgelegd. Ook niet aan haar eigen leden. Net mear eamelje oer jild. Bij gebrek aan mede-financiers moet je het zo oplossen. De provincie betaalt wel. De tijden van CDA-gedeputeerde Galema waren voorbij: hij eiste bij grote projecten 1/3^e provincie, 1/3^e andere overheden, 1/3^e markt. Een goed beginsel. Door gedeputeerde De Vries verlaten. In de verkiezingscampagne merkte ze nog op: de 100% financiering van de provincie van Thialf was volgens haar “tûk” beleid. Financiële verdwazing van een gedeputeerde met financiën in haar portefeuille. En nogmaals, nooit gecorrigeerd door haar eigen fractie.

Het ligt altijd aan een ander

De Vries had de verkiezingsuitslag niet verwacht. Die uitslag is wel een feit. Het landelijk beleid van haar partij krijgt nu de schuld van haar nederlaag. Typisch Jannnewietske de Vries. Het ligt altijd aan anderen, nooit aan haar zelf. Zelfs niet een klein beetje. De landelijke politiek heeft haar benadeeld.

Gedeputeerde De Vries nam nooit afstand van landelijk beleid. Beklaagt zich er wel over

Stiekem

Dat is een vreemde boel. Het landelijk beleid is omstreden. Met name de positie van de PvdA in de coalitie. Maar levensgrote vraag: heeft gedeputeerde De Vries er ooit iets van laten merken, dat zij afstand nam van het landelijk front Samsom–Dijsselbloem–Asscher. Als ze dat had gedaan had ze recht van spreken. Maar ze deed het niet. Niemand die haar ooit hoorde over echte bezwaren tegen het landelijk beleid. Niet op sociaal terrein, niet op cultureel terrein. Hoogstens wat kanttekeningen. Het Friese kamerlid Lutz Jacobi bracht in elk geval nog het politiek fatsoen op – anders dan haar fractiegenoten – om tegen de JSF te stemmen. Toen de PvdA nog in de oppositie zat, waren ze allemaal tegen de JSF. Gedeputeerde De Vries heeft kamerlid Jacobi hierin niet gesteund. Terwijl de provincie ten aanzien van de vliegbasis wel iets in de melk heeft te brokkelen.

Bakzeil

Gedeputeerde de Vries haalde in onderhandelingen met het rijk regelmatig bakzeil. Zo liet ze zich aanleunen, dat de gemeente Groningen – ook voor Leeuwarden – de gesprekspartner is voor het Noorden met het rijk waar het gaat om cultureel beleid. En de Leeuwarder wethouder Feitsma klooit daar nu nog wat in om. Heel typerend overigens voor gedeputeerde De Vries: dit soort onbegrijpelijke of vervelende dingen hield ze altijd wat stil. Niet eerlijk voor de draad komen: er is het een en ander verkeerd gegaan. Nee: stiekemheid over tegenslagen was het motto. De Vries stond liever positief in de schijnwerpers. En slaagde er – vanuit journalistiek oogpunt heel bevreemdend – in om Leeuwarder Courant en Omrop Fryslân in deze beeldvorming bij voortduring mee te trekken.

De reacties in bijvoorbeeld de LC op het vermoedelijke einde van de machtspositie van de PvdA in Friesland zijn nog tastend. Redacteur Bosma vergt VVD en CDA nu al op hun positiebepaling over de windenergie. Redacteur Leemhuis organiseert alvast de oppositie door de culturele instellingen te mobiliseren. De budgetten voor KH 2018 zouden zonder gedeputeerde De Vries wel eens onder druk kunnen komen. Nog weinig reflectie bij de LC. Omschakeling vergt het nodige.

Ombudsman bij LC

Wat we in de LC missen: een wekelijkse rubriek als in de Volkskrant. De “ombudsfunctionaris” van de VK gaat daarin uitgebreid in de journalistieke merites van bepaalde publicaties. Meestal naar aanleiding van reacties van lezers. Een dergelijke rubriek zou in de Leeuwarder Courant geenszins misstaan. Voorbeeld: de voor de verkiezingen in de LC geplaatste artikelen over de vermeende komst van een faculteit van de RUG – al dan niet misleidend gebracht, al dan niet vanwege de geen twijfel overlatende koppen boven de artikelen – nopen tot een beoordeling achteraf. Wat gebeurde er precies en waarom. Veel lezers vragen het zich af. Het antwoord van de LC in de eigen kolommen wordt nog gemist.

Van der Honing (GroenLinks) legt de vinger op de wond

Het onverdachte statenlid voor GroenLinks, Van der Honing, verwoordde in zeer brede zin de stemming in provinciale staten. Het verloop van de informatie Benedictus, en de komst van een onorthodoxe nieuwe coalitie, is een zegen voor de democratie en voor Friesland. Er was geen enkele andere fractie die zich aansloot bij het verwijt van de Vries aan het adres van informateur Benedictus, als zou de PvdA onvoldoende zijn gehoord, en onterecht buitenspel zijn gezet.

Er heerste een serene stemming in provinciale staten. Dat kwam er op neer: we hebben, anders dan bij de voorgaande gelegenheid, eindelijk een nette en fatsoenlijke informatie beleefd.

Dat brede gevoel in provinciale staten, zou voor de PvdA in deze provincie een teken aan de wand moeten zijn. Voor de PvdA is het hoogste tijd om een periode van herbezinning aan te laten breken. Herbezinning en evaluatie. Er moet tijd worden ingebouwd om de zelfoverschatting en de ingegroeide vanzelfsprekendheid van de macht te overwinnen. De beginselen van de sociaal-democratie moeten daarbij belangrijker zijn dan belangen van bestuurders, wethouders, gedeputeerden, raadsleden en statenleden. Er zullen ook heel ander analyses nodig zijn, dan het rapport van kamerlid Monasch c.s. naar aanleiding van de raadsverkiezingen. Dat rapport ademde vooral: met goede campagnes kunnen we in het noorden de schade nog wel aardig beperken.

Er is voor de PvdA meer nodig. Veel meer. En gedeputeerden moet eerst maar even plaats maken.