Jaar van de waarheid voor hotspot Neushoorn

(tekst: Stadsblad Liwwadders – LC meldt een besloten vergadering van de gemeenteraad over tekorten bij Neushoorn en de Openbare Bibliotheek)

Jaar van de waarheid voor Neushoorn

Het komende winterseizoen wordt voor Neushoorn het seizoen van de waarheid. Kan de hotspot de verwachtingen waarmaken? Hoe verloopt de samenwerking met het Friesland College? Wat gaat er gebeuren in de relatie tot schouwburg De Harmonie? En wie gaat het spiksplinternieuwe Neushoorncafé uitbaten? O ja, hoe komt het met de erfenis van Culturele Hoofdstad? Allemaal vragen aan directeur Yvonne Bleize, die ook nog kampt met kritiek op het programmabeleid.

Gezeten aan een van de vergadertafels op de bovenste verdieping van Neushoorn formuleert Bleize bedachtzaam. Ze zoekt een verklaring voor verschillende ontwikkelingen en grijpt daarbij terug naar het moment dat ze startte als directeur, nu ruim een jaar geleden. ‘Wat trof ik aan? Er lag een ambitieus plan om een school en een poppodium te integreren. Dat plan repte van een unieke basis om twee instituten vooruit te branden. Dat unieke klopt. Het is voor zover mij bekend een samenwerking die nergens in ons land bestaat.’

Een recept voor moeilijkheden? Bleize kijkt daar geheel anders tegenaan. ‘Het basisplan is op de tekentafel bedacht en moet tot uitvoering gebracht worden.’ Hierbij zijn toch allerlei deskundigen betrokken geweest? ‘Dat klopt, maar in de praktijk blijkt dat in de drie jaar dat Neushoorn nu functioneert dit een te korte tijd is om alle voornemens goed uit te zoeken.’ De praktijk van school en podium bleek een weerbarstige. ‘Je komt zaken tegen waarmee je in de Westerkerk, waarin poppodium Romein zat, niet te maken had. Ik stapte in een zoektocht.’

Die zoektocht kende scherpe randjes, zoals bleek uit een onlangs op de website van Liwwadders.nl gepubliceerd verslag waarin haarscherp tegenstellingen, onaangename financiële tegenslagen en frustrerende samenwerkingsverbanden aan het licht kwamen. Bleize zegt hierover: ‘Dat is een tamelijk oud verslag. We zijn inmiddels al weer een stuk verder.’ Dat neemt niet weg dat het pad waarop Neushoorn voortgaat nog immer ontsierd wordt met grote hobbels. Ook Bleize is hier van doordrongen. ‘We zetten nu stevige stappen. Studenten van het Friesland College beseffen inmiddels terdege dat ze in een realtime poppodium functioneren. Dat is de ene kant en de andere was dat we te afhankelijk waren van de studenten. We hebben een te stevige claim gelegd op de school. Neushoorn is geen construct, geen probeersel. Er moet op en top geproduceerd worden, dat verwachten klanten die ervoor betalen. Voor de school betekent dit dat hun medewerkers en hun studenten in het echt aan het werk zijn. Er is nu meer te leren voor de studenten. Je kunt rustig stellen dat we dit in het begin hebben onderschat, maar die tijd ligt nu achter ons. We moeten gezamenlijk een professionele prestatie afleveren. En dat gaat ook gebeuren. Het nieuwe schooljaar moet uitwijzen of onze nieuwe theorie klopt. Daarnaast moeten we onze voedingsbodem koesteren. Het experiment hoort hierbij.’

Bleize erkent dat de culturele opdracht van de gemeente Leeuwarden nu los moet komen van het papier. Daarbij gaat het om talentontwikkeling, ontwikkeling van producenten, het neerzetten van een podium voor de hele stad en het programmeren van een opzienbarend programma. Aan dat laatste kleven altijd haken en ogen. ‘Aan bepaalde artiesten kleven risico’s, dat is bijna niet te vermijden. Wil je je programmering in zijn totaliteit succesvol maken, dan heb je daarbij andere partijen nodig. Bijvoorbeeld De Harmonie, waarmee we nu in gesprek zijn. Het is ook een wens van de gemeente om synergie te bewerkstelligen. Te denken valt aan programmering in de schouwburg en de afterparty in Neushoorn.’ Het café dat voor de zomer de deuren sloot zal in de vernieuwde opzet steeds vaker dienst gaan doen als extra podium. ‘Dat café is een vak apart. Dat is een inschattingsfout geweest. Daar is nu ruimte voor bandjes en performances.’

‘Neushoorn speelt steeds vaker een rol bij de festivals. Psy Fi, Befrijdingsfestival, Glemmer, Into the Grave, Dynamo Metal Fest, Dokk’um Openair daar worden zowel studenten van het Friesland College als ook medewerkers van Neushoorn op ingezet. Dat is een kwestie van kennis halen en kennis brengen, deels gesponsord door Neushoorn. Ik zie dat duidelijk als een taak van onze hotspot.’ Ook al gaat het om commerciële festivals die zichzelf zouden kunnen bedruipen en waarin de gemeente Leeuwarden stevig investeert? ‘Ja. Ik zie Neushoorn als een gewoon bedrijf waar net als bij De Harmonie, een bijdrage vanuit de gemeenschap gerechtvaardigd is.’

Maar zo’n gewoon bedrijf is Neushoorn toch helemaal niet? ‘Neushoorn is een culturele onderneming die een vooraanstaande positie aan het verwerven is. Het is een plek waar de bezoeker een prettige avond moet kunnen beleven. Als je hier 1200 man binnen hebt, dan rust er een zware verantwoordelijkheid op je schouders. Het pand moet veilig zijn, van noodverlichting tot nooduitgangen. Er moeten voldoende vrijwilligers en beveiligers aanwezig zijn om zorg te dragen voor een goede sfeer. Neushoorn kan niet zonder vrijwilligers. Waarbij ik mij wel afvraag, en die vraag stellen we ook: wat kom je hier doen? Waarom werk je hier als vrijwilliger? Iedereen mag meedoen, maar wij vinden die vragen relevant. Hier lopen 70-plussers rond als gastheer. Prima, al die leeftijden door elkaar, als je maar gemotiveerd bent. Van onze kant bekijken we of we die vrijwilligers ook meer kunnen bieden, echte werkervaring en mogelijk voor sommigen kans op een echte baan. Dat zien wij als taken die bij ons passen. Neushoorn is voortdurend bezig met de bedrijfsmatige en de menselijke kant van de hotspot.’

Over de erfenis van Culturele Hoofdstad valt nog weinig te zeggen. In een eerder gesprek met Liwwadders toonde Bleize zich hierover zeer kritisch. ‘Zonder uitzondering hebben alle culturele instellingen het moeilijk. Iedereen wil een stuk van de subsidietaart. De kers op de taart is de legacy, nieuwe dingen samen met bestaande zaken.’

Neushoorn werkt met tien vaste krachten en 144 vrijwilligers. Daarnaast werken er op incidentele basis beveiligers, schoonmakers, technici en horecakrachten. Neushoorn werkt met een begroting van 1,8 miljoen euro. De gemeente voorziet in een subsidie van 622.000 euro waarvan een fors deel (270.000 euro) direct teruggaat naar de gemeente Leeuwarden vanwege huurpenningen. Onder aftrek van reserveringen blijft er ongeveer 225.000 euro over voor programmering en bedrijfsvoering. Volgens Yvonne Bleize wordt er in vergelijkbare gemeenten in ons land meer geïnvesteerd in cultuur dan in Leeuwarden het geval is.

Andries Veldman

Foto: Harrie Muis