Intriges rond Mercurius – Rol griffier discutabel – Kwartiermaker maakt excuses – Raad berust

Intriges rond lokale omroep

(Research Liwwadders)

Leeuwarder raad in de war

Never change a winning team

De lokale omroep Mercurius heeft een bewogen geschiedenis achter de rug. Een nieuwe generatie programmakers, vooral tv-makers, is  recent aangetreden. Ze kregen onlangs de complimenten van burgemeester Crone. Dat moet iedereen onthouden. Vooral vanwege het tijdstip. Deze nieuwe programmamakers waren namelijk al in actie gekomen in augustus 2013. Eerder meldde Mercurius zich bij de burgemeester in verband met de strapatsen van de wethouder Diks. Crone zei, het niet te weten, of te begrijpen, maar achter zijn wethouder te staan. En die wethouder stond achter LEO, de concurrent van Mercurius. LEO, gevoed vanuit Groningen, met forse subsidies, in Leeuwarden ondenkbaar. Daarmee staat zowel de geloofwaardigheid van de burgemeester als van de wethouder op het spel.

Wat in Leeuwarden in opbouw was, werd door de bestuurders afgestraft

Wederopstanding Mercurius

Met inzet van een adviseur als Dieuwke Kroese heeft de lokale omroep Mercurius in 2013 een wederopstanding beleefd. Dat wordt in Leeuwarden gewaardeerd. De Leeuwarder raad maakt daarop een uitzondering. Die meende in meerderheid een keuze te moeten maken voor een concurrent, als filiaal van de Groninger omroep OOG. Sterk persoonlijke voorkeuren van een wethouder Diks, en enkele gemeentelijke ambtenaren, waren daarbij bepalend. Persoonlijke voorkeuren, altijd slechte raadgevers, zeker in de politiek, en zeker in het geval van keuzen voor een lokale omroep. De Leeuwarder raad heeft zich – deels vanwege onkunde inzake de te hanteren criteria, waardoor nota bene ook fracties als D66 meenden zich te kunnen laten leiden door relationele connecties, waar principiële criteria voorop dienen te staan – bij dit onderwerp niet onderscheiden door  scherp inzicht.

Onlangs publiceerde Liwwadders een analyse van de gang van zaken rond de zendmachtiging voor de lokale omroep. De bron vormden voornamelijk de stukken, die in eerste instantie door Mercurius, via de WOB, waren aangevraagd. Liwwadders vroeg , en kreeg uiteindelijk, die stukken ook. De inhoud ervan verbaast, en wettigt het vermoeden, dat – in diverse  fasen, op verschillende manieren, maar met hardnekkigheid – van uit het gemeentehuis bevoordeling van LEO (de concurrent van Mercurius) plaatsvond. Op een wijze, die door de raad – waarbij zelfs een in de regel kritische fractie als D66 plotseling in de war raakt – nooit had mogen worden getolereerd.

Vergezichten van Evert Janse

Gameship blijft onvermeld

Het eindpunt – uitspraak Commissariaat voor de Media – is nabij. Het Commissariaat hield op 21 februari een hoorzitting, waar LEO en Mercurius hun zaak bepleitten. Van de kant van LEO was het  vooral – zoals gewoonlijk – de directeur van de Groninger lokale omroep OOG, Evert Janse, die het woord voerde. Bestuursleden van LEO hadden geen tijd vrij kunnen maken voor de zitting. Janse blonk wederom uit in weidse vergezichten. Hij dacht zelfs aan een omroep in Terneuzen. En ook daar moest dan Thijs Helfrich – voorzitter LEO, maar ook lid van de Raad van Toezicht van OOG – meedoen. Onmisbaar, die man. Waar dan ook. Een geweldenaar, volgens Janse, die Helfrich ooit eens in Martini Plaza had horen spreken. In het openbaar, zo voegde hij er om niet nader toegelichte redenen aan toe. Janse was diep onder de indruk geraakt. De avonturen van Helfrich met het zwaar gesubsidieerde, en toch failliet gegane Gameship (Willemskade Leeuwarden) misten we in het relaas van Janse. De gemeente wordt daaraan – er gingen tonnen subsidie naar toe – ook niet graag herinnerd. Maar wel een lokale omroep onder zijn leiding binnenhalen. Hoe dat kan? Ons kent ons, zoals Geert Mak bij voortduring zegt.

Mercurius kwam met een nuchter betoog, en verwees naar een schriftelijk ingediende, uitgebreide , pleitnota. Een boeiend betoog – ook vanwege de beschouwingen over  het gemeentelijk subsidiebeleid, en de opmerkingen van de rekenkamer daarover.

Commissariaat voor de Media kritisch ten aanzien van Janse

Hongerdood voor Mercurius, bonussen voor LEO

De voorzitter van de hoorzitting, de heer Groen van  het Commissariaat, merkte fijntjes op, dat Helfrich – als hij ook nog in Terneuzen en andere locaties aan de slag moest – het dan wel eens druk kon gaan krijgen. Zoals bekend is de begroting van LEO opgetuigd met grote bedragen. Geënt op de Groningse omstandigheden, met zeer forse gemeentelijke subsidies. In Leeuwarden wil de raad dat niet. Alhoewel, het geliefde LEO kreeg in het nieuwe college-programma meteen al een verhoging van het subsidie toegekend. Eerst Mercurius via bezuinigingen de hongerdood bijna laten sterven, en dan de subsidies voor de Groningse concurrent weer opvoeren. Janse zag bij het Commissariaat geen enkel probleem. Via de Culturele Hoofdstad ging het geld straks – hij kende geen twijfel – rechtstreeks richting  LEO stromen. Hij zal het hebben besproken met de nieuwe wethouder Feitsma, die Culturele Hoofdstad, de lokale omroep en financiën in zijn portefeuille heeft.

De zwijgende meerderheid

Gemeenteraad verzaakt

De raad – op de fractie van Verenigd Links en de NLP na – blinkt uit door zwijgen, ook al heeft Mercurius de raad te hulp geroepen. Te hulp, omdat wethouder en ambtenaren over de via de WOB  boven water gekomen stukken, geen gesprek willen voeren. Mercurius vroeg dat, om te voorkomen dat de inhoud van de stukken misschien verkeerd zou worden geïnterpreteerd. Zoals bijvoorbeeld blijkt uit de correspondentie tussen een medewerker van Mercurius, die al ontslag had genomen, en zowel de wethouder als een gemeentelijk ambtenaar. Deze min of meer lasterlijke informatie van deze medewerker werd op het gemeentehuis – de wethouder schreef het – verwelkomd. Naar aanleiding daarvan stelde de wethouder met – zo lijkt het naderhand – enig genoegen per brief   vragen aan Mercurius. Via toezending aan de raad van die brief, en vervolgens uitvergroting van de onjuiste informatie via de LC, is gepoogd Mercurius al in dat stadium onderuit te halen. De genoemde medewerker schreef trots aan de wethouder, dat Evert Janse (OOG) ook al had gebeld, om assistentie te verlenen. De affaire is bekend bij diverse raadsleden. De werkwijze van de wethouder gaat in deze affaire totaal over de schreef. Zij maakte misbruik van – duidelijk onjuiste  – informatie, die haar door een, in diverse opzichten, kwetsbare vrijwilliger wordt verschaft. De wethouder op haar beurt zal hierbij, het valt aan te nemen, opgejaagd zijn door de fractie van PAL/GroenLinks.

Het lukt raadsleden als Piet van der Wal (PAL/GroenLinks), met een verleden bij Mercurius, maar niet om over hun schaduw heen te stappen. Partijen, die op de verkiezingslijst een bestuurslid van LEO hebben staan, vinden dat dat in de debatten niet hoeft te worden uitgelegd. Een raadslid, dat als vrijwilliger bij Mercurius actief is, onttrekt zich aan de besluitvorming in de raad. Desgevraagd blijkt, dat de raadsgriffier hem in die zin heeft geadviseerd. Als vanuit Mercurius aan de raadsgriffier wordt gevraagd, of ook andere raadsleden misschien een advies hebben gekregen (zie hiervoor) dan hult de raadsgriffier zich in zwijgen. Zijn opstelling valt terug te lezen in een mail. Bijvoorbeeld in het geval van Piet van der Wal was een screening door de raadsgriffier zeer wel op zijn plaats geweest. Maar we mogen het allemaal niet weten.

Kwartiermaker

Het onvoltooide dossier

In de eerdere analyse signaleerde Liwwadders de vraagtekens in de procedure rond de aanwijzing van de kwartiermaker. Het rapport van de kwartiermaker bevat – in verdacht sterke mate – een desavouering van Mercurius. Het rapport is buitengewoon eenzijdig, gebaseerd op dubieuze bronnen, waarbij de “indianenverhalen“ en kwaadaardige roddels als feiten worden behandeld.

Alibi

Het rapport van de kwartiermaker heeft als alibi gediend voor de raadsmeerderheid om voor LEO te kiezen. De centrale vraag, waar de raad in het advies aan het Commissariaat voor de Media een antwoord op moest geven, namelijk, in hoeverre is er sprake van worteling in de lokale samenleving, onder meer via bestuurssamenstelling en vooral PBO, daar gaat de kwartiermaker niet op in. In de raad daarnaar gevraagd, antwoordde kwartiermaker Piersma, dat dat niet meer hoefde. B. en w. hadden dat al gedaan. En hij had toch al weinig tijd voor zijn opdracht. En in die weinige tijd overlegde hij wel met b. en w. (althans de wethouder), maar niet met de raad (geen terugkoppeling). En in plaats van een grondige beoordeling van de PBO’s, wierp hij zich plotseling op een advies, dat de raad hem helemaal niet had gevraagd. Zijn  hoofdopdracht – pogen partijen bij elkaar te brengen – liet hij na enkele dagen vallen. Volgens velen daartoe geadviseerd door de wethouder. En niet gecorrigeerd door de raad, omdat Feitsma (fractievoorzitter PvdA) en de wethouder Diks bezig waren het te regelen via “coalitie-overleg”.

Geen sprake van gelijke kansen

Er is heel veel niet beantwoord. Er is op grond van de WOB-stukken wel te constateren, dat van gelijke kansen voor de twee aanvragers (Mercurius en LEO) geen sprake is geweest. PvdA-fractievoorzitter Feitsma lijkt op enkele momenten een eigen koers te varen (mail aan de wethouder inzake de gang van zaken eind juni, en in de raadscommissie, als hij de kant kiest van de NLP, die een voorstel voor een kwartiermaker op tafel legt). Bij de nadere invulling – de mails zijn  helder – staat evenwel de raad niet voorop – die het advies moet geven aan het CvdM – maar de coalitie. Zo laat de wethouder het etentje regelen na de vakantie, waarin in coalitieverband de klokken gelijk moeten worden gezet.

Waar is de raad zelf?

Waar is de raad zelf? We leven, zo wordt ons verteld, in een dualistisch stelsel. De raad controleert het college. De raad is ook voorzien van een eigen “apparaat”, raadsgriffier en medewerkers, die de raad als controlerend orgaan dienen te ondersteunen, bewerktuigen, en van materiaal te voorzien.

Raadsgriffier laat het afweten

Aanwijzing kwartiermaker onhelder 

Gebeurt dat ook in Leeuwarden? Vast wel. Maar in de kwestie van de lokale zendmachtiging ligt het er niet erg dik bovenop. Mercurius heeft – zo is ons meegedeeld –  in de afgelopen tijd op verschillende momenten informatie gevraagd aan de raadsgriffier.

Zo is  door Mercurius, zo hebben we vernomen – in verband met de aanstelling van de kwartiermaker, waaraan een raadsmotie ten grondslag lag – aan de raadsgriffier gevraagd hoe dat proces is verlopen. Dit met verwijzing naar een mailwisseling tussen de wethouder en PvdA- fractievoorzitter Feitsma. Op grond waarvan in coalitieverband de zaak wordt aangepakt. Niet in raadsverband dus, maar in coalitieverband, met een directe rol van de wethouder.

De raadsgriffier dient hier – zo mag worden verondersteld – in de eerste plaats de positie van de raad, als adviserende instantie naar het CvdM, in het oog te houden.

Mercurius vroeg onder meer aan de raadsgriffier:

– Hoeveel kandidaten voor het kwartiermakerschap hebben zich aangediend?

– Op welke wijze zijn de kandidaten in beeld gekomen (eigen initiatief, op voordracht van …., bijv, raadsleden zoals Feitsma, of anderszins?

– Op welk moment, en via welke procedure, is de kandidaat, die Feitsma naar voren schoof, in beeld gekomen?

– Door wie zijn de gesprekken met de kandidaten gevoerd? Op welke wijze was in dat stadium de raad betrokken?

– Heeft de raad uiteindelijk ook “formeel”, zoals de wethouder het noemt (in een mail aan Feitsma) op 30/10 een besluit genomen?  Zo ja, kunnen we dat besluit ontvangen? Zo nee, is voor een dergelijk besluit besluitvorming in het presidium gebruikelijk en volgens de geldende procedures?

– Uit de mails blijkt dat er een schriftelijk voorstel heeft voorgelegen in het presidium. Graag zouden we het betreffende stuk van u ontvangen.

Mercurius heeft ons het antwoord van de raadsgriffier getoond.

De raadsgriffier mailt als antwoord:

“Na het raadsbesluit heeft het college de opdracht opgepakt om een “kwartiermaker” te zoeken. Hoe ze dat hebben gedaan heeft zich aan mijn waarneming onttrokken. Het resultaat van deze collegeopdracht is aan de griffie gestuurd: een memo waarin wordt geconstateerd dat er meerdere kandidaten waren, dat met twee kandidaten gesproken is en dat  één daarvan – beargumenteerd – de voorkeur geniet. Omdat er geen presidiumvergadering plaatsvond tussen 11 september 2013 en 5 november 2013 is er voor gekozen de leden van het presidium half oktober schriftelijk te raadplegen. …… “

Plichtsverzuim griffier?

Een opzienbarende mail. Een summier antwoord. Veel te summier. Er wordt eigenlijk niets beantwoord. De raad adviseert aan het CvdM. Niet het college van b. en w., maar uitdrukkelijk de raad. De raad komt er in september niet uit. Er dient – via een motie van de NLP – een kwartiermaker  te worden aangesteld. De raadsgriffier, als ambtelijk “belangenbehartiger” van de raad, zegt dat “het zoeken van de kwartiermaker” zich verder aan zijn waarneming heeft onttrokken. Je zou dat ook plichtsverzuim kunnen noemen. Hij had het proces in de gaten kunnen houden. Waarom deed hij dat niet? Plichtsverzuim, omdat in de discussie in september binnen de raad groot ongenoegen naar voren kwam over de wijze waarop de wethouder had geopereerd. Centraal punt daarbij was het in gebreke blijven van de wethouder bij de uitvoering van haar wettelijke taak om te pogen de twee concurrenten (Mercurius en LEO) bij elkaar te brengen. De wethouder heeft dat achterwege gelaten, pas toen de raad in september een bijeenkomst eiste, is er iets als een poging gedaan. Een poging, waarbij de wethouder aanwezig was, maar er in slaagde om te zwijgen als het graf. Dat kun je voorwaar wel een “forse” inspanning noemen om partijen bij elkaar te brengen.

Raadsgriffier had positie raad moeten bewaken

De raadsgriffier had de positie van de raad moeten bewaken. In deze situatie met bijzondere aandacht. Hij heeft dit volstrekt onvoldoende gedaan: “Het onttrok zich aan mijn waarneming”. Zijn werkwijze bij het bewaken van de integriteit van de raadsleden (de raadgriffier noemt het blijkens door ons ingeziene mails zo), op grond waarvan een NLP-raadslid, en vrijwilliger bij Mercurius, het advies kreeg zich niet in de discussie te mengen, en zich zelfs van stemming te onthouden, wijst in een bepaalde richting. Vragen op dit punt, omtrent screening van andere raadsleden, wil de raadsgriffier niet beantwoorden. Een onafhankelijk onderzoek naar de opstelling en handelwijze van de raadsgriffier zou gepast zijn.

Leeuwarder presidium is Leeuwarder Commissie Stiekem

Daar zou ook bij te betrekken zijn, een notitie, van de raadsgriffier, circa zomer 2013, waarin het communicatiebudget van de raad het onderwerp vormt. Een notitie, die in het presidium is behandeld. En daarmee uiterst geheim. Maar wel een notitie – waarover Mercurius nooit door deze griffier is geraadpleegd – waarin Mercurius al wordt afgeserveerd. Te instabiel. Zonder verdere argumentatie. In deze kringen hoeft dat niet. En zonder raadpleging. Waarom een dergelijke notitie geheim moet worden gehouden, Joost  mag het weten. Het presidium is de commissie stiekem van Leeuwarden. Welke fractievoorzitters maken hier een eind aan?

Rapport kwartiermaker

Excuses kwartiermaker

Het rapport van de kwartiermaker is door ons al eerder becommentarieerd. Wat de procedure betreft valt hier allereerst op, dat Mercurius niet in staat is gesteld om het concept-eindrapport in te zien. Dat was wel toegezegd. De kwartiermaker heeft  gemeend het rapport rechtstreeks naar b. en w. te moeten sturen. B. en w. namen in vliegende vaart de conclusies van de kwartiermaker over. Er kan nauwelijks tijd voor reflectie op het rapport zijn geweest. In elk geval achtte het college van b. en w. het niet nodig om Mercurius nog om een reactie te vragen. Wel werden de gespreksverslagen – volgens Mercurius slechts onvolledig aanwezig, en deels onvoldoende gescreend – “vertrouwelijk” verklaard. Dat wil zeggen, alleen ter inzage voor raadsleden, maar niet voor Mercurius als sterk be- langhebbende partij. Er moest eerst een WOB-procedure worden gevolgd om de documenten voor het publiek toegankelijk te maken. En daaruit bleek, dat de kwartiermaker links en rechts excuses heeft gemaakt voor zijn onzorgvuldige en naïeve methoden. Die excuses vinden of  vonden allesbehalve openlijk plaats. Zowel  de wethouder als de kwartiermaker slaagden er in hierover niet rechtstreeks aan de raad verantwoording  af te hoeven leggen. Het is onduidelijk of dit aan de raad mag worden verweten, of dat b. en w. hier heeft gefaald.

Er lijkt – bij de vanuit bestuurlijk oogpunt omstreden te achten werkwijze van b. en w., en, al dan niet vooral als gevolg daarvan, de opstelling van de raad- onvoldoende zorgvuldig te zijn gehandeld.

Objectief of niet

Er is ons, in reacties op de vorige publicatie, verweten, niet “objectief” te zijn. Een enkeling verweet ons, dat voorbij werd gegaan, aan wat in het nabije en verre verleden bij Mercurius mis zou zijn gegaan. Wat betreft de objectiviteit: uit de WOB-stukken blijkt zonneklaar, dat sinds de verschijning op het toneel van LEO, het gemeentelijk apparaat, aangestuurd door de wethouder, of omgekeerd, bij voortduring gepoogd heeft Mercurius in een bepaald daglicht te stellen. Daarmee ging het apparaat en/of de wethouder te ver. Zij hielden onvoldoende in de gaten, wat de gemeente eigenlijk heeft in te brengen op het vlak van de lokale omroep. Daarmee zijn ambtenaren en wethouder in de fout gegaan. De raad had daar corrigerend op moeten treden. Maar dat valt niet mee als bijvoorbeeld een raadslid als Piet van der Wal, met zijn eigen avonturen bij Mercurius en gebrek aan relativeringsvermogen, in de wethouderlijke fractie de dienst uitmaakt.

Verkeerde vraagstelling

Wat ging er in het verleden allemaal niet fout bij Mercurius. Dat is het tweede verwijt, en dat dient uiteraard in ogenschouw te worden genomen. En ja, wat er fout ging, is ook geaccepteerd door de gemeente. De gemeente had in kunnen ingrijpen, toen dat  misschien nodig was, maar deed dat niet.

Nieuwe bestuur

Het nieuwe bestuur, aangetreden in september 2012, deed dat wel.  En is daarop vervolgens  afgerekend door de gemeente – via de hier vermeld intriges. Vreemd genoeg op een moment dat Mercurius het verleden achter zich had gelaten.

Hoofdvraag

Tegelijk is dat voor het toekennen van de zendmachtiging niet de hoofdvraag. Dat is de lokale gebondenheid. De raad heeft in meerderheid dat criterium niet willen onderzoeken en bespreken.

De lokale zendmachtiging

Het is een dossier, dat niet als afgesloten kan worden beschouwd. Ook niet als het Commissariaat voor de Media LEO zou uitverkiezen. In de anderhalf jaar dat Evert Janse Mercurius aanvoerde in Leeuwarden, was hij – zie de berichten in die periode in de LC – ook vooral op pad om meer subsidie op het stadhuis te vragen. Die geschiedenis zal zich herhalen zodra LEO te paard is gehesen. De Facebook- en andere vrienden van LEO  wijzen op een aanmerkelijke instabiliteit. Daar zal Caspar Smits die zich manifesteert als loopjongen van Evert Janse weinig aan kunnen veranderen. Zijn mailwisseling met een Leeuwarder ambtenaar en de wethouder Diks spreken boekdelen.

Aan de research door Liwwadders is door diverse personen gewerkt.