Culturele Hoofdstad 2018 een lijdensweg, het zou zomaar een artistieke productie kunnen zijn die live te volgen is via sociale media. Wat een drama, provinciale politici vragen om een teken van leven van het project en gelijk volgt er een charme-offensief in de Leeuwarder Courant die alles klakkeloos noteert. Straks claimt de organisatie het evenement de Passion in het kader van CH2018 ook al heeft dit spektakel evenals de succesvolle tentoonstelling rond Alma Tadema daar helemaal niets mee te maken. Wat er op het programma staat voor 2018 mogen we niet weten, net als bij andere voormalige Culturele Hoofdsteden van Europa als Liverpool wordt dat 100 dagen voor de start bekend gemaakt. Toch raar dat we in de Volkskrant van 25 maart een aardige reportage konden lezen over een van de projecten getiteld Sense of Place. Prachtig verhaal dat navolging verdient. Helaas, de organisatie wenst een spanningsboog te hanteren. Stel je voor dat we ruim van te voren zouden weten dat het niks wordt. Hoewel het best wat kan worden door de inbreng van de Friese gemeenschap die niet dankzij maar ondanks de organisatie met honderden projectvoorstellen op de proppen kwam. Hoe zat het ook alweer?
Na het winnen van de titel European Capital of Culture 2018 namen de betrokken bestuurders eerst een jaar rust. Het momentum dat er was ging verloren, als Leeuwarder merk ik werkelijk helemaal niets van het fenomeen. Als er inwoners van de stad ergens in participeren dan weet ik niet waar. Na de rust proclameerden de kwartiermakers de strategie voor implementatie van het winnende bidbook: alle projecten zouden afzonderlijk aan- en uitbesteed worden aan professionele marktpartijen. Ik kan mij die maandagavond in stadsschouwburg de Harmonie nog levendig herinneren. Gelukkig pakte de Friese gemeenschap die langs de zijlijn terecht was gekomen de handschoen op. De achterliggende gedachte van de gekozen strategie was een zogeheten single point of failure te vermijden. In plaats van een grote organisatie die alles organiseert een kleine die projecten aanstuurt. Een enkel project kan dan onderuit gaan zonder dat dat gevolgen heeft voor het geheel. Cruciale denkfout: elk project is nog steeds gevoelig voor narigheid zoals ontbrekende financiering. Het aantal projecten dat tot uitvoering komt is dan ook beduidend minder dan oorspronkelijk voorgespiegeld. Gaat het allemaal ook nog wat opleveren? Hoe de erfenis eruit gaat zien is lastig te voorspellen.
Pluspunt van al die honderden initiatieven is dat het geheel robuuster is geworden. Er valt genoeg te beleven in 2018, als er een evenement uitvalt dan is dat geen probleem want alternatieven genoeg. Naarmate er meer te beleven valt is het ook nog eens aantrekkelijker om te komen. Bedenk dat er naast de activiteiten onder de paraplu van CH2018 ook nog tal van andere (eenmalige) evenementen georganiseerd worden. Wanneer de initiatiefnemers de smaak van het organiseren te pakken hebben gekregen en dat na 2018 ook blijven doen dan mag dat wat mij betreft tot de erfenis gerekend worden want structurele vooruitgang. De fonteinen in de elf Friese steden horen natuurlijk ook tot het nalatenschap van het project CH2018. Goed dat die dingen door buitenlanders zijn ontworpen, Friezen zouden ze niet uit en van de grond hebben gekregen. Alles wat de uitverkiezing tot Culturele Hoofdstad van Europa nog meer oplevert is mooi meegenomen, ik heb gelet op de voorgeschiedenis geen hoge verwachtingen meer.
Eigenlijk is alles rond het project kenmerkend Fries. De inwoners van deze provincie komen pas in de benen wanneer er wat te beleven valt zoals een Elfstedentocht op de schaats. Het leven is mooi, de mensen zijn overwegend tevreden en het ambitieniveau is derhalve laag. Friese bestuurders hebben doorgaans geen visie op de toekomst en hoeven niet op systematische wijze ambities te realiseren. De bestuurlijke slagkracht is derhalve ongeveer nul, de organisatie van CH2018 onderscheidt zich hierin niet. Gelukkig toont de Friese gemeenschap zich gepassioneerd en lopen we wellicht minder dan een jaar in optocht door de straten van centrum Leeuwarden. Of niet en zitten we de live-uitzending thuis op de bank te volgen met als pluspunt de mogelijkheid te zappen naar een ander kanaal.
