‘In mei stuurden we al een brief naar de raad, maar enige reactie bleef uit’

(tekst: PEL)

Geachte Raadsleden,

Uit de pers hebt u ongetwijfeld vernomen dat er de laatste tijd een aantal zaken boven water zijn gekomen die al jaren speelden maar tot nu toe nooit de publiciteit kregen die ze o.i. verdienen. Er is zelfs een nieuw woord ontstaan: “boodschappengate”…

Dat wil zeggen: iemand in de bijstand krijgt soms giften in de vorm van wat geld of goederen zoals boodschappen van een derde, bijvoorbeeld van de ouder(s). Ook boodschappen zijn op geld waardeerbaar en dus inkomsten en op grond van de inlichtingenplicht moet betrokkene dat opgeven aan Sociale Zaken. Staat iemand daar niet bij stil maar komt dit later uit, dan riskeert diegene een terugvordering van de “teveel” ontvangen bijstand plus een boete wegens het schenden van de inlichtingenplicht. Opvallend is dat levensmiddelen die iemand ophaalt bij de voedselbank, kennelijk geen probleem vormen qua “inkomsten”.

Ook in de Tweede Kamer is inmiddels aandacht geschonken aan deze kwestie en o.a. de woorden “maatwerk” en “barmhartigheid” zijn gevallen. Probleem bij “maatwerk” is o.i. steeds de vraag: is iets maatwerk of willekeur? Tweede probleem is dat als op dit punt “maatwerk” geleverd moet worden, ook daarvoor weer enige extra criteria moeten worden bedacht, die vervolgens in de dan nog uitgebreidere werkinstructies van Sociale Zaken moeten worden opgenomen en waaraan het ambtelijk apparaat in voorkomende gevallen weer extra tijd mag besteden dit per individuele kwestie allemaal “goed” te doen. Van de kant van de Tweede Kamer verwachten we momenteel bij een demissionair kabinet niets meer op dit punt, zeker geen wijziging van de Participatiewet.

SUGGESTIE 1: Ons idee zou zijn om totdat de Tweede Kamer komt met een wijziging van de Participatiewet voorlopig gebruik te maken van het zgn. buitenwettelijk begunstigend beleid wat gemeenten is toegestaan. In dit geval denken we aan de regeling die Sociale Zaken Amsterdam al een tijdje heeft: Tot 1200,= euro/jaar aan giften in geld of goederen is vrijgesteld en behoeft niet bij Sociale Zaken gemeld te worden. Zie verder Bijlage1: tekst Sociale Zaken Amsterdam.

Een tweede knelpunt wat al jarenlang speelt is de kwestie van de aanvullende bijstand als iemand een klein (deeltijd) baantje heeft. Juist dan ontstaan de problemen zodat PEL mensen tot nu toe aanraadt: doe maar niet, zolang u met dat baantje niet geheel uit de bijstand raakt… Maar eigenlijk is dat raar, omdat het nu juist de bedoeling is dat iemand als dat wil lukken, stap voor stap uit de bijstand raakt richting betaald werk. Wat er vaak mis gaat is de verrekening van inkomsten: het betaalde werk is de “voorliggende voorziening” en de bijstand is aanvullende bijstand, die aanvult tot het voor hem/haar geldende bijstandsniveau. En daar gaat het vaak mis: de ene maand klopt het min of meer, de maand daarop zitten loon plus bijstand zwaar onder bijstandsniveau, wat vooral de kwaal is bij wisselende inkomsten. (flexcontracten, nul uren contracten enz.)

Wat wij bij ons klachtenspreekuur een aantal malen ook zagen was, dat ook over een langere periode, bijv. 18 of 24 maanden de optelsom loon plus aanvullende bijstand niet ongeveer gelijk was aan het bedrag waar diegene recht op zou hebben gehad als diegene uitsluitend bijstand zou hebben gehad. Wij denken dat dit wel het geval had moeten zijn. Het kwam er op neer dat betrokkene geld moest terugbetalen aan Sociale Zaken en dat dit werd “aangetoond” door een aantal uiterst gecompliceerde en niet of nauwelijks te volgen berekeningen van Sociale Zaken waarvan we u details maar zullen besparen.

In de Leeuwarder Courant van 6/1/2021 stond in de Te Gast rubriek een verhaal van een vrijwilliger van Schuldhulpmaatje: “Meer kijken naar de geest van de wet” (Zie bijlage 2) Het gaat o.a. over bovengenoemde periodieke handmatige verrekening van kleine inkomsten uit loondienst. Als mogelijke oplossing wijst de schrijver op de zgn. Surplus tussenrekening methode.

Op 29 mei 2020 stuurden wij hierover al een brief naar de Raad met een afschrift naar (toen) de wethouders Feitsma en Douwstra, maar enige reactie bleef uit. (zie bijlage 3)

Ook de schrijver vraagt zich af waarom er geen ruchtbaarheid wordt gegeven aan de tussenrekening methode Surplus? Het zijn uiteindelijk niet de ambtenaren maar de Raad die uitmaakt wat er moet of kan, uiteraard binnen de wettelijke kaders van de Participatiewet.

SUGGESTIE 2: zonder dat er een bepaald standpunt wordt ingenomen wordt de methode Surplus uitgelegd en voorgelegd aan de Raad ter consultatie, zodat de Raad zich hier een oordeel over kan vormen en om te vragen deze methode al dan niet verder uit te werken c.q. in te voeren. Wij gaan er van uit dat iemand in de bijstand met deeltijdwerk zelf de keuze maakt of hij/zij hier aan dan mee wil doen.

Tenslotte: wellicht zijn beide suggesties iets om het tevens over te hebben tijdens de Open Podium bijeenkomst op 10/2/2021 van 19.00 tot 20.00 uur over de uitvoering van de wet- en regelgeving door de Sociale Dienst.

Tekst vastgesteld in de vergadering van het Dagelijks Bestuur van 29/1/2021.

Met vriendelijke groet,

J. Bakker

Secretaris

Bijlagen:

1. Giften tot EUR 1200,= toegestaan. (Sociale Zaken Amsterdam)

2. LC 6/1/2021 Te Gast rubriek: Meer kijken naar de geest van de wet.

3. Brief PEL aan de Raad 29/5/2021: een betere manier om kleine inkomsten te verrekenen met aanvullende bijstand?