‘Ik ben zeldzaam gelukkig, alleen nog dat staatslot’

(Mooie zomerse verhalen, eerder gepubliceerd)

Fotograaf en goochelaar Joop Fenstra

‘Ik ben zeldzaam gelukkig, alleen nog dat staatslot’

‘Ik ben zeldzaam gelukkig. Nog nooit zo gelukkig geweest, alleen nog dat staatslot.’ Joop Fenstra is fotograaf en goochelaar en behept met een ogenschijnlijk onverwoestbaar optimisme. Door een conflict met De Telegraaf, zijn grootste opdrachtgever voor fotografie, legt hij zich momenteel weer meer toe op de goochelactiviteiten. Fenstra ging door een diep dal. ‘Ik zoek nu mijn gelukzaligheid in het blazen van ballonnen voor kinderen.’

‘Acht maanden zat ik zonder elektriciteit, gas en water. En met een onverkoopbaar huis aan de Troelstraweg. Afgesloten door die fantastische overheid, dezelfde overheid die je altijd nodig heeft voor een foto in de krant. Aanvankelijk dacht ik dat het allemaal wel wat mee zou vallen. Zonder licht en water moet kunnen, dacht ik. Maar het viel me vies tegen. Als je dat nooit hebt meegemaakt, dan kun je je dat niet voorstellen. Van mijn buurman kreeg ik af en toe wat water via de tuinslang. Ik leverde de lege flessen in om nog iets te kunnen kopen. Nul, helemaal nul had ik. Nauwelijks werk. Kom je thuis in zo’n leeg huis dan zit je daar. Een pakje Barclays kocht ik om me op de been te houden.’ De Spartaanse toestand waar Fenstra zich noodgedwongen in bevond was de climax van een conflict met zijn werkgever dagblad De Telegraaf. ‘Daar kwam een nieuwe chef die mij niet mocht. Zo simpel zie ik dat. Achteraf heb ik ook gelijk gekregen. Na drie jaar procederen was er een heldere uitspraak: ik had geen malversaties gepleegd; gevoelsmatig mocht die man mij niet. Ik ben, op z’n zachtst gezegd teleurgesteld in de houding van de krant ten opzichte van mij. Of anders gezegd: het zijn ratten!’

‘Ik heb van niemand van de krant ooit meer iets gehoord. In die periode droogt je netwerk op, dat is nu dunner dan dun. Alles verdwijnt. Je leert ook – het is een cliché, maar het is niet anders – je vrienden kennen. Daar heb je in nood echt nog maar een paar van. Je merkt: ik ben niet interessant meer, terwijl nog niet zolang geleden er een kop in de krant prijkte met ‘Joop Fenstra, intermediair voor bekendheid’. Toen wisten ze me allemaal te vinden. Ze laten je als een baksteen vallen. Ja, ik ben cynisch. Ik zie het als een uitwas van het Ik-tijdperk, gedragingen gebaseerd op angst. Altijd eerst aan jezelf denken. Zo zit ik niet in mekaar. Ach, der binne oek leuke meensen, maar je mutte se wel wete te finen.’

Na de uitspraak waarbij hij zijn gelijk haalde, werd hem een forse som euro’s uitgekeerd. Fenstra: ‘Dat was mooi. De Belastingdienst pakte 52 procent en de ABN-Amro-bank zei: geef mij de rest maar als afbetaling van je woning. Mijn pand aan de Troelstraweg had jaren te koop gestaan. Onverkoopbaar natuurlijk in deze omstandigheden. Ik hield er niets aan over. Nee, dat is niet waar, ik hield er een nieuwe vriendin aan over waarbij ik onder de douche mocht.’

Joop Fenstra is een man van aanpakken, van actie. Vader Joop en moeder Annelies bestierden een winkeltje in lectuur en een particuliere bibliotheek in de Koningsstraat. Buurvrouw Geartsje verkocht ernaast de eerste seksbladen. Jaren vijftig. ‘Dat begon met de Amerikaanse naturistenbladen. Al snel volgden De Lach en Adam, dat was de voorloper van de Playboy. Joop en Annelies, ook bekend als Ma Dop, waren naast lectuurverkopers illusionisten.’ Na de Willem Lodewijkschool en de ulo in de Leeuwerikstraat ging hij aan de slag als vertegenwoordiger van koffiemachines. ‘Ik zei na mijn sollicitatiegesprek tegen die baas: u neemt mij niet aan, dat zie ik, maar als ik nu mijn lange haar afknip wel. Meteen gedaan en ik kon beginnen.’ Later trad hij in de voetsporen van zijn ouders en opende De Lektuurtuin op de hoek van De Tuinen en de Oosterkade. ‘Ammerlaan van het Leeuwarder Weekblad kwam bij me langs of ik ook foto’s kon maken van een bokswedstrijd in Zalen Schaaf. De foto’s van de boksers Wiekie Akkerman en Johan IJsselmuiden waren de start van mijn fotografiecarrière. Voor de Telegraaf schoot ik mijn eerste foto bij de staking van Casolith in 1975.’

Bij iedere foto hoort een verhaal. ‘Privacy? Ach, daar deden we niet al te moeilijk over. Bij een goed verhaal hoort een foto. De man uit Dokkum die letterlijk een pakje sigaretten ging halen, uit z’n huwelijk stapte en na 40 jaar doodleuk weer terugkeerde, ja, daar moet je een foto bij hebben. Zo’n verhaal geloof je toch niet zonder foto? Door de gordijnen heen zag ik op de schoorsteenmantel drie fotootjes staan. Met de telelens nam ik ze. Bingo! Hij zat erbij! Ze zullen het niet leuk gevonden hebben. Overal ben ik geweest. Reisreportages naar Reykjavik en Athene. Als de bar dreigde te sluiten ging ik goochelen. Mooi dat ‘ie dan open bleef.’

Nu zijn het de kleurige paarden, honden en fraaie vogels die hem bezighouden. Op markten en braderieën geeft hij zijn onemanshow en vouwt hij de ballonnen voor personeelsfeesten geeft hij zijn demonstraties. ‘Die kienders fine die ballonnen leuk. En als zij het leuk vinden dan ben ik tevreden.’

Andries Veldman