Hoe de krant als meneer veranderde in een onzeker trillend marketing juffertje vol statusangst

Foto: Leendert Plaisier

(tekst: Villamedia)

Mark Koster laat in de rubriek ‘In de Coulissen’ zien wat zich achter de gordijnen van het journalistieke toneel afspeelt. Dit keer: Hoe de krant als meneer veranderde in een onzeker trillend marketing juffertje vol statusangst.

Soms heb ik zin om eruit te stappen. Wie denk je wel niet dat je bent, vuile klootzak? Stukjes schrijven, mensen kwaad maken door ze jouw waarheid als een handgranaat in het gezicht te smijten. Wat heeft dat allemaal voor zin, idioot?

Humorloze regenten
Journalisten die nooit twijfelen aan hun bestaan zijn doodeng. Hoe overtuigder journalisten zijn van hun heilige gelijk, hoe harder je ze moet tegenspreken. Ligt het aan mij of lijkt het erop dat journalisten daar steeds minder van gediend zijn. Ze gedragen zich af en toe als de figuren die ze zouden moeten bestrijden: als humorloze regenten.

Lees hier verder

Mark Koster laat in de rubriek ‘In de Coulissen’ zien wat zich achter de gordijnen van het journalistieke toneel afspeelt. Dit keer: Hoe de krant als meneer veranderde in een onzeker trillend marketing juffertje vol statusangst.

Deel dit artikel als NVJ-lid gratis met anderen via:

Soms heb ik zin om eruit te stappen. Wie denk je wel niet dat je bent, vuile klootzak? Stukjes schrijven, mensen kwaad maken door ze jouw waarheid als een handgranaat in het gezicht te smijten. Wat heeft dat allemaal voor zin, idioot?

Humorloze regenten
Journalisten die nooit twijfelen aan hun bestaan zijn doodeng. Hoe overtuigder journalisten zijn van hun heilige gelijk, hoe harder je ze moet tegenspreken. Ligt het aan mij of lijkt het erop dat journalisten daar steeds minder van gediend zijn. Ze gedragen zich af en toe als de figuren die ze zouden moeten bestrijden: als humorloze regenten.

Feyenoord-speler Steven Berghuis trok de tegels uit het trottoir en zag de maden wegkruipen. De tegellichters bleken zelf broze beestjes die dekking zochten in hun warme redactieholletjes vol goede bedoelingen en gewichtige voornemens. Ik had met Berghuis te doen en voelde plaatsvervangende schaamte. Hij had gelijk. De pers zag een bal op de stip liggen, en kon het niet laten om een aanloop te nemen en te schieten.

Rennie Rijpma als persoon is het nauwelijks aan te rekenen. Ze werkt voor een commerciële uitgeverij die eyeballs moet verkopen aan adverteerders en abonnees moet verleiden. En in die wereld van clicks voor niks sneuvelt de nuance.
Clicks voor niks
De naar de vijand overgelopen Feyenoord ‘paria’ (kwalificatie van het AD) zou terugkeren in de Kuip. Nou, hoe zou dát nou gaan? Stook, stook. Dat Berghuis’ tirade bij de journalistiek niet tot ruiterlijk zelfinzicht leidde, maar tot zijige halfexcuses vond ik wel tekenend. Het AD wreef het hardst in de vlek. De krant, die koppen test op effect bejag, pookte de strijd op met een provocerende foto en wilde daarmee ‘de-escaleren’. Daar kwam hoofdredacteur Rennie Rijpma niet helemaal uit. Ze verwoordde het als volgt: ‘Je wilt prikkelend zijn, maar tegelijkertijd niet iets aanwakkeren waar je zelf op tegen bent. Dat is een lastig snijvlak’.

Je had als krant ook de idioten kunnen opzoeken die het nodig vonden om Berghuis te bedreigen of kunnen informeren bij de politie hoeveel tijd het in kaart brengen van deze dwazen de samenleving kost.

Je voelde het ongemak. Rennie Rijpma als persoon is het nauwelijks aan te rekenen. Ze werkt voor een commerciële uitgeverij die eyeballs moet verkopen aan adverteerders en abonnees moet verleiden. En in die wereld van clicks voor niks sneuvelt de nuance. Zelfs bij de in-keurige NRC hangt een scorebord met ‘meest gelezen stukken’ bij de entree (dat was de dagelijkse kruiswoordpuzzel, zag ik).

Lekken naar de buitenwereld = straf
Het relativeert je werk. Maar vrijuit praten over dit ongemak is ongepast, sterker nog: daar staan soms sancties op. Bij uitgeverij Hearst, waar ik zelf een tijd de klikjes verzorgde voor Quoteonline (de puzzelrubriek is daar het huizen-item), werken journalisten die niet mogen praten over redactionele blunders, onthulde Villamedia.

Bij de wetenschappelijke titel Quest werkt een hoofdredacteur met wappie-ideeën. De Volkskrant en Villamedia berichtten over de waanvoorstellingen van de hoofdredacteur. In een appgroep van Hearst spraken medewerkers hun ongeloof uit over haar onwetenschappelijke en gevaarlijke gezweef, maar niemand durfde de kritiek in het openbaar te ventileren op straffe van een reprimande.

In Sicilië gooit de maffia tegenstanders in een bad met zoutzuur, bij de NPO kan het doorbreken van de omèrta een medewerker 10.000 euro kosten.
Raar? Joh, het kan nog veel gekker. Bij de publieke NPO spelen zich dezelfde taferelen af. Loop de redacties van het mediapark op en je ziet hoofden schudden over de gedragingen van sommige baasjes, maar niemand die een mond opentrekt en de mannen even aan de oren trekt. ‘Gast, wat ben jij aan het doen?’ De NPO heeft onder de vorige baas Shula Rijxman zelfs een straf gezet op lekken naar de buitenwereld, onthulde De Volkskrant.

Systeemrot
In Sicilië gooit de maffia tegenstanders in een bad met zoutzuur, bij de NPO kan het doorbreken van de omèrta een medewerker 10.000 euro kosten. Voor matig betaalde freelancers is dat een forse hap uit hun jaarwedde. En zo zijn journalisten verschrompeld tot likkende lakeien van hun opdrachtgevers. De publieke omroep, dat zou moeten vechten voor waarheidsvinding, is een Albert Cuyp van omroepkoopmannen die bedelen voor meer zakgeld bij geldschieter NPO. Het systeem is geperverteerd en verworden tot een niet uit te leggen samenraapsel van omroepen die onder het banier van diversiteit hun levensbeschouwelijke aflaat over ons uitstorten.

Bij ON! betoogde een presentator dat de elite immigratie stimuleert om ons land te ‘omvolken’, bij BNNVara claimde een host dat Israël een apartheidsstaat was. Allebei prima provocaties om een suffe discussie in het café op te vrolijken en uitgesproken op de juiste tongue in check toon misschien zelfs wel een nuttige aanvulling in het maatschappelijke debat.

Maar aan die finesse ontbrak het aan de talkshowtafels. De presentatoren van dienst leken te menen wat ze zeiden. Ze keken verbeten voor zich uit en waren niet uit op weerwoord, maar uit op de morele vernietiging van de tafelgenoot. De ombudsdame van de NPO onderzoekt de kwestie, maar kan zich beter richten op de systeemrot.

De golden showers van Trump
De meeste journalisten zijn doodongelukkig met de gedwongen ‘doelgroepisering’ in hun werk, maar laten het over zich heen komen als een belastingaanslag. Het tragische is vaak: hoe minder de kijkcijfers, hoe harder de omroepbokito’s brullen op hun rots, en hoe lomper ze naar beneden schreeuwen als iemand zegt dat ze niet goed wijs zijn. Het merk mag niet worden aangetast.

Hoofdredacteuren zijn marketeers geworden, die eerst voor hun baas en pas dan voor de lezer werken. Op Radio 1 vertelde Telegraaf hoofdredacteur Paul Jansen dat hij niet ‘amused’ was dat verslaggever Bart Mos op Twitter een gebbetje maakte over Trump. Mos postte dat de krant een bron had gesproken die het fijne wist van de golden showers van Trump, een verwijzing naar het gerucht dat de president een aanhanger was van de beginselen der Patricia Paay. Het was een melig tweetje waar de koppentesters heel trots op zouden moeten zijn. De scoop ging namelijk over de douches met gouden kranen op een jacht van Trump, heel wat anders.

Maar hoofdredacteur Paul Jansen vond het niet grappig en legde Mos een twitterverbod op om verdere merkbeschadiging van De Telegraaf, een krant die zelf nóóit overdrijft, te voorkomen.

Vroeger was de krant een meneer, tegenwoordig is het een onzeker trillend marketing juffertje vol statusangst. William Randolph Hearst huilt zacht. Zijn nachtmerrie is uitgekomen. ‘News is something somebody doesn’t want printed; all else is advertising’, zei hij. De krant is al ‘het andere’ geworden. Tijd dus om toch nog even door te tikken.