Hij vertelde dat een medeleerling op het plein met een pistool was beschoten (archief)

Foto: Simon van der Woude

(Ook deze zomer weer bijzondere verhalen opgediept uit ons archief, 2000)

Terreur op school

‘’We voelden ons op een bepaald moment toeschouwers die op de walkant stonden te kijken hoe iemand verdronk zonder in te grijpen. We hebben toen tegen elkaar gezegd: nu moeten we in actie komen.’’ Vanaf oktober 2000 hebben de Leeuwarder raadsleden Jan van Olffen (PvdA) en Wyb Feddema (VVD) maar liefst achttien harde voorbeelden verzameld van ernstige terreur op middelbare scholen in Leeuwarden. Terreur op school in chronologische volgorde.

Het balletje begon te rollen toen de pleegzoon van PvdA-raadslid Jan van Olffen thuis kwam met een verhaal over een incident op het schoolplein van het Comenius College aan de Cornelis Trooststraat in Leeuwarden. Van Olffen: ‘’Hij vertelde dat een medeleerling op het plein met een pistool was beschoten. De feiten zoals ik die toen hoorde waren: een leerling was zodanig gewond geraakt dat er een ambulance aan te pas moest komen. Toen ik niks in de krant las en vervolgens de directeur van die school belde ontkende hij het voorval in alle toonaarden. Er was niets gebeurd.’’

Kort daarna werd als nieuw fenomeen de schoolagent op de Piter Jelles Scholengemeenschap geïnstalleerd. ‘’Tijdens die bijeenkomst, waar ik als raadslid aanwezig was, heb ik met die schoolagent gesproken en hem het verhaal verteld dat ik van mijn pleegzoon had gehoord. Hij hoorde mij aan zonder er verder op in te gaan. Toen ik ’s avonds met mijn pleegzoon naar de tv-reportage keek, wees hij mij die agent aan: ‘Kijk, die was er op het schoolplein ook bij’. Ik stond perplex. Ik kreeg sterk het idee dat alles onder de pet werd gehouden.’’

Van Olffen besloot daarop de zaak bij Persbureau Leeuwarden aanhangig te maken. Het persbureau belde in oktober 2000 drie maal met locatie-directeur Tak, die keer op keer ontkende dat er een voorval had plaatsgevonden zoals de pleegzoon van Van Olffen had beschreven. Een bezoek aan het schoolplein bracht aan het licht dat er wellicht met een mes gestoken was. Ook dit voorval door leerlingen aangebracht werd door de schooldirectie ontkend.

Het persbureau, dat op dood spoor zat, adviseerde Van Olffen om actie te ondernemen in de richting van de politie en het hoofd daarvan, burgemeester mevrouw Van Maaren-Van Balen. Te meer omdat door eigen onderzoek kon worden vastgesteld dat uit bepaalde sectoren van de Leeuwarder samenleving geen berichten via de politie naar buiten worden gebracht.

Na een toevallige ontmoeting kreeg Van Olffen steun van het raadslid Wyb Feddema. ‘’Ik reed met Wyb na een commissievergadering mee naar huis en vertelde het verhaal van mijn pleegzoon. Wyb kwam toen met een soortgelijk verhaal over iemand in zijn directe omgeving. Die was door een medeleerling met een pistool beschoten. Een schot had zijn wang geschampt waardoor het slachtoffer gehoorproblemen kreeg. Twee kogels werden thuis uit zijn schooltas gehaald. De jongen wilde geen aangifte doen omdat hij bang was voor represailles. Later bleek dat de schutter een zoon van een politieman was. De belaagde ging van school en de schutter kon ongestoord blijven waar hij zat. Ik kan mij niet aan de indruk ontrekken dat de politie op de hoogte moet zijn van dit voorval.’’

Burgemeester Van Maaren legde de incidenten voor aan haar korpschef Bangma. Na enige tijd kreeg Van Olffen te horen dat er ‘’officieel niets aan de hand was’’. Van Olffen: ‘’Het werd ons duidelijk dat er veel aan de hand was, maar het leeuwendeel strandde in de ongelofelijke hoeveelheid overlegstructuren.’’ Feddema: ‘’Op papier klopt het allemaal, maar in de praktijk wil je uitroepen: hou toch eens op met dat geouwehoer en doe wat! We kregen met steeds meer zaken te maken. En vrijwel overal hetzelfde beeld: het slachtoffer wordt geschoffeerd en als dader behandeld.’’

In totaal liepen de twee raadsleden tegen achttien harde zaken aan. Feddema: ‘’Van twee of drie van deze zaken is aangifte gedaan bij de politie. De rest is niet verder dan de school gekomen.’’ Het gaat om verkrachting, mishandeling en belediging. Feddema: ‘’We weten van een jongen die verkracht is. Bij een andere zaak werd een jongen gedwongen om een hakenkruis in zijn arm te kerven om te laten zien dat hij bij de groep hoorde. Nadat hij het hakenkruis had aangebracht werd hij vervolgens als antisemiet neergezet. Een ander voorval: Een scholier heeft de lerares uitgemaakt voor kutwijf. Als de moeder op school wordt uitgenodigd herhaalt deze die kwalificatie. We kennen gevallen van leraren die de pas inhouden of een andere route kiezen als ze aan het eind van de gang een vechtpartijtje zien. Ze hebben geen zin meer om hun leerlingen op hun gedrag aan te spreken.’’ Van Olffen: ‘’De omvang is bekend.’’ Feddema: ‘’Degenen die het zouden moeten weten doen net of ze gek zijn. Een school als Comenius moet niet marchanderen met hun eigen regels. Als de school zich aan de eigen regels houdt waar het gaat om de veiligheid op school, dan is er al veel gewonnen.’’

Tijdens het overleg dat burgemeester Van Maaren voerde met de politie werd ook op een ander spoor gewerkt. Van Olffen: ‘’Uit het jongerenwerk kwamen voorbeelden die ons bekend voorkwamen, terwijl er uit het directeurenoverleg van de scholen het geluid kwam van ‘niets aan de hand’. Daar werd tegen ons gezegd dat alle zaken die met terreur op school te maken hadden moeten worden aangegeven bij de politie. Maar vervolgens gebeurt dit niet.’’

Feddema: ‘’Het duurde allemaal vreselijk lang en het leverde allemaal niks op, we kwamen er niet door, terwijl bij ons de zaken en de voorbeelden binnenkwamen. Ik kreeg op een dag rond tien uur ’s morgens een e-mail met het bericht: er broeit iets op het schoolplein. Ruzie over geld, zo las ik. Je houdt het niet voor mogelijk, maar twee uur later krijg ik het bericht dat er twee gewonden per ambulance zijn afgevoerd. Politie was erbij, maar verder hoor of lees je niks.’’

Van Olffen: ‘’Het is de plicht van de school om de ouders van de direct betrokkenen in te lichten wat er op school gebeurt. Daar hebben ouders recht op. Bovendien stijgt deze problematiek uit boven het interne schoolbelang en mag daarom niet onder de pet gehouden worden. De school mag deze zaken niet bagatelliseren uit angst dat de school een slechte naam zou kunnen krijgen.’’

Opnieuw trokken de twee raadsleden bij de burgemeester, als hoofd van de politie, aan de bel. Margreeth de Boer, de opvolgster van Van Maaren, gaf opdracht aan de nieuwe commissaris van politie Gerhard Verhoeven om de zaak te onderzoeken. Ook Verhoeven kon de bij de raadsleden bekende zaken niet boven tafel krijgen. De Boer nam de zaak hoog op en nam hier geen genoegen mee. Feddema: ‘’Ze liet duidelijk weten dat er verdere actie ondernomen moet worden.’’

De twee raadsleden presenteren over enkele dagen de raad van Leeuwarden een notitie met 12 maatregelen. Die variëren van het instellen van een lokaal onafhankelijk meldpunt tot de heropening van de ouderwetse tuchtschool. Feddema: ‘’Er moeten sancties genomen kunnen worden. Terreur op school is onaanvaardbaar.’’