Het kan verkeren, in Leeuwarden

(van één onzer commentatoren)

HET KAN VERKEREN, IN LEEUWARDEN!

Het verkeer in Leeuwarden: het zou allemaal stukken veiliger, overzichtelijker worden, de doorstroming zou verbeteren, fietsers en voetgangers zouden volop ‘vrij baan’ krijgen. Nu, in dit (veronderstelde) jubeljaar, want Leeuwarden Culturele Hoofdstad van Europa, met de meeste projecten opgeleverd en in gebruik genomen blijkt: chaos, opstoppingen en ongelukken – de stad is helemaal niets opgeschoten met de ingrepen en vernieuwingen. Integendeel.

Europaplein

Om het lijstje maar eens door te lopen, te beginnen natuurlijk met het Europaplein of wat in de volksmond inmiddels bekend staat als de Thea Koster Turbo Rotonde. Veel is er al geschreven en gezegd over de totale overbodigheid van het plan of de qua inspraak- en bezwarenprocedures volstrekte schoffering van omwonenden en belanghebbenden door het stadsbestuur onder aanvoering van ‘oliemannetje’ Ferd Crone. Met als gevolg een verder verlies bij veel Leeuwarders aan -het al weinige- vertrouwen in de lokale democratie en politiek. Hoe dan ook, het vernieuwde plein heeft sinds openstelling al twee (volgens aanwonenden drie, wat, wie telt hier nou verkeerd?) auto’s over randje van de verhoogde rijbaan op de onderliggende rijwielpaden zien kukelen. Geluk bij een ongeluk: alleen blikschade, verder (nog) geen ernstig gewonden of erger. Was er in de ontwerpfase al nadrukkelijk gewaarschuwd voor betreffend risico, werd het ruim 20 miljoen Euro kostende prestige-project ongewijzigd uitgevoerd. Met als gevolg dat de gemeente nu alsnog gedwongen is om – tegen waarschijnlijk aanzienlijke meerkosten- de nodige aanpassingen door te voeren. Een blamage zonder weerga.

Vliet Oosterkade

Niet anders kan het volgende project worden gekwalificeerd: de herinrichting en aanpassing van wegen in de oostelijke binnenstad, denk aan de gewijzigde situatie bij de Vlietsterbrug, de brug bij de Oosterkade en het nieuwe, vooral als kunstwerk vormgegeven, Blokhuisplein. In plaats van effectieve regulering van het verkeer, files en opstoppingen, tot volkomen verkeersinfarcten toe. Het is toch onbestaanbaar dat de functie van één van de belangrijkste binnenstadstangenten van de stad, het Vliet, namelijk ontsluiting van en naar de rondweg, zo onderuit wordt gehaald door een verkeersremmende maatregel als getroffen bij de Vlietsterbrug. Als dit de bedoeling is en blijft, maak dan de demping van het Vliet, wat een historische vergissing, weer ongedaan. Pas dan ook hebben al die (buitenlandse) CH2018 bezoekers en recensenten echt reden om Leeuwarden met z’n beautiful canals op te hemelen! Maar zonder gekheid, ondertussen is de Wybrand de Geeststraat verworden tot één grote verkeerstechnische bottleneck, weten fietsers en voetgangers op het Blokhuisplein niet meer waar ze moeten zijn (wat moet dat nog worden als daar de hordes bezoekers van de nieuwe Bieb zich binnenkort gaan melden) en klagen de ondernemers in de Oosterstraten over fors afgenomen klandizie. Waarvoor bij de planvorming ook al was gewaarschuwd, maar hé, wie doet de echte (raam)deskundigen op het gemeentekantoor c.q. stadhuis iets? Nee, een ongehoord staaltje van ordinaire geldverspilling, deze ingrepen, die de brave burger binnenkort middels verhoging van allerlei gemeentelijke heffingen natuurlijk mag bekostigen. Overigens benieuwd naar de eigenlijke aanleiding om de oversteek bij de Vlietsterbrug aan te passen? Het waren de prinsen- en prinsessenkindertjes van obs de Oldenije, die zich bij oud-wethouder Thea Koster, daar is ze weer, indertijd kwamen beklagen over de onveilige looproute van en naar ‘hun’ gymzaal, ergens in een verre buitenwijk van Leeuwarden… . Tja, wil je nou binnenstadsschool zijn of niet? Maar Thea en de Oldenije, een onafscheidelijk stel, dus de aanpassing, hoezeer dit blog – Liwwadders.nl – ook anders voorspelde, kwam er. En of deze pertinente misslag alsnog wordt rechtgezet door het stadsbestuur? Reken er niet op, want dat heeft al sinds jaar en dag op nagenoeg elk beleidsterrein (sprekende voorbeelden onder andere het Caparis en Groene Ster dossier) het eigen gelijk hardnekkig in het vaandel staan.

Stationskwartier

Op weg dan naar het nieuwe Stationskwartier! De mega renovatie en opknapbeurt van het gebied nadat ‘men’, lees de gemeente, de zaak 30 jaar lang gewoonweg had laten verrommelen, verpauperen en (fiets-)vervuilen, moet de reiziger / bezoeker, die Leeuwarden (in het kader van CH2018) aandoet een genietbare, maar vooral ook grootse entree tot de stad verschaffen. Niets te dol: een ondergrondse fietsenstalling, een nieuw bustransferium, een opgewaardeerde Centraal Stationshal, de Love mistfontein (die een afzonderlijk commentaar waard is) en een als wandel- en verpooszone aangelegd Stationsplein. Geweldig allemaal. Maar, u raadt het al: de verkeersafwikkeling -en doorstroming, in de oude situatie al niet best, is er alleen maar slechter en aanzienlijk gevaarlijker op geworden! Wie haalt het in hemelsnaam in zijn hoofd om de 3 voet -en fietsgangers oversteekplaatsen –bij elkaar gelegen binnen een straal van om en nabij 150 meter- gelijkvloers aan te leggen op een doorgaande binnenstedelijke hoofdweg! Een kegelbaan gelijk, crimineel bijna. Daar gaan zeker, afgaande ook op de (massaal op sociale media gedeelde) eerste bijna-dood ervaringen sinds de ingebruikname, slachtoffers vallen! Het kan toch niet zijn, dat hét – qua verbouwing van het Europaplein vergezochte – argument, de veiligheid van het langzame verkeer garanderen door ondertunneling, niet ter plekke van het Stationsplein (eveneens) is gerealiseerd! Dat ware zeker zo passend geweest! Is het wild gissen om te veronderstellen dat burgervader Crone een aanzienlijke kans loopt om binnenkort in een stille stoet voor fataal aangereden CH2018 visite voorop te moeten gaan? Dat is geen beste reclame, de Iepen Mienskip, die en passant, bij de recente herdenkingstocht voor student Rémon Bruinsma door hem nog weer even fijntjes (?) werd uitgevent, verandert daar in het geheel echt niets aan … . Gelukkig is het nog niet zover, komt het dat ook niet. Maar grijp in, kom met een oplossing, ook ten faveure van het gemotoriseerd verkeer, dat nu en zeker in de spitsuren, muurvast staat over bijkans de gehele lengte van de nieuwe aansluiting van de Westelijke invalsweg op het Stephensonviaduct tot aan het Zuiderplein en verder. Eén en al ronkende en walmende auto’s, bussen, trucks. Fijn, al die extra fijnstof in de zelfverklaarde groene, duurzame en, het kan niet op, klimaat neutrale stad Leeuwarden. Iets anders dan maar, geniet u ook zo van een ander beeldbepalend onderdeel van het vernieuwingsproject, het bustransferium, wachtend op OV-vervoer naar waar dan ook in stad of provincie? Een stalen monstrum, zonder enige warmte en/of beschutting tegen gure weersomstandigheden, dat is het. En mist u in dat verband ook zo die overdekte kiosk, voor een instant versnapering, zonder daarvoor als reiziger een halve marathon te hoeven afleggen richting NS stationshal? Met als gevolg kouwe koffie en een verpieterd broodje? De verzuchting ligt op de loer: ut was niks, ut is niks en ut wurdt niks. Is daarmee gezegd, er is een meewarige vorm van modernistische ‘architectuur’ verrezen, waarin de mens wel lijkt vergeten. Neen, dan de Centraal Stationshal, met respect voor de geschiedenis ’geupgraded’. Mooi dat de ‘oude’ stationsklok weer in ere is hersteld, fier boven de hoofdingang! Maar, ja, daar gaan we weer, wat te denken van de verplaatsing van het herdenkingsmonument voor het in WO2 gevallen NS-personeel? Weggezet in een zogezegd vergeten hoek van het perron. Kennelijk ontsnapt aan de aandacht van, u weet het onderhand, verantwoordelijk bestuurder Thea Koster, die het, gepreoccupeerd, natuurlijk vééél te druk had met haar (kansloze) strijd tegen de plaatsing van detectiepoortjes. Die, aldus haar redenering, de gastvrijheid van Leeuwarden als Culturele Hoofdstad teniet zouden doen. Natuurlijk. Overigens past dit ook weer naadloos in een traditie hoe (van gemeentewege) zorg wordt gedragen voor kwetsbare herdenkingsmonumenten – kijk bijvoorbeeld naar het Joods Monument met een op half zeven hangende aanlichtingsspot en verder over jaren verkwanseld als hangplek voor reljeugd of dienstdoende als fietsenstalling, schoolplein, pispaal/-goot hetzij als ‘leuke’ locatie voor trouwfoto’s of zo. Je bedenkt het niet! Prominent ontbrekende schakel, dan houden we er qua Stationskwartier over op, is vanzelf de al jaren lang noodzakelijk geachte Schrans spoorwegondergang. Jammer, ook dat kreeg ze niet gedaan, en nu moeten we in de regionale pers lezen dat het budget, dat er wel degelijk lag (in het kader van de verdubbeling van de spoorverbinding Leeuwarden – Groningen), gestoken gaat worden in een tunnel bij Hurdegaryp. Waar lang niet iedereen blij mee is, daar, het zou enkel de (visuele) entree naar het dorp verpesten! Dat we, hier ten stede, nu weer blij worden gemaakt met een studie naar wat heet een fietssnelweg, inclusief Schrans tunnel, door Koster haar CDA-partijgenoot, de nieuwbenoemde wethouder Friso Douwstra, het zal wat!

Groeneweg

Wat er van de vernieuwing, streep, vernauwing van de Groeneweg moet worden, is afwachten geblazen. Ook hier dreigt evenwel levensgroot het conflict tussen voetganger, fietser en autoverkeer. Met het in fris geel opfleuren van de oversteek tussen het aan het Oldehoofsterkerkhof verrijzende Taal Expo Centrum ‘Obe’ en het Lân van Taal gedeelte in de Prinsentuin (alsook die bij de hoofdentree van het park en het Schoenmakersperk) is qua verkeersveiligheid evenwel geen enkele ‘plus’ gegarandeerd. Hooguit dat de betreffende wegvlakken rood gaan kleuren …. . Het probleem: een bij de gemeente populaire, standaard werkwijze, het teveel aan verschillende soorten verkeersdeelnemers armpje laten drukken – “shared space” is het etiket wat er dan op wordt geplakt om nog iets van rationaliteit te suggereren. Maar per definitie legt de langzame = zwakste verkeersdeelnemer het altijd af tegen het gemotoriseerde peloton. Roulette is het en derhalve geldt, met alle geprognosticeerde c.q. gehoopte extra CH2018 drukte, voor de argeloze voetganger of wandelaar ter plekke als devies: rénnen voor je leven!

Grote Kerkstraat

Eind vorig jaar ontvingen de bewoners van de (binnen)stad een schrijven van niemand minder dan Tjeerd van Bekkum, CEO (nr. zoveel) van de Stichting Kulturele Haadstêd 2018. Over het openingsweekend Leeuwarden-Fryslân Culturele Hoofdstad 2018. Kern van zijn boodschap: in het openingsweekend van het festijn wordt nagenoeg de hele binnenstad autovrij verklaard. Hoera! Niks verkeerd (sic!) aan, maar zo zal menig aangeschrevene diep in zijn/haar hart hebben gedacht: kon het altijd zo maar zijn! Want wat een ongeordend boeltje is het voor het overige. Voorbeeld: enige jaren geleden alweer trad een nieuw verkeerscirculatieplan rond de Grote Kerkstraat in werking. Met inrij-verboden vanaf de kop Jacobijnerkerkhof / Grote Kerkstraat, alsook vanaf de Eewal / Gouverneursplein. Evenwel deze verboden worden al jaren lang structureel, massaal en consequent door Jan en Alleman genegeerd en in al die tijd is er nagenoeg niet gehandhaafd, d.w.z. bekeuringen uitgedeeld. Sterker nog: het verhaal wil dat er met allerlei aanwonenden een stilzwijgende, onderhandse afspraak geldt dat voor hen het verbod niet geldt, er een oogje wordt toegeknepen. De gemeente stimuleert in feite dus stelselmatig onacceptabel, strafbaar maatschappelijk gedrag. Bent u dus – per abuis natuurlijk –als buitenstaander met de auto in het bewuste weekend onderweg in de binnenstad en wordt (dan wel) ogenblikkelijk staande gehouden door “Handhaving” : klagen en in verzet gaan tegen de boete! Want rechtsongelijkheid en meten met twee maten!

Dat in het voorgaande met de (prangende) vinger naar, nu oud, wethouder van verkeer, Thea Koster, wordt gewezen, ligt voor de hand. Zij was het immers die bestuurlijk voluit de verantwoordelijke was voor de hier gekritiseerde verkeersmaatregelen. Wat dan des te meer schuurt is het feit dat zij bij allerlei festiviteiten in het kader van de realisering van de Haak om Leeuwarden wel allerlei qua PR leuk in het oog springende handelingen verrichtte als linten doorknippen, vlaggen en banieren uitdelen, het was alles geen moeite voor de ‘glamour girl’. Maar als je qua echt eigen ‘hard’ neergelegd verkeersbeleid de plank zo misslaat, zo’n treurige ‘legacy’ achterlaat, dan verdien je niet anders dan een ferme “naming and shaming”. Wat ze kennelijk zelf ook wel aanvoelde, gelet op haar voortijdige vertrek naar een baan als onderwijs bestuurder in de luwte, op afstand in Zwolle en uitermate goedbetaald. Waar, dat terzijde, Andries Ekhardt, de inmiddels afgeserveerde PvdA-wethouder, een voorbeeld aan zou kunnen nemen na zijn opzichtige falen op het kerndossier ‘Sociaal Domein’. Maar nee hoor, die blijft domweg, onverbeterlijk, alsof dat de gewoonste zaak van de wereld is, aan als raadslid. Hallo, nieuwe gemeenteraad, doe eens mal en mogen we, uit naam van de Mienskip, binnenkort ter zake een (symbolische) motie van droefenis tegemoet zien?

Black spots

Ter afsluiting, dat in alle actualiteit datgene, wat hier ter berde werd gebracht, juist blijkt, doet deugd. Deze week werd bekend dat Leeuwarden – je kan fietsers nog zoveel voorrang geven op rotonde’s – het wederom en bij lange na niet tot beste fietsstad van Nederland wist te schoppen (Gefeliciteerd Houten!). En RTL Nieuws bracht een overzicht van de black spots in Nederland op verkeersgebied, periode 2014-2016. Inderdaad, Leeuwarden kwam daar ook in voor, pakte weliswaar niet de hoofdprijzen, maar scoorde wel nadrukkelijk qua aantal onveilige plekken. Stonden daar het Europaplein, de Vlietsterbrug, het Blokhuisplein, het Stationsplein of de Groenweg bij of tussen? U voelt het denkelijk al aankomen, in de verste verte niet. Maar wat wil je dan, het kan toch verkeren in Leeuwarden, toch?