Herinneringspaneel aan pand knokploeg De Overval van 1944

(tekst: persbericht)

Op 8 december 2011 onthullen Anthonie C. van der Veen en wethouder Henk Deinum een herinneringspaneel aan de Oostergrachtswal nummer (33) 35 in Leeuwarden. Het paneel markeert het verzamelpunt van waaruit de leden van de Friese Knokploegen op 8 december 1944 vertrokken voor de kraak op het Huis van Bewaring.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog woonde op dit adres de familie van der Veen. Op de begane grond bevond zich bakkerij De Korenaar, boven de bakkerij en achter de winkel woonde de familie. Bakker Taco van de Veen zat vanaf het begin van de oorlog in het verzet en zijn vrouw Ymkje ondersteunde hem onverschrokken in zijn illegale activiteiten.

Van der Veen werd in januari 1941 gearresteerd op verdenking van verzetsactiviteiten. Hij belandde in de strafgevangenis van Scheveningen en daarna in het concentratiekamp Amersfoort. Door stug zijn onschuld vol te houden kwam hij weer vrij. Van der Veen beschouwde zijn gevangenschap als een ernstige waarschuwing, maar stopte niet met zijn verzetswerk. Zo was hij betrokken bij hulp aan joodse onderduikers en speelde hij een voorname rol bij de bewapening van het verzet in Leeuwarden. Het gevaar dat dit verzetswerk met zich meebracht had natuurlijk zijn weerslag op het gezin Van der Veen. Het gezin leefde in spanning en angst in de wetenschap dat verzetswerk streng werd bestraft.

Op 8 december 1944 verzamelden zich in de bakkerij van de familie Van der Veen de verzetsmensen die betrokken waren bij de kraak op het Huis van Bewaring. Onder hen de vader van wethouder Deinum, Hans Deinum. De laatste instructies werden gegeven en groepsgewijs vertrokken de verzetsmensen. De actie werd een daverend succes, vijftig gevangenen en een bewaarder werden meegenomen en ondergebracht op diverse onderduikadressen binnen en buiten de stad. Op 9 december 1944 was Leeuwarden het toneel van razzia�s, de bezetter zocht naar bevrijden en de bevrijders, niemand werd gevonden.

In 1962 werd naar het verhaal van de �kraak� een speelfilm gemaakt. De film �De Overval� trok volle zalen en zorgde er voor dat deze verzetsactie landelijke bekendheid verkreeg. Ook bakkerij De Korenaar en de rol van familie van der Veen kreeg een plaats in de film. De makers van de film besloten echter de ervaringen van Taco van der Veen en die van een andere verzetsman Eppie Bultsma te combineren. Voor de familie Van der Veen een uitermate teleurstellend besluit, zeker omdat hiermee de naam van de familie uit de geschiedenis van de overval verdween, alleen de naam Bultsma bleef in de film over. Ronduit pijnlijk voor de familie was het feit dat de speelfilm vervolgens werd beschreven als een �correcte historische reconstructie� van de werkelijkheid.

Tot op de dag van vandaag spreekt het verhaal van deze spectaculaire verzetsactie tot de verbeelding. Het herdenkingspaneel zal een blijvende herinnering zijn aan de werkelijke rol van de familie Van der Veen bij de kraak van 8 december 1944.

Programma:
14.30 Ontvangst in het Verzetsmuseum Friesland
(Turfmarkt 11, entree Fries Museum)
15.00 Woord van welkom door H. Groeneweg, hoofd Verzetsmuseum Friesland
15.05 Toespraak H. Deinum, wethouder van de Gemeente Leeuwarden
15.15 Wandeling naar Oostergrachtswal nummer 33-35.
15.30 Onthulling van het paneel door H. Deinum en A. C. van der Veen
Korte voordracht A.C. van der Veen
15.40 Wandeling naar de Blokhuispoort
15.50 Afsluiting programma in het Blokhuispoort caf�.