Hefpunt – Over geheime afspraken, bestelde rapportages, veel geld en onkundige politici

(tekst: ingezonden)

Ontvolgen als straf voor kritiek…..Hefpunt als breekpunt!
Ik werd getriggered door een vrij benepen stuk van Mw H. Janssen, statenlid in Fryslan voor de PvdA.

Zij meende dat zij in een ingezonden stuk in de LC van 8 juni wel even tekeer kon gaan tegen een ambtenaar van Hefpunt. Het stuk getuigde van alleen maar egotripperij, zonder blijkbaar echte kennis van zaken. De ambtenaar moest het ontgelden, hij moest maar snel voor half geld aan het werk. Hij was een graaier, of iets van gelijke strekking. Ze was blij dat er een regeling was gekomen die voortaan dit soort zaken onmogelijk maakte. Ze liet zich vervolgens vreselijk kennen door op twitter ondergetekende te blokkeren.

Dat politici blokkeren is op zich al beschamend, ze zijn gekozen en toen blokkeerden ze ook niet, maar dat dit gebeurde aan de hand van wat ongezouten commentaar is des te erger omdat zij een weerloze ambtenaar wel even meende publiekelijk de les te kunnen lezen. Dat is walgelijk, en alleen al daarom verdient de PvdA het dat de voorspellingen van maar 9 negen zetels in de komende verkiezingen uit komen. Nota bene zit ze met een ex-DB lid in de fractie, die had ze maar hoeven vragen naar de hoed en de rand.

Haar stuk ging over Hefpunt

Sta mij toe u eerst als lezer even bij te praten, omdat de onbekendheid met dit onderwerp fenomenaal is. Ik draag bij aan feiten in het eerste stuk, heb geen mening over wat er gebeurd is, en doe slechts een verhaal. Ik kan dit doen met mijn kennis van zaken omdat ik zowel DB lid van WF ben geweest, als DB lid van Hefpunt.

In tegenstelling wat in de pers (onder andere dus door Mw Janssen) beweerd wordt is Hefpunt geen Stichting maar een zogenaamde Gemeenschappelijke regeling. Dit is in dit geval een instantie die is opgericht met als doel tussen overheden, in dit geval de drie waterschappen Noorderzijlvest, Hunze en Aa’s en Wetterskip Fryslan, gezamenlijk op te kunnen treden bij het heffen van de waterschapsbelasting. Hoewel Hefpunt dus een eigen bestuur heeft, wordt dit bestuur bemand door leden van de besturen van de drie deelnemende waterschappen. Ook is er bij Hefpunt een dagelijks bestuur, dat in dit geval weer wordt gevormd door leden van het dagelijks bestuur van de drie waterschappen. Als lid van het DB van Wetterskip Fryslan zat ik in het eerste DB van Hefpunt.

Ik was dus een van de mede oprichters. Wrang in dit verband is dat een collega van Mw Janssen , dus twee bankjes verderop maar ook in de PvdA fractie, vroeger DB lid was van WF. Hij had deze mevrouw dus tot in details kunnen bijpraten zodat de reputatie schade voor de ambtenaar beperkt had kunnen blijven.

Voor dat de oprichting een feit was hebben de DB’s van de drie genoemde waterschappen lange gesprekken met elkaar gehad. We waren het met elkaar eens dat de zogenaamde perceptie kosten van een aanslag omlaag moesten en konden. Dat zijn dus de kosten die gemaakt moeten worden om een aanslag aan een ingezetene van het werkgebied van het waterschap op te leggen. Kosten van het ambtenaren salaris, de computers en de programma’s, het gebouw enzovoort. Ten tijde van de oprichting waren we het er over eens dat er een primair doel was; die perceptie kosten moesten omlaag. Slechts een lid van het DB van Hunze en Aa’s, vond dat het ook een voorwaarde moest zijn dat gemeenten mee gingen doen. Dat kun je natuurlijk wel willen, maar gemeenten zijn autonoom in hun besluiten wie ze de belastingen laten heffen. Dus dat ene lid dramde wel wat door maar echt serieus namen we hem in die tijd niet op dat punt.

Kantoor

Wat ook belangrijk was in die tijd waren de afspraken hoe we het zouden gaan uitvoeren en waar de vestiging van het Hefpunt kantoor moest zijn. Immers, alle belastingambtenaren moesten vanaf dat moment naar dat kantoor om hun werk te doen, en dat bracht extra reiskosten met zich mee. Ook wou niet elke ambtenaar mee, zo werden er dus wat regelingen bedacht en uitgevoerd om dit alles mogelijk te maken.(Wetterskip Fryslan had in die tijd zijn belastingkantoor in Stiens, of all places, maar ja daar stond nou eenmaal een nagelnieuw kantoor van een fusiegenoot, dus dat gebruikten we dan maar voor de huisvesting van belastingambtenaren. Er werd voor Hoogkerk gekozen, en dat gaf natuurlijk veel extra kosten, die kosten, samen met andere kosten van de verhuizing enzovoort noemen we frictie kosten. Het eerste DB besloot in het eerste operationele jaar al die frictie kosten in een keer ten laste van de opbrengst te brengen. Afspraken werden er gemaakt . Zo ging natuurlijk iedere belasting opbrengst naar het waterschap op wiens werkgebied de heffing van toepassing was, maar ook dat de kosten van heffing met een onderlinge verdeel sleutel in rekening werden gebracht bij elk van de drie partners. Als als er winst zou zijn zou ook die sleutel van verdeling daarop van toepassing zijn. (Er was geen echte winst, er waren minder kosten dan de som van de onafhankelijke heffingen. Als het dus goekoper was dan de optelsom van de drie waterschappen vroeger voor de samenwerking, dan was er winst).

Directeur

Er werd in onderling overleg met het bestuur van Hefpunt een directeur aangesteld. Het werd een medewerker die op dat moment tot volle tevredenheid van iedereen bij WF in dienst was. Het werd niet het hoofd Belastingen van Hunze en Aa’s, dit natuurlijk tot totaal ongenoegen van de vertegenwoordiger van Hunze en Aa’s, die graag een grotere vinger in de pap wou hebben. Maar ja, WF was ook de grootste deelnemer in de gezamenlijke regeling, dus deze eerste keuze was logisch. In ieder geval was de toenmalige voorzitter van Hefpunt er erg gelukkig mee en de samenwerking ging voorbeeldig. De directeur had als taak: breng de perceptie kosten omlaag en als het mogelijk is, betrek andere gemeenten bij de heffing.

Dat laatste is uniek, andere gemeenschappelijke regelingen in Nederland (wij hadden met elkaar echt het wiel niet uitgevonden hoor) kennen die doelstelling niet, maar goed als het zou kunnen zouden de kosten nog meer omlaag kunnen per aanslag. Tevens had hij als opdracht; maak een team van de nieuwe bij elkaar gebrachte ambtenaren, zorg dat sfeer goed is, open en hou de kennis up to date. Zorg ook dat de automatisering goed verloopt. Het was vooral die vertegenwoordiger in het eerste jaar van Hunze en Aa’s die gedurende het eerste en tweede jaar zat te zeiken dat er niet genoeg gemeenten gingen meedoen. Zelf deed hij er niks aan, hij wist wel dat de gemeenten in Drenthe nou eenmaal niet happig waren op deelname. De Groningers vonden het jammer, de Friezen ook, maar ja we begrepen de oorzaak maar al te goed.

Na het eerste jaar, waar een klein verlies werd geleden maar waar ook alle perceptiekosten in een keer ten laste van het resultaat werden gebracht werd het tweede jaar al met een positief resultaat afgesloten. De sfeer was goed, het was moeilijk een keuze te maken naar welk automatisering systeem we toe moesten, maar op dat moment was dan ook nog niets bekend over het enorme debacle wat de waterschappen op het gebied van hun gezamenlijke ontwikkeling van een belasting programma te wachten stond. Als DB er was ik in die tijd een van de weinigen tegenstanders, beetje vechten tegen de bierkaai, maar al met al heeft het de waterschappen in NL, tientallen miljoenen gekost om dat te ontwikkelen. Maar dat is een ander afschrikwekkend verhaal, algemeen bekend overigens in waterschap wereldje.

650 miljoen euro

Tot zover so far zo good! Mijn tijd zat erop, ik wou niet herkiesbaar zijn omdat het systeem met politieke partijen mij niet aanstond. Veiligheid in handen van de echte smerige politiek geven is niet zo’n goed idee. In het verleden heeft de provincie Fryslan een deel van die taak moeten doen, nou de schade van dat beheer werd in 2004 op 650 miljoen euro geschat en is later een veelvoud daarvan gebleken. Heel erg veel dijkringen waren niet gesloten, dus lek, dus gevaarlijk. Daar hoor je natuurlijk niemand over, ach, de provincie is in de huidige constellatie de toezichthouder van de waterschappen, net als zij toezichthouder is bij gemeenten. En dan hou je je maar rustig, anders gaan ze daar lastig doen.

De provincie had overigens toestemming gegeven voor die gemeenschappelijke regeling, en daarbij nota bene de kanttekening gemaakt dat zij ook de gemeenten niet als primaire doelstelling zagen. Waterschappen heffingen alleen zou al fantastisch zijn, en de ervaring leerde dat dit ook zo was. Er werden in de loop van de tijd tot nu toe meerdere miljoenen bezuinigd op de perceptie kosten.

Ik werd opgevolgd door een lid dat voor die tijd ook al DB lid was, en het DB lid van Hunze en Aa’s werd voorzitter. Onder deze voorzitter verslechterde al snel de sfeer, de kinne sinne van destijds werd nu werkelijkheid. Er moesten en zouden meer gemeenten deelnemen. En het zou de schuld zijn van de directeur als dat niet ging gebeuren.

700.000 euro

Dat gemeenten autonoom zijn en dat de meeste raadsleden er niet zitten voor de burger maar voor zichzelf werd maar even niet vermeld. Toen dan bijvoorbeeld ook na onderzoek gebleken was dat de Gemeente Leeuwarden wel 600.000 tot 700.000 euro per jaar kon bezuinigen op haar heffing kwamen er vreemde krachten op gang. Het onderzoek ging in een lage bureaula, er werd wat heen en weer gefoezeld, en de Gemeente besloot onder de bezielende leiding van de betrokken wethouder dat het niet door ging. (De VVD was dit opzetje begonnen en zag het wel zitten de belastingen bij Hefpunt onder te brengen. GJ van Ulzen maakte zich er enige tijd zelfs hard voor. Jammer voor de VVD, die zich er voetstoots bij neerlegde toen het niet doorging, hetgeen alleen al te denken geeft).

Geheime agenda

Men ging zich niet aansluiten bij die gemeenschappelijke regeling. Blijkbaar was er een geheime agenda, in ieder geval wisten veel ambtenaren van Hefpunt hier niet van. En dus zagen sommige DB leden van Hefpunt hun kans schoon en lieten een onderzoek doen naar het functioneren van Hefpunt, en dat van de leiding in het bijzonder. Let wel, er werd op de perceptiekosten nog steeds winst gemaakt, de primaire doelstelling werd ruimschoots gehaald. Maar de kinne sinne was er de oorzaak van dat het onderzoeksbureau opschreef wat het DB graag wou horen. (Dat is niets nieuws, onderzoek bureau’s doen graag wat de bestuurders hun opdragen, in mooie woorden, vaak erg bruikbaar. BMC schreef het ene jaar dat er geld bij moest in de cultuur van Leeuwarden, en toen CH2018 in zicht kwam het andere jaar een rapport van hun hand dat het met veel minder kon) De rechter zou geen toestemming geven voor ontslag op grond van deze magere feiten die in het rapport vermeld stonden, hoe goed ze ook onderzocht waren in het rapport, dat realiseerde het DB van Hefpunt zich maar al te goed. En dus maakte men, vertrouwelijke en geheime, afspraken met de betrokkenen. Ze moesten wel, er was immers geen echte reden anders dan hun “geheime” agenda.

Huisblad van de provincie

En hier gaat het totaal mis. In de jaarrekening van Hefpunt, een publiek stuk, werd een voorziening opgenomen voor de uit te betalen maandelijkse bedragen aan deze ambtenaar. Hij heeft dus niet een bedrag in eens gekregen. Dat beweert iedereen wel, zo stond het ook in de kranten, maar dat is totaal niet waar. De voorziening werd opgevoerd voor de maximale looptijd, waarbij het de bedoeling was elke periodieke betaling aan deze ambtenaar ten laste van die voorziening te brengen. De loonadministratie is in ieder geval bij Hefpunt uitbesteed. (Mw Janssen beweert verstand van belastingen te hebben, met name dat had ze natuurlijk moeten begrijpen. Maar het stond in het huisblad van de Provincie, de bekende provinciale krant, dus moest het wel waar zijn) De bedoeling was dat hij op zoek zou naar nieuw werk. Dat was misschien ook wel moeilijk geweest. Maar duidelijk is dat na de stukken in de krant naar aanleiding van de toch wel stomme openbare vraag (dat is het goed recht van een lid van het algemeen bestuur, let wel) in het AB, en nu weer zo’n stom stuk van een gedeputeerde, de kansen op direct werk erg verkleinen en dat de regeling dus van kracht blijft. De waterschappen hebben elk, en dus bij elk waterschap zowel het AB als het Db ingestemd met deze regeling. De regeling is, zoals Roel de Jong in zijn stuk in de LC opmerkt volkomen legitiem. De regeling is de ambtenaar opgelegd, vanuit de drie waterschappen. Als er daadwerkelijk van disfunctioneren sprake geweest zou zijn was men wel naar de rechter gestapt om de arbeidsovereenkomst te ontbinden. Die reden was er niet.

Elke maand, soms vaker, heeft de Dijkgraaf overleg met de “watergedeputeerde” van de provincie. (ik meen dat dit Tinneke Schokker was, maar daar kan ik me vergissen) Hij informeert de provincie hierbij wat er allemaal leeft en bloeit in het DB, in het Wetterskip, en Fryslan. Het is bijna onmogelijk dat het op non actief zetten van de ambtenaar van Hefpunt hier niet vertrouwelijk is besproken, net zoals dat in Groningen en Drenthe gegaan zal zijn. De provincie als toezichthouder moet hier dus van geweten hebben. In dat verband is het onnozele stuk van de “geachte afgevaardigde” des te schrijnender. Immers de kennis was in huis, al heel lang, de besturen hadden verantwoordelijkheid genomen en afgelegd, en men was met betrekking tot het integer handelen van de ambtenaren als mede mens goed bezig, omdat immers de bestuurders voor deze act verantwoordelijk waren. (Daar hoor ik Mw Janssen nergens over) .

Verantwoording

Eigenlijk zouden we dus de besturen ter verantwoording moeten roepen, de voorzitter van het bestuur van Hefpunt voorop. Het is te vergelijken met een commerciële onderneming, als de aandeelhouders een statutair directeur willen ontslaan kan de man /vrouw zich niet verweren. Je kunt hem dan moeilijk verwijten dat hij een regeling accepteert, omdat verder samenwerken immers onmogelijk gemaakt werd. Het bestuur heeft er voor gekozen deze weg te bewandelen, volgens hun moesten er meer Gemeenten deel nemen aan deze regeling. Dat dit niet gebeurt, moet je de Gemeenteraden verwijten, of desnoods jezelf, maar niet de boodschapper. Er werd in Hefpunt erg goed werk geleverd, de perceptie kosten van elke aanslag zijn lager dan ooit, de opbrengst uit de leger is beter dan het ooit geweest is. De organisatie liep onder de betrokken ambtenaar gesmeerd. Misschien wel ondanks tegenwerking van dat DB, wat dus eigenlijk een ander beeld had van deze heffingen. Tjsa, als je dan die ambtenaar als DB kwijt wil moet je als het misgaat en in de publiciteit komt op de blaren zitten. Daar heeft het betrokken DB lid van WF geen last meer van, die is vertrokken naar elders.

Een beetje lacherig is de situatie dat men in Groningen blijkbaar besloten heeft bezwaar tegen elke aanslag aan te tekenen omdat er dus de schijn van verkwisting is geweest of zou zijn. Bezwaar schriften zijn een juridisch product, ze moeten zorgvuldig behandeld worden en een strenge procedure doorlopen. Die behandeling kost geld, ongeveer 15 tot 20 euro per bezwaarschrift. De wet stelt dat er wettige gronden zijn om toe te wijzen, daar valt deze gebeurtenis niet onder. Ze zullen dus allemaal afgewezen worden en voor incasso (weer kosten) vatbaar. En dus zal volgend jaar de heffing van de waterschappen weer omhoog moeten. Met dank aan onder andere Mw Janssen, geachte afgevaardigde van een partij die op kelderen staat in de peilingen. En dat verdienen ze dan ook!
Auteur:

J.J. Laan

Voormalig lid DB en Ab Wetterskip Fryslan

Medeoprichter en voormalig lid DB Hefpunt te Hoogkerk