Frysk op skoalle in bernerjocht
(tekst: ingezonden)
FRYSK OP SKOALLE IN BERNERJOCHT!
Demonstrearje mei op 22 desimber yn Ljouwert
Start op it Saailân om 18:30
Mear as tritich jier lyn, in heal minskelibben al, mochten alle Fryske bern foar it earst op de legere skoalle wat oer har eigen taal leare. En mear as tweintich jier lyn, in hiele generaasje lyn al, mochten alle Fryske bern op de middelbere skoalle wat opstekke oer har eigen taal. Dat it fak Frysk ferplichte oanbean wurde moast wie in hoopfolle ûntjouwing, dêr’t de mear as 350.000 Frysksprekkers yn de provinsje Fryslân út opmeitsje mochten dat yn Nederlân it rjocht op ûnderwiis yn it Frysk tenei serieus oppakt wurde soe. Earder hie dat ûnderrjocht ommers mar sa’n spultsje west fan hjir wat, dêr in bytsje, en alles op basis fan frijwillichheid en it entûsjasme fan de inkeling.
Mar anno 2016 is der gjin reden mear foar optimisme oer it Frysk ûnderwiis. In deibegjin kin it net mear neamd wurde: wilens is it nacht yn ’e nane. Frysk leare op skoalle, it is by op syn heechst in oerke yn ’e wike bleaun. De measte masters wolle wol, mar kinne te min. It komt foar dat ûnbrûkbere lesmiddels jierrenlang dochs brûkt wurde moatte. It komt foar dat lessen bestean út it sjen nei in fideootsje. It komt hieltyd mear foar dat skoallen gebrûk meitsje fan de mooglikheid ûntheffing te freegjen fan de ferplichting om Frysk ûnderwiis te jaan – en dy samar krije fan de Provinsje. Unheffing of net, yn beide gefallen lit de ûnderwiisynspeksje it Frysk oan ’e kant fan ’e dyk lizze. Jawis, der is in Wet op it basisûnderwiis, der binne folsleine kearndoelen foar it fak Frysk, wat betsjut dat bern it as se it ûnderwiis ferlitte it Frysk sprekke, lêze en skriuwe kinne; der is in hânfêst foar beskerming fan minderheidstalen dêr’t it rjocht op ûnderwiis helder yn ferankere is. Mei de politike mûle sit it meast wol goed, mar it binne konkrete politike dieden dêr’t op wachte wurdt.
Wierlik, effektyf Frysk ûnderwiis is foar de Frysksprekkende taalminderheid yn Nederlân ommers in minskerjocht. Wierlik en effektyf Frysk ûnderwiis is ek in bernerjocht. In rjocht dat, op ’t heden en altyd al, âlden en bern allyk ûntkeard wurdt troch de Nederlânske steat en de Provinsje Fryslân. Wa of wat makket risselwaasje om it yndividueel-minsklike én maatskiplike probleem fan it Fryske analfabetisme werklik oan te pakken? Us multykulturele ideaal is omslein yn it omkearde, nammentlik fan taaldiversiteit nei in assimilaasje-ideology: trochinoar 90 oant 95 persint Nederlânsk, wat Ingelsk en sa’n 2 persint Frysk yn it basisûnderwiis. Frysktalige learlingen wurde troch it ûnderwiis ferballe út har eigen taal.
It wurdt tiid om sjen en hearre te litten dat der in ein komme moat oan dy beskamsume sitewaasje, in lân ûnweardich dat graach altyd en oeral foaroan stiet om te striden foar minskerjochten. Wy wolle op tongersdei 22 desimber dêrom mei in demonstraasje yn Ljouwert oan de polityk en de befolking fan Fryslân net inkeld sjen litte dat wy ús taal de muoite wurdich fine om noed foar te stean. Wy wolle ek en foaral derop ta dat ús bern lang om let it rjocht krije sille dat wy noait hân hawwe: it rjocht op wierliken en effektyf ûnderwiis yn it Frysk. It giet om mear oeren, middels en minsken; om mear earmslach foar it Frysk op trijetalige skoallen; om it planmjittich en mei oertsjûging tawurkjen nei in dúdlik better plak foar it ûnderwiis fan en yn it Frysk.
Op 22 desimber om 18.30 oere sille wy byinoar komme op it Saailân yn Ljouwert, om fan dêr yn optocht troch de stêd te gean. Elkenien is fan herte útnoege om mei te dwaan, wat mear minsken, wat better.
Frysk op skoalle – in bernerjocht!
Meer berichten
- Ik heb Klaver er nooit over gehoord, zoveel oog voor duurzaamheid en het milieu heeft hij blijkbaar niet
- De Tweede Kamer begrijpt vrije nieuwsgaring niet en parlementaire journalisten vinden dat prima
- Bauke Beert Keizer (FNP): minder regels en meer genieten
- GL/PvdA: evenementen terug in de Groene Ster – Reactie GB058: die hebben jullie er zelf uitgejaagd
- Te veel mensen laten geld liggen: automatisch zorgtoeslag toekennen is oplossing
- Immaterieel erfgoed heggenvlechten en woonwagencultuur in de schijnwerpers
- Hoe hou je vrijwilligers vast?
- Raad wil wel sanctie tegen raadslid Saida Youssef maar doet het niet
- F-35-personeel traint verdediging NAVO met Amerikanen in Utah
- Douwe Egberts spaarprogramma (al 100 jaar) met waardepunten gaat weer van start
- De grutto’s en de kieviten weten nog van niets, maar hun wereld staat op het spel
- Loonkloof in acht jaar gehalveerd, vrouwen aan de top verdienen nog altijd fors minder
- Huren bij de Boer moet betaalbaar plattelandstoerisme behouden
- Abel Reitsma: Het CDA staat voor een redelijke en genuanceerde politiek – ‘Papa, waarom ga je weer weg?’
- Economie kraakt: conflict Midden-Oosten jaagt energie- en transportprijzen omhoog – Koopkracht wordt uitgeknepen
- FNP: waarom vinden er nog steeds werkzaamheden plaats aan de Troelstraweg?
- Onderzoek concludeert: raadslid Youssef (GroenLinks/PvdA nu SLIM) schond de Gemeentewet
- Tineke Kamminga-Huizenga: een asielzoekerscentrum tegen de hekken van de vliegbasis dat is toch mensonterend?
- Ambtenaren: geen wijksafari, maar meewerken in de wijk
- Technieksector bereidt zich voor op sabotage, stroomuitval, conflicten en crisis
- Inwoners Wergea: gemeente is bang voor woningcorporatie – Directeur Amaryllis moet zijn gezicht hier eens laten zien
- Politiek Café Leeuwarden met Cees de Snoo (CU), Jan-Willem Tuininga (FNP), Johannes Beers (PvdD), Thomas Hooft (D66) en Wieke Goudzwaard (CDA)
- Traditionele criminaliteit zoals diefstal en geweld gelijk gebleven
- Meer mensen voelen zich onveilig – Jonge vrouwen voelen zich het vaakst onveilig
- Politici kunnen goed praten, maar nauwelijks luisteren
- Als kandidaat-raadslid voor een lokale partij kijk ik met gemengde gevoelens naar tv-commercial
- Afscheid van Hilda Snippe als voorzitter Werkgroep Toegankelijkheid Leeuwarden
- Wat als we onze boodschappen zelf regelen?
- Henk van den Borg (84) overleden – De gemeenteraad moet akkoord gaan met nieuw Cambuurstadion en de wethouder laten tekenen voor plan zonder losse eindjes
- GB058: Het beleid voor senioren is ondergesneeuwd en staat bol van de goede bedoelingen met plannen die niet of onvoldoende worden uitgevoerd
- Ik kijk pas weer op uit het boek als er een mevrouw naast me staat te kuchen
- Sint Jozefbrug weer open na vernieuwingswerkzaamheden
- Janneke de Boer: doe eens iets aan het onderhoud zoals los liggende tegels
- Arcadia zoekt een artistiek leider (24-32 uur)
- Even bellen met Eddie de Vries, voorzitter van de Friese reizigersvereniging
- De Kahlmann-kramp: Waarom de censuurclown het theater vermoordt
- Aldi op plaats Skilhiem in Stiens? – Waarom weten wij dat niet: hotel in Belastingkantoor? – Bloembak dicteert inrichting Ruiterskwartier?
- Finse lessen voor een vergrijzend Nederland
- Advocaten gebruiken AI in rechtszaken op de verkeerde manier
- Steeds meer statistieken ook voor wijken en buurten beschikbaar
