FNV: Friese subsidiebanen in 14 gemeenten is broodroof

(tekst: brief van 29 januari aan de raad – onderin FNV)

– banengroei Leeuwarden vlakt af, nu op niveau 2006

– Heerenveen en Sneek stijgen sinds 2008 scherp

– uitstroom naar ‘werk’ Leeuwarden sterk gestegen

– 1800 dossiers intensief bekeken

– 74 dossiers beëindigd; 17 teruggevorderd

– 5000 werkzoekenden aan eind van dit jaar

– tekort aanvullende uitkeringen in 2013: 4,5 miljoen

Geachte leden van de raad ,

Vooraf

“De huidige economische ontwikkeling maakt dat alles uit de kast gehaald moet worden om werk en
werkgelegenheid in Leeuwarden te behouden en, nog beter, te laten groeien.
Werkgelegenheid is van cruciaal belang, zeker voor de ontwikkeling van een
vitale hoofdstad. Wij nemen onze verantwoordelijkheid als
centrumgemeente”.

Zo begonnen wij onze informerende brief aan u van 3 mei
jl., zo beginnen wij deze informerende brief over het thema Economie &
Arbeidsmarkt. De aanleiding tot deze brief is nog steeds actueel, onze inzet
onverminderd. Die inzet heeft maatschappelijke betekenis, kan van belang zijn of
worden voor werkgevers, is belangrijk in relatie tot de gemeentebegroting en is
zeker van belang voor de groep uitkeringsgerechtigden. Dit alles wel in het
besef van de (bescheiden) rol van de gemeentelijke overheid. Wij zijn immers
afhankelijk van de conjunctuur en het rijksbeleid, van de inzet van
(markt)partijen én van de kwalificaties en motivatie van de groep
uitkeringsgerechtigden. Neemt niet weg dat wij proberen te initiëren,
faciliteren en stimuleren en creativiteit uit de markt benutten.

“Wij” is collegebreed bedoeld; niet alleen de portefeuillehouders Economie en
Arbeidsmarkt zijn betrokken, maar alle collegeleden zijn accounthouder voor
specifieke speerpunten.

Op de informatieavond op 12 december jl. hebben wij u de hoofdlijn gepresenteerd van onze aanpak van het thema Economie &
Arbeidsmarkt.

Wij menen er goed aan te doen de gepresenteerde informatie
ook langs deze weg aan u (raadsbreed) te doen toekomen. Wij gaan in op de
aanpak, de huidige stand van zaken en behaalde resultaten en onze ambities voor
2013.

De hoofdlijn schetsen wij in deze brief, detailinformatie vindt u
in de bijlage, met diverse sheets die op 12 december jl. zijn
gepresenteerd.

Aanpak Economie & Arbeidsmarkt

Integraliteit en intensivering zijn twee trefwoorden bij de aanpak. Integraliteit door het samen
optrekken van het team Economische Zaken en Inkoop, de sector Werk & Inkomen
en het Werkplein, ambtelijk en bestuurlijk. Er is sprake van een groeiende
samenwerking op het gebied van economie en arbeidsmarkt met bijvoorbeeld de
provincie Fryslân, de F4-gemeenten, de grote noordelijke gemeenten (NG4) maar
ook met maatschappelijke partners, onderwijs, bedrijven en instellingen.
Dergelijke vormen van samenwerken betekenen dat lokaal gestarte projecten
regionaal “uitgerold” kunnen worden, waardoor het effect sterk vergroot
wordt.

De banengroei in het noorden neemt al jaren af. Al sinds 2005 is
er in Leeuwarden sprake van een stagnatie in de banengroei.

In 2011 is de nieuwe aanpak op de in- en uitstroom van Sociale Zaken van start gegaan. In
vergelijking met andere noordelijke steden heeft Leeuwarden sindsdien de
grootste stijging qua uitstroom behaald (zie ook bijlage), maar ook de
preventiequote kunnen verhogen.

Een projectmatige aanpak om uitkeringsgerechtigden weer aan de slag te helpen is natuurlijk niet nieuw. Wel
nieuw is de intensivering van projecten, de aanpak in gezamenlijkheid, de
gerichtheid op snelle uitvoering en op cofinanciering van derden.

Ook de acquisitie is geïntensiveerd en meer gestructureerd. Er is meer (tijdelijke)
formatie en extra ruimte voor projectmatige inhuur. De inhoudelijke
acquisitieportefeuille is aan u gepresenteerd op een specifieke
informatiebijeenkomst d.d. 26 november jl. Speerpunten in de acquisitie binnen
economie & arbeidsmarkt zijn agri-food, binnenstad,
callcenters/rijksdiensten en bestaande bedrijfslocaties. Water en toerisme zijn
overige speerpunten.

Ook het relatiebeheer is geïntensiveerd, met een aanscherping van de accounts en de marketing.

Bij brief van 10 april jl. hebben wij u reeds geïnformeerd over de toepassing van social return bij inkoop.
Door het vastleggen van aanvullende eisen aan onze leveranciers lukt het ons om zowel vacatures als dienstverlening in te kunnen zetten om de  arbeidsparticipatie en werkervaring van personen met een afstand tot de
arbeidsmarkt te vergroten.

In het inkoopbeleid is tevens aandacht voor de lokale economie. Bij enkelvoudige en meervoudig onderhandse aanbestedingen
worden – indien mogelijk en/of wenselijk – een of meer lokale aannemers, leveranciers of dienstverleners uitgenodigd om mee te dingen naar een opdracht.
Ook hebben wij het initiatief genomen om zogenoemde aanbestedingsvouchers in te zetten voor lokale MKB-bedrijven voor professionele ondersteuning van deze
bedrijven om in een openbare of Europese aanbesteding te kunnen meedingen.

Stand van zaken/resultaten

Diverse projecten zijn dit jaar uitgevoerd, gestart of gepland om uitkeringsgerechtigden aan werk te
helpen, zonder dat sprake is van verdringing. Daar waar mogelijk zetten wij in
op aansprekende projecten (voorbeeldwerking), projecten die snel uitvoerbaar
zijn, waarbij cofinanciering mogelijk is en regionale uitrol naar (buur)gemeenten, provincie e.a.

Hier volgen enkele voorbeelden.

Een ondernemer met ca. 15 werknemers heeft concrete interesse in aankoop van een monumentale boerderij in De Zuidlanden. Met de
inzet van uitkeringsgerechtigden willen gemeente én ondernemer dat de boerderij verbouwd wordt. De nieuwe werkgever krijgt zo een goed onderkomen en de
uitkeringsgerechtigden worden gediplomeerd of gecertificeerd door dit leerwerktraject.

Baanbrekend Fryslân is een publiek-private samenwerking van gemeente Leeuwarden en Randstad, waar ook andere gemeenten uit de provincie
op aan kunnen sluiten. Kansrijke uitkeringsgerechtigden worden gematchd op vacatures en onder dit concept worden vacatures in de markt geworven.

Zowel bij de gemeente als ook bij een grote onderneming in de
zakelijke dienstverlening is gestart met een digitaliseringsproject. Juist deze
werkzaamheden zijn geschikt voor uitkeringsgerechtigden. Het is additioneel
werk, waarbij het opdoen van werknemersvaardigheden voor hen mogelijk is en
archieven worden gedigitaliseerd.

In kantoren in Leeuwarden worden 265.000 armaturen voor tl-buizen vervangen door energiezuinige verlichting.
Uitvoering vindt plaats door een bedrijf in samenwerking met de sociale werkvoorzieningen.

Nu al merken we dat door intensivering van de projectaanpak en door de integrale aanpak, sprake is van een
mentaliteitsverandering. Nadrukkelijk komt de vraag aan de orde of inzet en plaatsing van uitkeringsgerechtigden mogelijk is. Een houding die intern en
extern merkbaar is.

Als gevolg van de voorbereidingstijd van projecten en een eventuele uitrol op een later moment, zijn kwantitatieve resultaten soms pas
op termijn aantoonbaar.

De (extra) beschikbare middelen en instrumenten (stimuleringsfonds, transitiefonds, formatieve versterking en flexibele schil)
betekenen een aanzienlijke versterking van de acquisitiekracht. Acquisitie is veelal gericht op hoog- en laaggeschoold werk. Door uitvoering van projecten
worden in het algemeen meer laaggeschoolde arbeidsplaatsen gecreëerd. Momenteel zijn 15 cases onder handen, goed voor minimaal 125 arbeidsplaatsen. Naast het
aantrekken van nieuwe bedrijven richten wij ons vanzelfsprekend op behoud van werkgelegenheid (in 2012 ruim 200 arbeidsplaatsen) en op groei van bestaande
bedrijven (in 2012 ruim 350 arbeidsplaatsen).

Tijdelijke formatie is momenteel ingezet op de speerpunten agri-food (inclusief de Dairy Campus) en
binnenstad. Voor alle speerpunten zijn bestuurlijke en ambtelijke accounts aangewezen.

Totaaloverzicht plaatsingen

(op betaalde werkplekken
en op leerwerkplekken)

Plaatsing

2012

2013

Incidenteel

646

690 + pm
*

Structureel

20

100 +
pm

Leerwerkplek

292

Pm

Totaal

958

790
+ pm

*pm = jaardoelstelling wordt nog vastgesteld

In totaal zijn in 2012 bijna 1000 plaatsingen gerealiseerd, waarvan bijna 300 in Leerwerkvorm.
In de bijlage  worden de resultaten meer gespecificeerd aangegeven. Social return heeft in 2012 reeds 80 plaatsingen opgeleverd (waarvan ca. 20 % met een
structureel karakter). Het ging hierbij om plaatsingen bij aanbestedingstrajecten rond zorg, uitzendleveranciers en infrastructuur.

Het belangrijkste resultaat van de acties is dat sinds de zomer 2012 het aantal mensen in het WWB-bestand stabiel is gebleven (instroom en uitstroom
nagenoeg gelijk).

Lokale economie

Uit het recent uitgevoerde Rekenkameronderzoek “Inkoop- en Aanbestedingsbeleid” blijkt dat de percentages lokaal en regionaal aanbesteden voor Leeuwarden in vergelijking met die van Heerenveen, Ooststellingwerf en Opsterland, hoog liggen. In 2011 is van het totale inkoopvolume in euro’s door de gemeente Leeuwarden ongeveer 40 % lokaal ingekocht en (inclusief de lokale aanbestedingen) ca. 60 % regionaal. Over het
gebruik en effect van de reeds genoemde aanbestedingsvouchers kan nog niets worden gezegd.

Incidentele Aanvullende Uitkering 2011

De gemeente Leeuwarden heeft in juli 2012 een verzoek gedaan voor een aanvulling op het in
2011 toegekende WWB-budget. Het verzoek omvatte een uitgebreide analyse van de
lokale arbeidsmarkt en een toelichting op het beleid en de aanpak van
Leeuwarden. Bij de beoordeling was er volgens de toetsingscommissie in
Leeuwarden sprake van een uitzonderlijke situatie op de arbeidsmarkt én is er
alles qua beleid en uitvoering aan gedaan om overschrijding te voorkomen. Daarom
is er conform de aanvraag het volledige bedrag van € 8.731.663,- toegekend. Wij
zijn bijzonder blij met deze toekenning, enerzijds vanuit financiële optiek,
anderzijds als bevestiging (door een onafhankelijke commissie) van het op orde
zijn van ons beleid.

Effectiviteit van re-integratie

Regioplan voert in opdracht van het ministerie van SZW een onderzoek uit naar de
effectiviteit van re- integratie. Leeuwarden is een van de gemeenten die
participeren in het onderzoek. Van twee lokale instrumenten wordt de
effectiviteit in beeld gebracht: 1)de inspanningsverplichtingen die aan de
uitkeringsaanvrager worden opgelegd en 2) de werkstage, bedoeld voor
uitkeringsgerechtigden die nog net niet geschikt zijn voor regulier werk. Medio
2013 worden de uitkomsten verwacht.

Ambities 2013

Landelijk is de prognose dat het aantal werkzoekenden in 2013 stijgt met 6,7%. Omgerekend naar
Leeuwarden komt dat neer op een totaal van 5024 werkzoekenden per 31-12-2013. De
ambitie van de gemeente Leeuwarden is uit te komen op een totaal van 4874,
oftewel een stijging van 3,5 %. Verdere innovatie en vooral matching zijn
daarbij trefwoorden in 2013.

Er wordt een aanvraag voor de meerjarige aanvullende uitkering (MAU) voorbereid voor indiening. Rekening houdend met een
aanvulling vanuit de MAU is de prognose van het  tekort voor 2013 plusminus € 4,5 miljoen.

Voor 2013 verwachten wij via social return tot ca. 180 plaatsingen te komen. Het totaal aantal plaatsingen zal naar verwachting nog
toenemen ten opzichte van 2012. Indien het aantal Leerwerkplaatsingen op hetzelfde niveau blijft als in 2012, verwachten wij in totaal ca. 1100
plaatsingen te kunnen realiseren.

De regionale arbeidsmarktaanpak richting werkgevers die gezamenlijk met alle Friese gemeenten, UWV en de
provincie is ingezet, wordt verder verstevigd. De samenwerking wordt verder doorontwikkeld waarbij naast de regionale werkgeversbenadering ook een regionale
werkzoekendenbenadering wordt uitgewerkt, mede gelet op het feit dat er één Werkplein voor geheel Fryslân in 2013 overblijft dat in Leeuwarden gevestigd
is.

Samen met 13 andere Friese gemeenten neemt Leeuwarden deel aan
Fryslân Werkt! Via dit regionale project worden, in 2013, mensen uit de
doelgroep niet-uitkeringsgerechtigden, 55+ en arbeid belemmerden bemiddeld
richting arbeidsmarkt. Leeuwarden heeft in 2012 hiervoor, op basis van
uitvoeringsplannen van  14 Friese gemeenten, een ESF subsidie ontvangen. Met dit
project is in totaal een bedrag van € 6,8 miljoen gemoeid (incl. cofinanciering
vanuit ESF-gelden). Ook voor 2014 wil Leeuwarden een dergelijke gezamenlijke
ESF-aanvraag gaan doen. Deze aanvraag zal vooral in het teken staan van jongeren
(tot 27 jaar).

De afdelingen Economische Zaken, Werk en Inkomen en Jeugd,
Onderwijs en Cultuur hebben  een actieplan opgesteld voor de aansluiting van
Onderwijs en Arbeidsmarkt. Doelen zijn:

•          Leren en werken in
groeisectoren (zo vroeg mogelijk) aantrekkelijk maken

•          Jongeren
– indien nodig – helpen met het behalen van een
diploma/startkwalificatie

•          Ondernemerschap stimuleren via
onderwijs

•          Stimuleren dynamiek op de arbeidsmarkt

In 2013 wordt het actieplan Onderwijs-Arbeidsmarkt omgezet in concrete
projecten.

Tenslotte

Wij gaan er van uit dat wij u voor dit moment voldoende geïnformeerd hebben over de aanpak, resultaten en ambities rondom het
thema Economie & Arbeidsmarkt. Mocht u behoefte hebben aan een nadere ambtelijke toelichting, dan zijn wij graag bereid hier invulling aan te geven. U
kunt daartoe contact opnemen met de in het briefhoofd aangegeven medewerkers.

Verder zullen wij in (de loop van) 2013 opnieuw een
informatiebijeenkomst inplannen.

Hoogachtend,

burgemeester en
wethouders van Leeuwarden,

burgemeester,

secretaris,

++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

(tekst: FNV)

Gemeenten organiseren broodroof met bijstand
Bijstand? “Direct aan het werk” is het moderne motto van gemeenten. Mensen die een bijstandsuitkering aanvragen moeten iets terugdoen. Dat is het algemene idee dat veel mensen steunen. Daarmee worden anderen met een cao-loon vervangen. Het grondrecht op lonend werk wordt vervangen door werken voor een gift.
Voor werkgevers ontstaan nieuwe goedkope werknemers. Op de stageplaatsen heb je geen cao-loon. Het arbeidsrecht geldt niet, zoals (collectief) te onderhandelen voor loon. Ook bescherming tegen slechte arbeidsomstandigheden en doorbetaling bij ziekte zijn niet wettelijk geregeld.

Calculerende wethouders en creatieve ambtenaren

Dit  is slecht voor mensen die wel voor een cao-loon werken. Vervanging is er niet alleen in zorg en plantsoenonderhoud, maar ook in taxivervoer, schoonmaak en schilderbedrijf.
De gemeente Groningen heeft een eigen beveiligingsbedrijf met bijstandsgerechtigden. Exit dure agenten. Weg veiligheidswerkers met (karige) cao beveiliging.
De gemeente Emmen laat een flink deel van het gemeentelijke plantsoenonderhoud door bijstandsgerechtigden doen. Weg hoveniers met cao.  De bijstandsgerechtigden financieren door de opbrengst van hun plantsoenwerk werk wel weer een deel van SW-bedrijf. Calculerende wethouders en creatieve ambtenaren gaan hier hand in hand, de werkers voor een uitkering krijgen geen hoveniersloon.

De gemeente Coevorden haalt het wassen voor mensen uit de thuiszorg en laat dat door bijstandsgerechtigden doen. Weg thuiszorg medewerksters.

In het Gooi staan 4 gemeenten klaar met vrijwilligerswerk: In de thuiszorg, groen- en grijsprojecten, schoonmaakwerk, taxivervoer voor de Wmo of bij taalprojecten. In die sectoren verdwijnen mensen met onzekere arbeidscontracten en een (laag) cao-loon.
In Friesland starten 13 gemeenten nu een proef voor een jaar. Daar mag de verdringing onder meer plaatsvinden in de supermarkten. Maar ook in slagerijen, bij fietsenmakers, landbouwbedrijven en de vuilverwerking. De gemeente regelt voor de werkgever  begeleiding, een aansprakelijkheidsverzekering, en alles wat er bij komt.

Goedkope bijstandsontvangers vormen de werkkrachten waarmee een bedrijf zijn bedrijfsvoering sluitend maakt. En op al die plekken verdwijnen mensen die een cao-loon verdienden. Of worden na vertrek vervangen door een stagiaire.
Recht op werk voor bijstandsgerechtigden

Hebben bijstandsgerechtigden zelf ook recht op werk? Ja natuurlijk. En ook op een fatsoenlijk loon. En op dezelfde belastingaftrek als werkenden.  (scheelt gauw een paar honderd euro per jaar). En recht op een eigen mening. Nu moet je als bijstandsgerechtigde je mond houden. Een strafkorting is zomaar uitgedeeld.
Het recht op werk laten betalen door zwoegers met een laag loon en een onzeker bestaan is broodroof.
Henk van der Meer

cultuur middenstanders zakelijk