Fietsers in de ochtend zagen er bij zulke vakmensen werkelijk anders uit dan fietsers in de middag of de avond

Bonifatiuskerk

Heropvoering Nieuwestad

Door André Keikes

De tijd staat niet stil en wat geweest is komt nooit meer terug. Het kan gewoon niet, dat is bekend, maar soms zou je best eens willen ingrijpen. Niet een beetje, maar tot in detail.

Met heel veel geld en energie zou het moeten kunnen om de Nieuwestad en de belangrijke winkelstraten daar omheen helemaal terug te bouwen naar het beeld van de late jaren vijftig, vroege jaren zestig. Dat zal nog niet meevallen. Zo heb je de Achmeatoren en het nieuwe Provinsjehûs, die overal bovenuit steken, maar daar gooien we dan wel een doek overheen. De rest moet te doen zijn.

Via crowdfunding, want we leven nu immers wel in de eenentwintigste eeuw, gaan we de benodigde miljoenen binnenslepen, want subsidie zullen we er wel niet voor krijgen. En dan kan het beginnen, het zoeken van de architecten, de bouwvakkers en de acteurs, want alles moet kloppen. In Ivoorkust hebben ze het Vaticaan nagebouwd, in Japan stukken van Amsterdam, dus geen gemor dat dit onmogelijk is. En daarna gaan we met elkaar lekker jaren zestigje spelen.

Zonnig

Oudere Leeuwarders die foto’s bekijken van de stad in de jaren vijftig en zestig, of gewoon in hun herinnering graven, menen oprecht dat het toen altijd zonnig was. Nou vooruit, er viel ook wel eens een schilderachtige sneeuw- of regenbui, maar dat was heel tijdelijk. Vooral bedoeld voor fotograaf Sjoerd Andringa, die de stad vastlegde op een wijze die hoorde bij die tijd. Hij en mensen als Frans Popken, Peter Boonstra en Bas den Oudsten waren de Leeuwarder evenknieën van de in Amsterdam werkzame Ed van der Elsken, Maria Austria, Cas Oorthuys en Eva Besnyö. Zij waren allen nog van het zwartwit, de filmrolletjes en de letterlijke knieval voor een perfecte opname.

Zij zagen meer dan anderen de bijzondere atmosfeer, die oude Nederlandse steden zo karakteristiek maakt. Een inloop-etalage met losse vitrines, zoals je die werkelijk overal had, bood andere lijnen en vooral schaduwen dan zo’n volledig glazen pui van nu. En fietsers in de ochtend zagen er bij zulke vakmensen werkelijk anders uit dan fietsers in de middag of de avond. Zij konden seizoenen weergeven en herkenden ook de typische kenmerken van slenterend publiek. Wordt er tegenwoordig eigenlijk nog wel geslenterd? In zomers zoals we die nu kennen, van die korte, doorgaans veel te warme periodes tussen lange maanden van regen en grauwheid in, hangen we graag op een van de vele terrassen, maar slenteren? Wat je je van de jaren zestig herinnert, waren de niet zelden zonnige perioden, vaak net iets te koud voor een overhemd of mouwloos jurkje, maar daar had je dan weer kittige vestjes en mieterse colbertjes voor. Dan kon het best. Want je moest wel van de zon genieten.

Je zou haast gaan denken dat het verdwijnen van zo veel fraaie markiezen en zonneschermen aan de winkelstraten te maken heeft met het afnemen van al die zonnige dagen. Onzin natuurlijk, er was ongetwijfeld even veel (of even weinig) zonneschijn als nu. Maar de technische stand van zaken in de fotografie zal er ook mee te maken hebben gehad. Als het zonnig was, fotografeerde het gewoon beter, kreeg je scherpere opnamen, dus dan gingen de mannen en een enkele vrouw met de camera’s er op uit. Om de filmpjes later, als het weer wat tegenviel, te verwerken in de stinkende bakken van de doka.

Maar eerst gingen ze er op uit. Ze zagen de lentebodes in de vorm van vroege krokussen in het plantsoen rond café restaurant De Plantage, vrolijk lachende tienermeisjes die net in een stadsbus stappen, pratende oude mannen in de Prinsentuin, onbekommerd in de verte starende kinderen aan de Voorstreek en een kleine jongenstweeling in een wandelwagentje op het Zaailand, hun blonde haartjes in de wind.

foto: Harrie Muis (Bonifatiuskerk)